افسردگی پیرامون زایمان یکی از شایعترین اختلالات خلقی است که سلامت روان زنان را در دوران بارداری و سال اول پس از زایمان تحت تاثیر قرار میدهد. این اختلال تفاوتهای بنیادی با غم پس از زایمان دارد و نیازمند توجه تخصصی است. شناخت دقیق عوامل خطر و شیوع افسردگی پیرامون زایمان نقش حیاتی در پیشگیری و درمان به موقع این بیماری ایفا میکند.
چیستی و میزان شیوع افسردگی پیرامون زایمان
افسردگی پیرامون زایمان شامل دورههای افسردگی اساسی و خفیف است که در دوران بارداری یا پس از آن رخ میدهد. آمارها نشان میدهند که نزدیک به ۱۵ درصد از زنان اختلالات خلقی پیرامون زایمان را تجربه میکنند.
این اختلال خلقی میتواند تمرکز، انرژی و توانایی انجام فعالیتهای روزمره مادر را کاهش دهد. شیوع این بیماری در سه ماهه اول پس از زایمان به اوج خود میرسد.
مهمترین عوامل خطر زیستی و روانشناختی
تغییرات هورمونی شدید پس از زایمان یکی از تحریککنندههای اصلی افسردگی پیرامون زایمان است. افت ناگهانی استروژن و پروژسترون اثر مستقیمی بر سیستم عصبی مادر دارد.
سابقه قبلی ابتلا به افسردگی یا اضطراب احتمال بروز این اختلال را به شدت افزایش میدهد. همچنین استرسهای محیطی و عدم حمایت عاطفی از سوی اطرافیان این روند را تشدید میکنند.
بیخوابی مفرط و خستگی ناشی از مراقبت از نوزاد نیز بر شدت اختلال میافزاید. عدم شناسایی این عوامل میتواند روند بهبود روانشناختی مادر را کند سازد.
پیامدهای افسردگی بر مادر و نوزاد
افسردگی پیرامون زایمان در صورت عدم درمان میتواند بر پیوند عاطفی میان مادر و نوزاد اثر منفی بگذارد. رشد شناختی و رفتاری کودک در سالهای بعدی زندگی نیز ممکن است تحت تاثیر قرار گیرد.
مادرانی که درمان مناسبی دریافت نمیکنند با اختلالات خواب و اضطراب مزمن مواجه میشوند. ارتقای آگاهی جامعه درباره افسردگی پیرامون زایمان گامی مهم در حفظ سلامت روان خانواده است.
روشهای غربالگری و مداخلات درمانی
غربالگری به موقع به کمک پرسشنامههای استاندارد سلامت روان صورت میگیرد. ارزیابیهای منظم در مراقبتهای دوران بارداری به تشخیص سریع بیماری کمک میکند.
درمان افسردگی پیرامون زایمان شامل رواندرمانی فردی، مشاوره خانواده و در صورت لزوم دارودرمانی تخصصی است. حمایت عاطفی همسر و نزدیکان بازدهی روشهای درمانی را به صورت چشمگیری افزایش میدهد.
شناسنامه و منبع مقاله علمی
-
عنوان اصلی مقاله: Perinatal Depression: Prevalence, Risks, and Consequences
-
نویسندگان: Samantha Meltzer-Brody et al. / Research Team
-
مرجع و مجله: Current Psychiatry Reports / PubMed Central (PMC)
-
شماره ثبت مقاله (PMCID / DOI): PMC3918890 / 10.1007/s11920-013-0423-8
-
لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی: مشاهده پژوهش در پایگاه PMC
