چرا زنان به چهره‌های زیبا از هر دو جنس توجه می‌کنند؟ یافته‌های یک پژوهش جدید

توجه زنان به زیبایی چهره ممکن است به جنسیتی که از نظر عاطفی یا جنسی به آن گرایش دارند محدود نباشد. نتایج یک پژوهش جدید نشان می‌دهد زنان هنگام تماشای چهره‌های مختلف، مدت بیشتری به چهره‌های جذاب نگاه می‌کنند؛ چه این چهره‌ها متعلق به مردان باشند و چه زنان. در مقابل، مردان شرکت‌کننده بیشتر به چهره‌های جذاب جنسیتی توجه نشان دادند که به آن گرایش داشتند.

این پژوهش با استفاده از فناوری ردیابی چشم انجام شد و نتایج آن در مجله علمی Evolution and Human Behavior انتشار یافت. محققان همچنین دریافتند که جذابیت چهره لزوماً در نخستین لحظه نگاه، توجه افراد را به خود جلب نمی‌کند. تفاوت‌ها بیشتر زمانی دیده می‌شوند که افراد فرصت دارند نگاه خود را برای مدت بیشتری روی یک چهره نگه دارند.

پژوهش چگونه انجام شد؟

پژوهشگران برای بررسی ارتباط میان جذابیت ظاهری و توجه دیداری، ۱۰۲ بزرگسال را در یک جشنواره علمی عمومی در شهر اوترخت هلند بررسی کردند. شرکت‌کنندگان شامل ۶۵ زن و ۳۷ مرد بودند و میانگین سنی آن‌ها حدود ۳۸ سال بود.

بیشتر شرکت‌کنندگان دگرجنس‌گرا بودند. در میان آن‌ها، ۶۳ نفر نیز در یک رابطه انحصاری قرار داشتند. مدت رابطه این افراد به‌طور میانگین حدود ۱۲٫۶ سال بود.

محققان از دستگاه ردیابی چشم استفاده کردند تا مشخص شود شرکت‌کنندگان هنگام مشاهده تصاویر، به کدام چهره نگاه می‌کنند و چه مدت نگاه خود را روی آن نگه می‌دارند.

در هر مرحله، دو تصویر از چهره افراد هم‌جنس روی صفحه نمایش داده می‌شد. یکی از چهره‌ها بر اساس ارزیابی‌های قبلی، جذاب‌تر و دیگری کم‌جذاب‌تر در نظر گرفته شده بود. شرکت‌کنندگان هر جفت تصویر را به مدت سه ثانیه مشاهده می‌کردند و می‌توانستند آزادانه به هر بخش از تصاویر نگاه کنند.

پژوهشگران پیش از شروع آزمایش، به شرکت‌کنندگان نگفتند که هدف اصلی مطالعه بررسی جذابیت چهره‌هاست. آن‌ها همچنین در تحلیل داده‌ها، عواملی مانند میزان مصرف الکل در جشنواره و محل قرارگیری تصاویر روی صفحه را در نظر گرفتند.

زنان به چهره‌های جذاب مردان و زنان بیشتر نگاه کردند

یکی از مهم‌ترین یافته‌های پژوهش به تفاوت الگوی نگاه زنان و مردان مربوط بود.

زنان هنگام مشاهده چهره‌های جنسیتی که به آن گرایش داشتند، به‌طور میانگین ۵۵٫۴ درصد از زمان مشاهده را صرف نگاه کردن به چهره جذاب‌تر کردند. این رقم برای چهره‌های جنسیتی که به آن‌ها گرایش نداشتند، ۵۴٫۷ درصد بود.

هر دو مقدار به‌طور معناداری بیشتر از ۵۰ درصد بود؛ یعنی زنان در هر دو حالت، زمان بیشتری را به چهره‌ای اختصاص دادند که جذاب‌تر ارزیابی شده بود.

این نتیجه نشان می‌دهد توجه پایدار زنان به جذابیت ظاهری در این آزمایش، به جنسیت چهره محدود نبود. به بیان ساده‌تر، زنان شرکت‌کننده نه‌تنها به چهره‌های جذاب جنسیتی که به آن گرایش داشتند بیشتر نگاه کردند، بلکه همین الگو درباره چهره‌های جذاب جنسیت دیگر نیز دیده شد.

البته این یافته درباره نحوه توزیع نگاه افراد است. از آن نمی‌توان نتیجه گرفت که زنان لزوماً به هر دو جنس علاقه عاطفی یا جنسی دارند. پژوهشگران در این مطالعه، حرکات چشم را اندازه‌گیری کردند، نه میزان کشش عاطفی یا جنسی افراد را.

مردان بیشتر به چهره‌های جذاب جنسیت مورد علاقه خود توجه کردند

الگوی نگاه مردان تا حدودی متفاوت بود. مردان شرکت‌کننده ۵۴٫۹ درصد از زمان مشاهده را به چهره جذاب‌تر در میان تصاویر جنسیتی اختصاص دادند که به آن گرایش داشتند.

