فشار کاری، تصمیم اخلاقی روان‌شناسان را دشوار می‌کند

حجم بالای پرونده‌های مراجعان، فشار مدیران و مشاهده رفتارهای غیرحرفه‌ای همکاران می‌توانند تصمیم‌گیری اخلاقی روان‌شناسان را دشوار کنند. یک پژوهش جدید نشان می‌دهد مشکلات اخلاق حرفه‌ای فقط به رفتار فردی متخصصان محدود نمی‌شوند و شرایط سازمانی نیز در شکل‌گیری آن‌ها نقش دارند.

به گزارش روان۲۴، پژوهشی که ۱۵ آوریل ۲۰۲۶ در نشریه علمی «روان‌شناسی تربیتی در عمل» منتشر شد، تجربه‌های اخلاقی ۱۹۸ روان‌شناس تربیتی در ایرلند و بریتانیا را بررسی کرد. پژوهشگران در این مطالعه، چالش‌های حرفه‌ای متخصصان و نیازهای آموزشی آن‌ها را ارزیابی کردند.

فشار کاری چگونه اخلاق حرفه‌ای را تحت تأثیر قرار می‌دهد؟

یکی از یافته‌های مهم پژوهش به حجم بالای پرونده‌های کاری مربوط بود. ۷۵ درصد شرکت‌کنندگان گفتند حجم زیاد مسئولیت‌ها برای آن‌ها معضل اخلاقی ایجاد می‌کند.

روان‌شناسان تربیتی معمولاً با کودکان، نوجوانان، خانواده‌ها و مدارس همکاری می‌کنند. آن‌ها باید نیازهای روان‌شناختی دانش‌آموزان را ارزیابی کنند و برای مشکلات تحصیلی، رفتاری یا عاطفی راهکارهای مناسب ارائه دهند.

وقتی تعداد مراجعان از ظرفیت کاری متخصص بیشتر شود، فرصت کافی برای ارزیابی دقیق و پیگیری هر پرونده کاهش می‌یابد. در چنین شرایطی، روان‌شناس ممکن است میان نیازهای مراجعان و محدودیت‌های سازمانی قرار بگیرد.

مشاهده رفتار غیرحرفه‌ای همکاران

۶۷ درصد شرکت‌کنندگان گزارش کردند که رفتارهای غیراخلاقی همکاران خود را مشاهده کرده‌اند.

این مسئله یکی از چالش‌های مهم محیط‌های حرفه‌ای است. متخصص ممکن است متوجه رفتار نامناسب همکار خود شود، اما درباره نحوه گزارش آن یا پیامدهای احتمالی اعتراض به چنین رفتاری اطمینان نداشته باشد.

پژوهش همچنین نشان داد ۴۳ درصد پاسخ‌دهندگان با فشارهای اداری برای انجام رفتارهای غیراخلاقی مواجه شده‌اند.

این یافته اهمیت وجود سازوکارهای مشخص برای گزارش تخلف و حمایت سازمانی از کارکنانی را نشان می‌دهد که درباره رفتارهای غیرحرفه‌ای اعتراض می‌کنند.

آیا روان‌شناسان برای تصمیم‌گیری اخلاقی آموزش کافی دارند؟

یکی دیگر از یافته‌های پژوهش به آموزش تخصصی مربوط بود.

با اینکه ۷۶ درصد شرکت‌کنندگان معتقد بودند آموزش اولیه آن‌ها برای مواجهه با مسائل اخلاقی کافی بوده است، ۵۶ درصد همچنان به آموزش‌های تکمیلی نیاز داشتند.

این تفاوت نشان می‌دهد آموزش دانشگاهی به‌تنهایی نمی‌تواند متخصصان را برای تمام موقعیت‌های پیچیده محیط کار آماده کند.

برخی مسائل اخلاقی فقط در شرایط واقعی و هنگام مواجهه با تعارض میان مسئولیت حرفه‌ای، خواسته‌های سازمان و حقوق مراجعان آشکار می‌شوند.

