ستایش ایدی زاده
روان‌درمان، به نقل از پژوهش منتشرشده در مجله npj Mental Health Research گزارش می‌دهد: انتخاب روانشناس مناسب می‌تواند یکی از عوامل مهم در روند موفقیت روان‌درمانی باشد. یک مطالعه جدید با بررسی بیش از ۲۴ هزار مراجعه‌کننده نشان داده است که تناسب بهتر میان مراجع و درمانگر با بهبود سریع‌تر برخی علائم مشکلات روانشناختی ارتباط دارد.
انتخاب یک روانشناس خوب معمولاً با پرسش‌هایی مانند «کدام درمانگر برای من مناسب‌تر است؟» یا «چطور می‌توانم روانشناس مناسبی پیدا کنم؟» آغاز می‌شود. پاسخ به این پرسش‌ها فقط به مدرک تحصیلی یا شهرت یک متخصص محدود نمی‌شود. کیفیت رابطه درمانی، تجربه درمانگر و تناسب تخصص او با مشکل مراجعه‌کننده نیز اهمیت دارد.
پژوهش درباره انتخاب روانشناس چه می‌گوید؟
پژوهشگران در این مطالعه اطلاعات ۲۴ هزار و ۳۰۳ مراجعه‌کننده را که بین سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴ از خدمات سلامت روان استفاده کرده بودند، بررسی کردند. این افراد در مجموع با ۶ هزار و ۱۱۹ درمانگر کار کرده بودند.
پژوهشگران مراجعه‌کنندگان را بر اساس شیوه انتخاب درمانگر مقایسه کردند. یک گروه درمانگر خود را از میان فهرست موجود انتخاب کرده بود. گروه دیگر بر اساس الگویی که میزان تناسب میان مراجعه‌کننده و درمانگر را ارزیابی می‌کرد، درمانگر پیشنهادی دریافت کرده بود.
این الگو عواملی مانند سابقه عملکرد درمانگر، تداوم رابطه درمانی با مراجعان قبلی و میزان همخوانی حوزه تخصصی درمانگر با مشکلات مراجعه‌کننده را در نظر می‌گرفت.
انتخاب درمانگر مناسب با بهبود سریع‌تر ارتباط داشت
نتایج مطالعه نشان داد افرادی که با درمانگر پیشنهادی و متناسب‌تری کار کرده بودند، در مقایسه با افرادی که درمانگر خود را به‌صورت مستقل انتخاب کرده بودند، در برخی شاخص‌ها روند بهبود سریع‌تری داشتند.
برای افرادی که علائم افسردگی داشتند، کاهش علائم در گروه دارای درمانگر متناسب ۸.۵ درصد سریع‌تر بود. این گروه همچنین احتمال بیشتری برای رسیدن به تغییر قابل‌اعتماد و بهبود بالینی داشتند.
الگوی مشابهی برای اضطراب و اختلال استرس پس از سانحه نیز مشاهده شد. با این حال، پژوهشگران تأکید کردند که اندازه این اثرها نسبتاً کوچک بوده است. بنابراین نتایج به این معنا نیست که انتخاب یک درمانگر خاص می‌تواند به‌تنهایی نتیجه درمان را به‌طور قطعی تغییر دهد.
روانشناس خوب چه ویژگی‌هایی دارد؟
نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که مفهوم روانشناس خوب را نمی‌توان فقط با داشتن مدرک دانشگاهی یا فعالیت در یک حوزه تخصصی تعریف کرد.
یکی از عوامل مهم در این مطالعه، توانایی درمانگر در حفظ تداوم درمان بود. همچنین سابقه موفقیت درمانگر در کمک به افرادی با مشکلات مشابه، با احتمال بیشتر بهبود ارتباط داشت.
به بیان ساده، درمانگری که تجربه موفقی در کار با مشکلات مشابه دارد و می‌تواند رابطه درمانی مناسبی با مراجع ایجاد کند، ممکن است گزینه مناسب‌تری برای فرد باشد.
