سیده مبینا محسنی تکیه
در دنیای امروز، فیلم و سریال‌ها تنها وسیله‌ای برای سرگرمی نیستند. آنها بستری ارزشمند برای بازتاب دغدغه‌های انسانی، بازشناسی هیجانات و یادگیری غیرمستقیم مفاهیم روانشناسی فراهم می‌کنند. بسیاری از افراد در خلال تماشای داستان‌های سینمایی فرصت می‌یابند با زوایای پنهان ذهن و رفتار انسانی آشنا شوند. این تجربه می‌تواند هم تسکین‌دهنده و هم آموزنده باشد.
کارگردانان و بازیگران برجسته همواره تلاش کرده‌اند تا پیچیدگی‌های روان انسان را به تصویر بکشند. پرداختن به مفاهیم روانشناختی در سینما نه تنها جذابیت داستانی ایجاد می‌کند، بلکه امکان تعمیق نقش‌ها، برانگیختن احساسات و ایجاد ارتباطی عمیق‌تر با مخاطب را فراهم می‌سازد. بسیاری از آثار ماندگار تاریخ سینما، به‌دلیل همین نگاه روانشناختی، جایگاه ویژه‌ای یافته‌اند.
انتشار فهرستی از بهترین فیلم‌ها و سریال‌های روانشناسی در وب‌سایت «روانشناسان» اقدامی ارزشمند است. علاقه‌مندان سینما و دوستداران روانشناسی از این مسیر می‌توانند آثار برتر این حوزه را بشناسند و تجربه تماشای خود را غنی‌تر کنند. این معرفی‌ها، دریچه‌ای برای پیوند میان هنر و علم روانشناسی است و مخاطبان را در مسیر شناخت بهتر ذهن و رفتار انسان هدایت می‌کند.
اطلاعات کلی فیلم
عنوان فیلم به زبان انگلیسی: Unsane
عنوان فیلم به زبان فارسی: دیوانه
سال اکران: ۲۰۱۸
کارگردان: استیون سودربرگ (Steven Soderbergh)
تهیه‌کننده: جوشوا جی. فرانکلین، استیون سودربرگ
نویسندگان: جاناتان برنستین (Jonathan Bernstein)
بازیگران: کلر فوی (Claire Foy)، جاشوا لئونارد (Joshua Leonard)، جی. کی. سیمونز (J.K. Simmons)، آدام اسکات (Adam Scott)
جنبه‌های روانشناسی
فیلم Unsane محوریت روانشناسی و اختلالات روانی دارد. داستان به بررسی تجربیات فرد در مواجهه با ترس‌ها، اضطراب و مسائل مرتبط با سلامت روان می‌پردازد. فیلم به روانشناسی تروما، اضطراب و اختلالات شخصیتی توجه دارد. همچنین نشان می‌دهد چگونه محیط‌های درمانی و بالینی می‌توانند بر ادراک و واقعیت فرد تأثیر بگذارند. هراس اجتماعی، پارانویا و تله‌های ذهنی از دیگر موضوعات روانشناختی فیلم هستند. این اثر، روانشناسی کنترل و قدرت را در محیط‌های بیمارستانی و روان‌پزشکی تحلیل می‌کند.
خلاصه فیلم
Unsane داستان سایرا باتلر (Sawyer) را روایت می‌کند. او پس از تصمیم به جابه‌جایی و تلاش برای فرار از گذشته، به‌طور ناخواسته در یک مرکز روان‌درمانی بستری می‌شود. سایرا با مشکلات خود مواجه است و متوجه می‌شود محیط اطرافش قابل اعتماد نیست. او تجربه‌ای ترسناک و مبهم دارد که خط بین واقعیت و توهم را محو می‌کند. فیلم مخاطب را با پرسش‌های پیچیده درباره روان و ادراک انسان روبه‌رو می‌کند.
نقاط قوت
بازی کلر فوی یکی از بزرگ‌ترین نقاط قوت فیلم است. او اضطراب و ترس شخصیت اصلی را به شکل واقعی و تأثیرگذار نمایش می‌دهد. کارگردانی استیون سودربرگ با استفاده از سبک فیلم‌برداری تک دوربین موبایل، حس هم‌زمانی و حضور نزدیک در تجربه شخصیت اصلی را ایجاد می‌کند. تمرکز داستان بر اختلالات روانی و تروما از منظر علمی قابل تحلیل است و تجربه روانشناختی واقعی به بیننده ارائه می‌دهد.
نقاط ضعف
با وجود روایت جذاب، برخی منتقدان معتقدند فیلم بیش از حد بر عناصر ترسناک و روان‌پریشی تمرکز کرده است. این تمرکز ممکن است تحلیل عمیق‌تر شخصیت‌ها و ساختار روانی آنها را محدود کند. همچنین طولانی شدن برخی صحنه‌ها باعث کند شدن روند داستان می‌شود و تجربه روانشناختی مخاطب را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
نقد فیلم
پیتر دبروگ (Peter Debruge)، منتقد وال استریت ژورنال: «Unsane تجربه‌ای روانشناختی شدید و جذاب است که اضطراب و ترس را به‌طور ملموس منتقل می‌کند. با این حال، در برخی مقاطع داستان، ریتم فیلم دچار افت می‌شود.»
منی ناوارو (Mandy Navarro)، منتقد هالیوود ریپورتر: «فیلم با تمرکز بر اختلالات روانی و تجربه تروما، حس هم‌دلی با شخصیت اصلی را ایجاد می‌کند. اما شخصیت‌های فرعی کمتر پرداخت شده‌اند و امکان تحلیل عمیق‌تر محدود است.»
ریچارد راول (Richard Roeper)، منتقد شیکاگو سان-تایمز: «Unsane نمونه عالی تلفیق ژانر ترسناک و روانشناختی است. بازی کلر فوی و انتخاب‌های کارگردانی سودربرگ، تجربه‌ای واقع‌گرایانه ارائه می‌دهد. با این حال، برخی لحظات فیلم پیش‌بینی‌پذیر هستند و اثر روانشناختی آن کمی کاهش می‌یابد.»
