امروزه بیش از ۷ میلیون نفر در سراسر جهان با بیماری آلزایمر و زوال عقل زندگی میکنند. پیشبینی میشود این آمار در سالهای آینده رشد چشمگیری داشته باشد. از این رو، یافتن روشهای ساده برای تقویت حافظه اهمیت فراوانی یافته است. پژوهشهای جدید دانشمندان دانشگاه اموری (Emory University) نشان میدهد که تأثیر ویتامین D بر سلامت مغز بسیار فراتر از تصورات قبلی است. این مکمل میتواند عملکرد ذهنی افراد در معرض خطر زوال عقل را به میزان قابل توجهی ارتقا دهد.
نقش ویتامین D در بهبود عملکرد شناختی
بر اساس تحقیقات تازه منتشر شده، افرادی که دچار مشکلات خواب و اختلال شناختی خفیف هستند، پاسخ مثبتی به این مکمل دادهاند. نتایج بررسیها نشان میدهد که مصرف روزانه ۵۰۰۰ واحد بینالمللی (IU) از این ویتامین، نمرات آزمونهای شناختی افراد را تا بیش از ۱۳ درصد افزایش داده است.
این ارزیابیها با استفاده از آزمون معتبر شناختی مونترال (MoCA) انجام شد. این آزمون به دقت میزان حافظه، تمرکز، مهارتهای تفکر و خطر ابتلا به زوال عقل را اندازهگیری میکند. نکته جالب این است که دوزهای پایینتر ویتامین D چنین تغییر محسوسی را ایجاد نکردهاند.
پنجره طلایی برای مداخله و پیشگیری از آلزایمر
اختلال شناختی خفیف (MCI) مرحلهای بین پیری طبیعی مغز و ابتلا به زوال عقل یا آلزایمر است. در این مرحله، فرد دچار افت جزئی حافظه میشود اما هنوز استقلال کاری خود را از دست نداده است. دانشمندان معتقدند این مقطع زمانی بهترین فرصت برای پیشگیری است.
دکتر ویکتوریا پاک، سرپرست این پژوهش علمی، تأکید میکند که همزمانی اختلال خواب و اختلال شناختی یک زنگ خطر مهم است. این بازه زمانی فرصتی حیاتی به شمار میرود تا بتوان با اقدامات ساده، از تخریب بیشتر سلولهای مغزی جلوگیری کرد.
مقایسه انواع ویتامین D و عملکرد آنها در بدن
ویتامین D به دو شکل اصلی D2 و D3 یافت میشود. ویتامین D2 عمدتاً از منابع گیاهی و قارچها به دست میآید. در مقابل، ویتامین D3 توسط پوست بدن در برابر نور خورشید ساخته میشود و در منابع حیوانی نیز وجود دارد.
پژوهشگران در این بررسی دریافتند که هر دو شکل ویتامین D3 و D2 تأثیرات مشابهی بر تقویت حافظه دارند. بنابراین، نوع منبع دریافت این ویتامین تفاوت چندانی در نتیجه نهایی ایجاد نمیکند.
ارتباط متقابل کیفیت خواب و زوال عقل
ویتامین D یک ماده مغذی ضروری برای بدن است که نقش مستقیمی در عملکرد عضلات و اعصاب دارد. این ویتامین همچنین تنظیمکننده ریتم شبانهروزی و کیفیت خواب انسان است.
حدود ۵۰ درصد از مبتلایان به آلزایمر از مشکلات شدید خواب رنج میبرند. کمبود ویتامین D با بروز بیخوابی و بیداریهای مکرر شبانه ارتباط مستقیم دارد. بدخوابی و زوال عقل یک چرخه معیوب ایجاد میکنند که تأثیر ویتامین D بر سلامت مغز میتواند این چرخه مخرب را متوقف سازد.
نتایج نهایی پژوهش علمی
این مطالعه جدید برای اولین بار ثابت کرد که مصرف مکملهای ویتامین D در دوز مناسب، یک راهکار هدفمند برای گروههای پرخطر است. شناسایی چنین فاکتورهای قابل تغییری میتواند راه را برای درمانهای کمهزینه و دسترسپذیر هموار کند.
با افزایش آمار مبتلایان به بیماریهای نورودژنراتیو، توجه به تغذیه و مکملهای غذایی اهمیت دوچندانی پیدا کرده است. توجه به سلامت خواب و تأمین ویتامینهای مورد نیاز بدن، گامی کلیدی در حفظ شادابی مغز تا سنین سالمندی است.
شناسنامه و منبع مقاله علمی
-
عنوان اصلی مقاله: Vitamin D supplement intake is associated with better cognition in persons with sleep disturbance and mild cognitive impairment
-
نویسندگان: Sirui Zhou, Paul Sudeshna, Lynn Marie Trotti, Donald Bliwise, Victoria Pak
-
مرجع و مجله: مجله علمی Sleep Medicine (ژوئن ۲۰۲۶)
-
شماره ثبت مقاله (PMCID / DOI): 10.1016/j.sleep.2026.108960
-
لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/08/260822015138.htm