رابطه میان روانشناس و مراجع اهمیت زیادی دارد
یکی از مفاهیم مهم در روان‌درمانی، اتحاد درمانی است. این مفهوم به کیفیت همکاری میان درمانگر و مراجع، توافق درباره اهداف درمان و شکل‌گیری یک رابطه کاری مثبت اشاره دارد.
پژوهش جدید نشان داد هرچه میزان تناسب میان مراجع و درمانگر بیشتر بود، کیفیت اتحاد درمانی نیز بالاتر می‌رفت. این یافته اهمیت رابطه انسانی میان دو طرف درمان را نشان می‌دهد.
حتی اگر یک روانشناس از نظر علمی و حرفه‌ای توانمند باشد، ممکن است برای هر مراجعه‌کننده‌ای بهترین انتخاب نباشد. سبک ارتباطی، تجربه، حوزه تخصص و نوع رابطه‌ای که در جلسات شکل می‌گیرد، می‌تواند در تجربه فرد از روان‌درمانی نقش داشته باشد.
چگونه یک روانشناس خوب انتخاب کنیم؟
برای پیدا کردن یک روانشناس خوب بهتر است چند عامل را هم‌زمان در نظر بگیرید. ابتدا بررسی کنید که درمانگر در زمینه مشکل یا هدف درمانی شما تجربه و تخصص مرتبط داشته باشد.
همچنین درباره رویکرد درمانی او سؤال کنید. روش‌های مختلف روان‌درمانی برای مشکلات متفاوت کاربرد دارند و آگاهی از شیوه کار درمانگر می‌تواند به انتخاب آگاهانه‌تر کمک کند.
تجربه شخصی شما در جلسات نیز اهمیت دارد. احساس امنیت، امکان صحبت‌کردن بدون ترس از قضاوت و شکل‌گیری یک رابطه حرفه‌ای مناسب می‌تواند به ادامه درمان کمک کند.
از سوی دیگر، نباید شهرت یا تعداد دنبال‌کنندگان یک روانشناس را معیار اصلی انتخاب قرار داد. شناخته‌شدن در فضای مجازی لزوماً به معنای تناسب بیشتر یک درمانگر با نیازهای شما نیست.
آیا بهترین روانشناس برای همه یکسان است؟
خیر. یک روانشناس ممکن است برای یک فرد انتخاب بسیار مناسبی باشد، اما برای فرد دیگری گزینه ایده‌آلی نباشد.
پژوهشگران نیز در مطالعه جدید نشان دادند که تناسب میان مراجع و درمانگر اهمیت دارد. عواملی مانند سابقه عملکرد درمانگر و توانایی حفظ مراجع در فرایند درمان، در پیش‌بینی نتایج نقش داشتند.
بنابراین هنگام جست‌وجوی روانشناس خوب بهتر است به جای پیدا کردن «مشهورترین» یا «بهترین» روانشناس، به دنبال درمانگری باشید که با نیازها، شرایط و هدف درمانی شما تناسب بیشتری داشته باشد.
انتخاب درست درمانگر می‌تواند شروع بهتری برای درمان باشد
یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که انتخاب درمانگر موضوعی ساده و بی‌اهمیت نیست. بررسی بیش از ۲۴ هزار مراجعه‌کننده نشان داد افرادی که با درمانگر متناسب‌تری وارد فرایند درمان شدند، در برخی شاخص‌ها بهبود سریع‌تر و نتایج بهتری داشتند.
با این حال، انتخاب روانشناس تنها یکی از عوامل مؤثر بر نتیجه روان‌درمانی است. شرایط فرد، نوع مشکل، روش درمان، میزان مشارکت در جلسات و کیفیت رابطه درمانی نیز می‌توانند در روند درمان نقش داشته باشند.
در نهایت، یک روانشناس خوب لزوماً فردی نیست که بیشترین شهرت را دارد؛ بلکه درمانگری است که از صلاحیت حرفه‌ای برخوردار باشد، تجربه مرتبط داشته باشد و بتواند با مراجع رابطه‌ای حرفه‌ای، امن و سازنده ایجاد کند.