فناوری و ارزیابی روان‌شناختی؛ دو چالش تازه

پژوهشگران دو حوزه دیگر را نیز از مهم‌ترین نگرانی‌های متخصصان معرفی کردند.

نخست، ۷۶ درصد روان‌شناسان درباره اخلاقی بودن روش‌های ارزیابی مورد استفاده برای تشخیص مشکلات سلامت روان و نیازهای آموزشی ویژه نگرانی داشتند.

دوم، ۴۶ درصد شرکت‌کنندگان با مسائل اخلاقی مربوط به داده‌های الکترونیکی مواجه شده بودند.

ذخیره اطلاعات شخصی دانش‌آموزان، انتقال پرونده‌های روان‌شناختی و استفاده از ابزارهای دیجیتال، مسئولیت‌های تازه‌ای برای متخصصان ایجاد می‌کنند.

پژوهشگران تأکید کردند آموزش اخلاق حرفه‌ای باید متناسب با تغییرات فناوری و نیازهای جدید محیط‌های آموزشی به‌روزرسانی شود.

فشار روانی متخصصان نیز اهمیت دارد

یکی از نتایج قابل توجه مطالعه این بود که ۵۵ درصد شرکت‌کنندگان گزارش کردند گاهی تحت تأثیر عواملی مانند بیماری، استرس یا فرسودگی، با وجود کاهش توانایی عملکردی به فعالیت حرفه‌ای ادامه داده‌اند.

این موضوع فقط به سلامت روان خود متخصص مربوط نمی‌شود. شرایط جسمی و روانی درمانگر یا روان‌شناس می‌تواند بر کیفیت ارزیابی، قضاوت حرفه‌ای و تصمیم‌های او تأثیر بگذارد.

به همین دلیل، پژوهشگران بر ضرورت ایجاد ساختارهای حمایتی در سازمان‌ها تأکید کردند تا متخصصان بتوانند در شرایط دشوار، بدون به خطر انداختن حقوق مراجعان، درباره ادامه یا توقف فعالیت خود تصمیم بگیرند.

آموزش اخلاق حرفه‌ای باید از محیط دانشگاه فراتر برود

نتایج این پژوهش نشان می‌دهد آموزش اخلاق حرفه‌ای نباید فقط به معرفی قوانین و اصول نظری محدود بماند.

دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی می‌توانند با استفاده از موقعیت‌های شبیه‌سازی‌شده، بررسی پرونده‌های واقعی و تمرین تصمیم‌گیری در شرایط پیچیده، آمادگی دانشجویان را افزایش دهند.

از سوی دیگر، سازمان‌ها باید مسیرهای مشخصی برای گزارش تخلف، دریافت مشاوره تخصصی و حمایت از کارکنان ایجاد کنند.

البته این مطالعه بر گزارش شخصی شرکت‌کنندگان تکیه داشت و نمی‌تواند میزان واقعی تخلفات اخلاقی را در همه محیط‌های کاری مشخص کند. بااین‌حال، یافته‌های آن تصویری از فشارهای سازمانی و آموزشی پیش روی روان‌شناسان تربیتی ارائه می‌دهد.

شناسنامه و منبع مقاله علمی

عنوان اصلی مقاله: The ethical experiences of educational psychologists in the Republic of Ireland and the United Kingdom

نویسندگان: پائولا پرندویل و ویلیام کینسلا

مرجع و مجله: روان‌شناسی تربیتی در عمل (Educational Psychology in Practice)

تاریخ انتشار: ۱۵ آوریل ۲۰۲۶

شناسه DOI: ۱۰.۱۰۸۰/۰۲۶۶۷۳۶۳.۲۰۲۶.۲۶۵۴۱۷۹

لینک دسترسی مستقیم: https://doi.org/10.1080/02667363.2026.2654179

منبع: تیلور و فرانسیس، ناشر نشریه علمی روان‌شناسی تربیتی در عمل.