ستایش ایدی زاده
رابطه سالم بدون احساس امنیت شکل نمی‌گیرد. وقتی در یک رابطه رفتارهای آزارگرانه وجود دارد، حل تعارض‌ها و ایجاد صمیمیت واقعی نیز دشوار می‌شود. به همین دلیل، واکنش درمانگر به خشونت و آزار در جلسات روان‌درمانی اهمیت زیادی دارد.
برخی افراد تصور می‌کنند مشاجره شدید، فریاد زدن یا تحقیر کردن بخشی طبیعی از روابط صمیمانه است. بااین‌حال، نادیده گرفتن این رفتارها می‌تواند به عادی‌شدن آزار در رابطه منجر شود.
مقاله‌ای در Psychology Today با عنوان «آیا درمانگر شما از آزار حمایت می‌کند؟» به همین موضوع می‌پردازد و نقش درمانگران را در شناسایی و مقابله با رفتارهای آزارگرانه بررسی می‌کند.
آزار در رابطه همیشه با خشونت فیزیکی شروع نمی‌شود
تصویر رایج از خشونت خانگی معمولاً به کتک زدن یا آسیب فیزیکی محدود می‌شود. در حالی که آزار می‌تواند شکل‌های دیگری نیز داشته باشد.
فریاد زدن، تحقیر کردن، تهدید، سرزنش مداوم و رفتارهای کنترل‌گرانه می‌توانند بخشی از الگوی آزار در یک رابطه باشند. چنین رفتارهایی ممکن است به‌تدریج شدت بگیرند و فضای رابطه را ناامن کنند.
نویسنده مقاله تجربه‌ای شخصی را نیز مطرح می‌کند. او سال‌ها پیش در پارکی شاهد سیلی زدن مردی به صورت یک زن بود و پس از مشاهده این اتفاق، موضوع را به پلیس گزارش کرد. چند روز بعد، همان زن با دفتر او تماس گرفت و از کمکش تشکر کرد. نکته قابل توجه این بود که زن خود نیز روان‌شناس بود.
این تجربه نشان می‌دهد که داشتن دانش روان‌شناختی لزوماً فرد را در برابر تجربه یا عادی‌سازی آزار مصون نمی‌کند.
چرا برخی افراد آزار را عادی می‌دانند؟
آزار در روابط می‌تواند در محیطی شکل بگیرد که رفتارهای ناسالم به‌تدریج عادی تلقی می‌شوند. فرد ممکن است از کودکی یا در روابط قبلی یاد گرفته باشد که فریاد زدن، تحقیر یا کنترل کردن بخشی از رابطه است.
نویسنده معتقد است برخی درمانگران نیز ممکن است تحت تأثیر همین هنجارهای اجتماعی قرار بگیرند. در نتیجه، امکان دارد رفتار آزارگرانه را در جلسات درمان ببینند اما واکنش مناسبی نشان ندهند.
چنین رویکردی می‌تواند برای فرد آسیب‌دیده پیامدهای جدی داشته باشد. وقتی متخصصی که قرار است به ایجاد رابطه سالم کمک کند، آزار را نادیده می‌گیرد، فرد ممکن است تصور کند مشکل چندان جدی نیست.
نقش درمانگر در مواجهه با آزار چیست؟
درمانگر باید بتواند رفتارهای آزارگرانه را شناسایی کند و اهمیت آنها را نادیده نگیرد. این موضوع به‌ویژه در زوج‌درمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
پیش از شروع زوج‌درمانی، بررسی وجود خشونت و آزار در رابطه اهمیت دارد. اگر یکی از طرفین از دیگری می‌ترسد یا رابطه با تهدید و کنترل همراه است، درمانگر باید شرایط را با دقت بیشتری ارزیابی کند.
نادیده گرفتن خشونت در چنین شرایطی می‌تواند روند درمان را با مشکل مواجه کند. زوج‌درمانی زمانی می‌تواند به حل تعارض کمک کند که طرفین حداقل سطحی از امنیت را در رابطه تجربه کنند.
آیا فریاد زدن همیشه فقط یک اختلاف ساده است؟
هر اختلاف یا بحثی در یک رابطه به معنای آزار نیست. زوج‌ها ممکن است عصبانی شوند، اختلاف نظر داشته باشند یا حتی در برخی موقعیت‌ها صدای خود را بالا ببرند.
بااین‌حال، تکرار فریاد زدن، تحقیر، تهدید یا ترساندن طرف مقابل می‌تواند بخشی از یک الگوی ناسالم باشد. برای ارزیابی چنین رفتاری باید به الگوی کلی رابطه، احساس امنیت و میزان کنترل یا ترس توجه کرد.
اگر فردی دائماً مجبور باشد برای جلوگیری از عصبانیت شریک عاطفی خود رفتارهایش را تغییر دهد، این وضعیت نیازمند توجه جدی است.
آزار چگونه توانایی حل تعارض را مختل می‌کند؟
نویسنده مقاله توضیح می‌دهد که تجربه آزار می‌تواند فرد را وارد وضعیت شدید استرس و دفاع کند. در چنین شرایطی، تمرکز بر گفت‌وگو و حل مسئله دشوارتر می‌شود.
