سیده مبینا محسنی تکیه
آگاهی از اینکه فرزندتان دچار اختلال خوردن شده است میتواند ناراحتکننده و طاقتفرسا باشد. اما والدین قدرت دارند که به فرزندشان کمک کنند تا مسیر بهبودی را آغاز کند، حتی اگر فرزند هنوز کاملاً آماده نباشد. یادگیری حقایق، گفتگو درباره تجربه فرزند و تشویق او به درمان میتواند مسیر بازیابی سلامت را هموار کند.
چگونه میتوانم بفهمم که فرزندم دچار اختلال خوردن شده است؟
تشخیص اختلال خوردن در فرزند میتواند دردناک و ترسناک باشد، اما روبهرو شدن با این مشکل، اولین قدم به سوی بهبودی است. برخی از علائم اختلال خوردن در فرزند شامل رفتارهای غیرمعمول پیرامون غذا است، مانند تمایل به خوردن در زمان مشخص هر روز یا استفاده از همان بشقاب برای هر وعده. دیگر نشانهها میتوانند خوردن تنها، ترک میز غذا پیش از پایان وعده، پختن غذا بدون خوردن آن، توزین مکرر، پوشیدن لباسهای گشاد و ورزش وسواسی باشند.
علائم جسمی اختلال خوردن شامل کاهش یا افزایش سریع وزن، خستگی، سرگیجه، غش کردن، مشکلات معده، آسیب به دندانها، نازک شدن موها و احساس سرما است. از نظر روانی، تمرکز بیش از حد بر وزن یا تصویر بدن، احساس استرس، اضطراب یا شرم درباره خوردن، عزت نفس پایین، انزوا و افسردگی میتوانند نشانههایی از اختلال خوردن باشند.
چگونه میتوانم از ابتلای فرزندم به اختلال خوردن جلوگیری کنم؟
هیچ راه قطعی برای پیشگیری از اختلال خوردن وجود ندارد، زیرا گاهی این مسائل خارج از کنترل والدین هستند. اما ایجاد فضایی مثبت و پذیرنده در مورد تصویر بدن میتواند به رشد سالم فرزند کمک کند. والدین میتوانند ارزش خود را بر اساس شخصیت فرزند و نه ظاهر جسمانی تأکید کنند و نشان دهند که افراد با انواع مختلف بدن میتوانند قوی و شاد باشند. همچنین باید از ابراز نگرانیهای مکرر درباره وزن، غذا یا ظاهر خود خودداری کنند و به هیچ وجه درباره وزن یا ظاهر فرزند اظهار نظر نکنند. ایجاد رابطه باز و صمیمی با فرزند زمینه را برای گفتگو درباره چالشها مانند زورگویی یا اضطراب فراهم میکند و والدین میتوانند با فرزندشان به شیوهای سالم برخورد کنند.
آیا والدین باعث اختلال خوردن میشوند؟
والدین نباید خود را مسئول ایجاد اختلال خوردن فرزند بدانند. اختلالات خوردن دارای مولفه زیستی قوی هستند و عوامل اجتماعی و محیطی نیز نقش دارند. آنچه والدین میتوانند کنترل کنند، مدلسازی رفتار غذایی سالم و نگرش مثبت نسبت به تصویر بدن است. حتی با رعایت این نکات، ممکن است فرزندشان دچار اختلال شود. در صورت بروز اختلال، والدین نقش حیاتی در درمان و بهبودی فرزند دارند.
اختلال خوردن از چه سنی میتواند آغاز شود؟
کودکان حتی از سن پنج سالگی میتوانند دچار اختلال خوردن شوند. تحقیقات نشان میدهد که بیاشتهایی عصبی در سنین پایینتر ظاهر میشود و شیوع آن در کودکان ۸ تا ۱۲ سال در دهه گذشته افزایش یافته است. با این حال، میانگین سنی بروز بیاشتهایی و بولیمیا ۱۸ سال و میانگین سنی اختلال پرخوری عصبی ۲۱ سال است، بر اساس آمار مؤسسه ملی سلامت روان آمریکا.