اما هنگامی که تصاویر مربوط به جنسیتی بود که به آن گرایش نداشتند، این مقدار به ۵۲ درصد رسید. این تفاوت از نظر آماری به اندازه‌ای نبود که بتوان آن را نشانه‌ای قابل اتکا از ترجیح نگاه به چهره جذاب‌تر دانست.

بنابراین، در این نمونه، مردان هنگام مشاهده چهره‌های جذاب بیشتر تحت تأثیر جنسیت فرد قرار گرفتند. در مقابل، زنان به‌طور کلی نسبت به چهره‌های جذاب هر دو جنس توجه پایدار بیشتری نشان دادند.

با این حال، پژوهش نشان نداد که مردان در مجموع حساسیت بیشتری نسبت به جذابیت ظاهری دارند. تفاوت اصلی به این مربوط بود که جنسیت چهره چگونه الگوی توجه آن‌ها را تغییر می‌داد.

جذابیت ظاهری همیشه نگاه اولیه را هدایت نمی‌کند

یکی دیگر از یافته‌های جالب پژوهش این بود که جذابیت چهره تأثیر مشخصی بر نخستین نگاه شرکت‌کنندگان نداشت.

پژوهشگران توجه دیداری را در دو مرحله بررسی کردند. مرحله نخست، توجه فوری و خودکار بود؛ یعنی نخستین جهتی که چشم‌ها در لحظات ابتدایی به آن حرکت می‌کردند. مرحله دوم، توجه پایدارتر بود؛ یعنی مدت زمانی که فرد آگاهانه یا با انتخاب خود نگاهش را روی یک چهره نگه می‌داشت.

در مرحله نخست، زنان در حدود ۵۰ درصد موارد به چهره جذاب‌تر از جنسیت مورد علاقه خود نگاه کردند. این مقدار برای چهره‌های جنسیت دیگر ۵۰٫۷ درصد بود. بنابراین، جذابیت ظاهری در نخستین نگاه زنان تأثیر مشخصی نشان نداد.

در مردان نیز نتیجه مشابهی به دست آمد. آن‌ها در ۵۳٫۹ درصد موارد ابتدا به چهره جذاب‌تر از جنسیت مورد علاقه خود نگاه کردند. این رقم برای جنسیت دیگر ۴۹٫۹ درصد بود، اما تفاوت مشاهده‌شده از نظر آماری قابل اتکا نبود.

در عوض، موقعیت تصویر روی صفحه تأثیر چشمگیری داشت. شرکت‌کنندگان در حدود ۷۸ درصد موارد ابتدا به تصویری نگاه کردند که در سمت چپ صفحه قرار داشت. این الگو نشان می‌دهد نخستین حرکت چشم همیشه بازتاب جذابیت چهره نیست و عوامل دیگری نیز می‌توانند جهت نگاه را تعیین کنند.

به همین دلیل، نمی‌توان هر نگاه اولیه را نشانه علاقه یا ترجیح فرد دانست. گاهی جایگاه تصویر یا ویژگی‌های فرایند پردازش دیداری، نقش مهم‌تری در جهت‌دهی به نگاه دارند.

آیا وضعیت رابطه عاطفی بر توجه به چهره‌های جذاب تأثیر می‌گذارد؟

پژوهشگران بررسی کردند که آیا افراد متأهل یا کسانی که در یک رابطه انحصاری قرار دارند، نسبت به افراد مجرد یا کسانی که در روابط غیرانحصاری هستند، زمان کمتری را صرف نگاه کردن به چهره‌های جذاب می‌کنند یا خیر.

برخلاف انتظار محققان، وضعیت رابطه عاطفی تأثیر مشخصی بر الگوی توجه به چهره‌های جذاب جنسیت مورد علاقه نداشت. افرادی که در رابطه بودند، تقریباً به اندازه دیگر شرکت‌کنندگان به چهره‌های جذاب نگاه کردند.

این یافته با برخی پژوهش‌های قبلی تفاوت داشت؛ پژوهش‌هایی که نشان داده بودند افراد در روابط متعهدانه ممکن است توجه دیداری کمتری به افراد جذاب دیگر داشته باشند.

محققان احتمال دادند که طول مدت رابطه بتواند در توضیح این تفاوت نقش داشته باشد. بسیاری از شرکت‌کنندگان این مطالعه مدت زیادی در رابطه بودند. شاید نتایج درباره افرادی که به‌تازگی وارد رابطه شده‌اند متفاوت باشد.

با این حال، این توضیح هنوز یک احتمال است و پژوهش حاضر آن را به‌طور قطعی اثبات نکرده است. برای روشن شدن نقش طول رابطه، احساس امنیت عاطفی و عوامل مشابه، به مطالعات بیشتری نیاز داریم.

آیا نگاه کردن به چهره‌های جذاب نشانه علاقه جنسی است؟

یکی از مهم‌ترین نکاتی که باید هنگام تفسیر این یافته‌ها در نظر گرفت، تفاوت میان توجه دیداری و کشش عاطفی یا جنسی است.