وقتی فرد احساس خطر می‌کند، اولویت ذهن و بدن از گفت‌وگوی منطقی به محافظت از خود تغییر می‌کند. بنابراین، انتظار برای حل آرام یک اختلاف در شرایطی که یکی از طرفین احساس تهدید دارد، واقع‌بینانه نیست.
امنیت باید پیش از حل تعارض مورد توجه قرار گیرد. بدون آن، تلاش برای بهبود ارتباط ممکن است نتیجه مطلوبی نداشته باشد.
چه زمانی بهتر است درباره درمانگر خود سؤال کنیم؟
افرادی که برای مشکلات رابطه‌ای به درمان مراجعه می‌کنند، حق دارند بدانند درمانگرشان درباره آزار چه دیدگاهی دارد.
نویسنده پیشنهاد می‌کند اگر درمانگر رفتار آزارگرانه را در جلسات زوج‌درمانی نادیده می‌گیرد، پیش از شروع درمان درباره وجود خشونت و آزار در رابطه پرس‌وجو نمی‌کند یا اهمیت آزار را کاهش می‌دهد، فرد باید درباره ادامه همکاری با او تجدیدنظر کند.
چنین پرسش‌هایی به معنای بی‌اعتمادی به درمانگر نیست. انتخاب درمانگر مناسب بخشی از فرایند دریافت خدمات روان‌شناختی است و تخصص درمانگر باید با نیازهای فرد هماهنگ باشد.
رابطه سالم پیش از هر چیز باید امن باشد
یکی از پیام‌های اصلی مقاله این است که رابطه خوب بدون رابطه امن شکل نمی‌گیرد.
عشق، صمیمیت و ارتباط عاطفی نمی‌توانند جای امنیت را بگیرند. اگر یکی از طرفین دائماً از دیگری می‌ترسد، تحقیر می‌شود یا تحت کنترل قرار دارد، حل اختلاف‌های معمول رابطه نیز بسیار دشوار خواهد بود.
از همین رو، مقابله با آزار باید پیش از تلاش برای بهبود سایر جنبه‌های رابطه مورد توجه قرار گیرد.
نادیده گرفتن آزار چه پیامدی دارد؟
وقتی رفتار آزارگرانه بدون واکنش باقی می‌ماند، ممکن است به بخشی عادی از رابطه تبدیل شود. فرد آسیب‌دیده نیز ممکن است به‌تدریج درباره برداشت خودش از رفتار طرف مقابل دچار تردید شود.
این وضعیت می‌تواند با پدیده‌هایی مانند گسلایتینگ ارتباط پیدا کند؛ یعنی شرایطی که فرد به‌تدریج نسبت به ادراک، قضاوت یا برداشت خودش از واقعیت دچار تردید می‌شود.
واکنش مناسب درمانگر می‌تواند در مقابل این روند قرار بگیرد. نام‌گذاری رفتار ناسالم، بررسی امنیت فرد و جدی گرفتن تجربه او از آزار، بخش مهمی از حمایت روان‌شناختی محسوب می‌شود.
درمانگر مناسب چه ویژگی‌هایی دارد؟
درمانگر مناسب باید بتواند میان اختلاف معمول زوجین و الگوهای آزارگرانه تفاوت بگذارد. او همچنین باید امنیت مراجع را جدی بگیرد و رفتارهای آسیب‌زا را صرفاً به عنوان «مشکل ارتباطی» معرفی نکند.
تخصص، آموزش حرفه‌ای و توانایی تشخیص خشونت در روابط اهمیت زیادی دارند. درمانگر همچنین باید بتواند بدون سرزنش فرد آسیب‌دیده، شرایط رابطه را بررسی کند.
هیچ فردی نباید برای حفظ یک رابطه، آزار را طبیعی یا اجتناب‌ناپذیر تلقی کند.
جمع‌بندی
آزار بخشی طبیعی از یک رابطه سالم نیست. خشونت فقط به آسیب فیزیکی محدود نمی‌شود و رفتارهایی مانند تحقیر، تهدید، فریاد زدن و کنترل‌گری نیز می‌توانند به رابطه آسیب بزنند.
نقش درمانگر در چنین شرایطی اهمیت ویژه‌ای دارد. نادیده گرفتن آزار یا سرزنش فرد آسیب‌دیده می‌تواند روند بهبود را دشوارتر کند.
اگر فردی در رابطه خود احساس ناامنی دارد، بهتر است این موضوع را به‌طور روشن با درمانگر مطرح کند. بررسی واکنش متخصص می‌تواند به فرد کمک کند بفهمد آیا درمانگر واقعاً از ایجاد رابطه‌ای امن حمایت می‌کند یا خیر.
شناسنامه و منبع مقاله
عنوان اصلی مقاله:
Does Your Therapist Support Abuse?
نویسنده:
Steven Ing, MFT
مرجع و رسانه:
Psychology Today – Sexual Futurist
دسته‌بندی:
Domestic Violence
تاریخ انتشار:
۲۰ اکتبر ۲۰۲۶
ماهیت مطلب:
مقاله تخصصی و تحلیلی در Psychology Today است و مقاله پژوهشی داوری‌شده محسوب نمی‌شود.
شماره ثبت مقاله (PMCID / DOI):
برای این مقاله PMCID یا DOI ارائه نشده است.
لینک دسترسی مستقیم به مقاله:
مقاله اصلی در Psychology Today