چگونه برای گفتوگو درباره اختلال خوردن فرزندم آماده شوم؟
قبل از آغاز گفتوگو، تحقیق درباره اختلال و مطالعه تجربیات افراد در حال بهبود میتواند مفید باشد. این کار به والدین کمک میکند تا تجربه فرزندشان را بهتر درک و همدلی کنند. والدین باید بدانند که فرزند ممکن است وجود اختلال را انکار کند، این اتفاق میتواند به دلیل شرم، اضطراب یا درک ناکافی کودک رخ دهد. حتی در چنین شرایطی، گفتوگو درباره اختلال باید آغاز شود. گاهی کودکان فکر میکنند “من به اندازه کافی بیمار نیستم که بهبود پیدا کنم.” والدین میتوانند تغییرات کوچک را تشویق کرده و دیدگاه واقعی از فواید بهبودی را ارائه دهند.
چگونه با فرزندم درباره اختلال خوردن صحبت کنم؟
والدین باید گفتوگو را با آرامش و ابراز نگرانی برای فرزند آغاز کنند و مشخص و دقیق درباره مشاهدات خود صحبت کنند. سپس میتوانند از فرزند درباره تجربه و دیدگاهش سؤال کنند و با دقت گوش دهند. آماده بودن برای کاوش هر موضوعی که مطرح میشود، از جمله زورگویی در مدرسه یا اضطراب شدید، اهمیت دارد. در طول گفتگو، حفظ آرامش والدین به فرزند کمک میکند تا فشار کمتری احساس کند. همچنین باید درباره گامهای عملی برای آغاز درمان گفتگو شود.
چگونه فرزندم را تشویق به پذیرش درمان کنم؟
روبرو شدن با اختلال و شروع درمان احتمالاً نیازمند چندین گفتوگو خواهد بود. در این گفتگوها، والدین باید درباره گام بعدی مشخص صحبت کنند، مانند یافتن درمانگر یا ارزیابی توسط متخصص اختلال خوردن. حضور والدین در روند درمان و جلسات به آنها امکان میدهد از فرزند حمایت کنند و اطلاعات یا نقطه نظر خود را در مسیر درمان ارائه دهند. اگر درمانگر یا مرکز اولیه مناسب نبود، ناامید نشوید و بدانید که یافتن برنامه درمانی مؤثر ممکن است زمان ببرد. گاهی والدین مجبورند مرزهای سخت تعیین کنند و ممکن است آغاز درمان شرط ادامه حمایت مالی یا زندگی در خانه باشد. این موضوع هرچند دردناک است، اما برای ایمنی فرزند ضروری است.
یافتن درمانگر یا مرکز درمانی
والدین میتوانند برای یافتن درمانگر یا مرکز درمانی مناسب برای فرزند خود از سامانه مشاور ۱ ۲ ۳ استفاده کنند. این سامانه امکان جستجوی متخصصان اختلالات خوردن را بر اساس تجربه، مهارت و محل فعالیت فراهم میکند و والدین میتوانند به راحتی درمانگر مورد اعتماد خود را پیدا کنند. پیش از شروع درمان، والدین میتوانند درباره صلاحیت، تجربه، روشهای درمان و نحوه پیگیری پیشرفت از درمانگر اطلاعات کسب کنند تا مسیر بهبودی فرزندشان مؤثر و ایمن باشد.
چگونه از فرزندم در مسیر بهبودی حمایت کنم؟
بهبودی از اختلال خوردن فرآیندی پیوسته است که با چالشها و بازگشتها همراه است. والدین باید بدانند که فرزند علاوه بر پیشرفت، ممکن است با عقبگرد یا بازگشت مشکلات مواجه شود. والدین میتوانند فرزند را تشویق کنند برنامه درمان یا وعدههای غذایی خود را دنبال کند و مهارتهای مقابلهای خود را توسعه دهد. همچنین یادآوری اهداف بزرگ زندگی، مانند بازگشت به مدرسه، میتواند انگیزهبخش باشد. حمایت از فرزند در اختلال خوردن زمان و انرژی میطلبد و یک رویداد کوتاهمدت نیست، بنابراین والدین نیز باید مراقبت از خود را فراموش نکنند و با روشهایی برای کاهش استرس و بیان احساسات خود با نزدیکان یا درمانگر، تعادل زندگی شخصی را حفظ کنند تا بتوانند حضور مؤثری در کنار فرزندشان داشته باشند.