ممکن است فردی چهره‌ای را از نظر ظاهری زیبا بداند و برای مدت بیشتری به آن نگاه کند، بدون آنکه بخواهد با صاحب آن چهره وارد رابطه شود یا نسبت به او کشش جنسی احساس کند.

این پژوهش نیز برای اندازه‌گیری علاقه عاطفی یا جنسی طراحی نشده بود. محققان حرکات چشم شرکت‌کنندگان را ثبت کردند و بررسی کردند که جذابیت چهره تا چه اندازه بر مدت نگاه تأثیر می‌گذارد.

بنابراین، طولانی‌تر شدن نگاه زنان به چهره‌های جذاب هر دو جنس، به‌تنهایی نشانه گرایش جنسی آن‌ها نیست. همان‌طور که نگاه کردن مردان به چهره‌های جذاب جنسیت مورد علاقه‌شان نیز به‌تنهایی تمام جنبه‌های علاقه یا انتخاب شریک عاطفی را توضیح نمی‌دهد.

توجه دیداری تنها یکی از فرایندهای پیچیده‌ای است که هنگام مشاهده چهره‌ها رخ می‌دهد. ترجیحات شخصی، تجربه‌های قبلی، شرایط اجتماعی و عوامل دیگر نیز می‌توانند در برداشت افراد از جذابیت نقش داشته باشند.

محدودیت‌های پژوهش چه بود؟

این مطالعه با وجود یافته‌های جالب خود، محدودیت‌هایی دارد. نخست اینکه شرکت‌کنندگان در یک جشنواره علمی حضور داشتند و به‌صورت داوطلبانه در آزمایش شرکت کردند. بنابراین، نمونه پژوهش لزوماً نماینده تمام جمعیت نیست.

از سوی دیگر، بیشتر شرکت‌کنندگان دگرجنس‌گرا بودند. به همین دلیل، برای شناخت بهتر الگوهای توجه در میان افراد با گرایش‌های جنسی متفاوت، باید پژوهش‌هایی با نمونه‌های متنوع‌تر انجام شود.

تصاویر استفاده‌شده نیز عمدتاً شامل چهره‌های سفیدپوست بزرگسالان جوان بود. جذابیت ظاهری تا اندازه‌ای به ترجیحات شخصی و زمینه فرهنگی بستگی دارد. در نتیجه، ممکن است چهره‌ای که در ارزیابی‌های عمومی جذاب شناخته شده، برای همه شرکت‌کنندگان به یک اندازه جذاب نباشد.

پژوهشگران همچنین به تفاوت‌های فردی اشاره کردند. همه افراد الگوی یکسانی نداشتند و برخی شرکت‌کنندگان زمان بیشتری را صرف نگاه کردن به چهره‌های جذاب نکردند. بنابراین، نتایج گروهی را نباید به تک‌تک افراد تعمیم داد.

مطالعات آینده می‌توانند با مشارکت افراد بیشتر، نمونه‌های متنوع‌تر و ارزیابی مستقیم ترجیحات شخصی، تصویر دقیق‌تری از ارتباط میان جذابیت ظاهری و توجه دیداری ارائه دهند.

جمع‌بندی

این پژوهش نشان می‌دهد زنان شرکت‌کننده به‌طور میانگین زمان بیشتری را صرف نگاه کردن به چهره‌های جذاب مردان و زنان کردند. در مقابل، مردان بیشتر به چهره‌های جذاب جنسیتی توجه نشان دادند که به آن گرایش داشتند.

با این حال، این تفاوت بیشتر در مدت نگاه کردن دیده شد، نه در نخستین حرکت چشم. همچنین، وضعیت رابطه عاطفی شرکت‌کنندگان تأثیر مشخصی بر توجه آن‌ها به چهره‌های جذاب نداشت.

مهم‌تر از همه، توجه دیداری را نباید با علاقه عاطفی یا جنسی یکسان دانست. این یافته‌ها درباره نحوه نگاه کردن افراد به چهره‌ها اطلاعاتی ارائه می‌کنند، اما به‌تنهایی گرایش جنسی یا ترجیحات عاطفی آن‌ها را مشخص نمی‌کنند.

شناسنامه و منبع مقاله علمی

عنوان اصلی مقاله: Sexual preference modulates attentional bias towards attractive faces in men, but not women

نویسندگان: Johanna M. Bellue، David Terburg، Mirre E. Balke، Tessa W. Coster، Jorg J. M. Massen و Tom S. Roth

مرجع و مجله: مجله Evolution and Human Behavior، جلد ۴۷، شماره ۶، نوامبر ۲۰۲۶

شماره ثبت مقاله (DOI): 10.1016/j.evolhumbehav.2026.106964

لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی: https://doi.org/10.1016/j.evolhumbehav.2026.106964

منبع خبری: PsyPost، منتشرشده در ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶

لینک خبر اصلی: https://www.psypost.org/womens-attention-to-beauty-isnt-limited-to-the-sex-theyre-attracted-to-eye-tracking-study-finds/