ستایش ایدی زاده
تنش‌های خانوادگی و شیوه‌های نامناسب فرزندپروری می‌توانند سلامت روان کودکان و نوجوانان را تهدید کنند. یک فراتحلیل منتشرشده در مجله معتبر «لنست روان‌پزشکی» نشان می‌دهد تعارض‌های خانوادگی و رفتارهای منفی والدین با افزایش خطر خودآسیبی و افکار خودکشی در نوجوانان ارتباط دارند.
به گزارش روان۲۴، پژوهشگران در یک مرور نظام‌مند و فراتحلیل، نقش روابط خانوادگی را در بروز خودآسیبی و رفتارهای مرتبط با خودکشی در کودکان و نوجوانان بررسی کردند. این مطالعه ۳۸ پژوهش طولی را در بر گرفت و نتایج ۲۴ مطالعه نیز وارد تحلیل آماری شد. یافته‌ها نشان دادند رفتارهای منفی والدین و اختلال در عملکرد خانواده می‌توانند پیش از بروز خودآسیبی و رفتارهای خودکشی‌گرایانه در نوجوانان ظاهر شوند.
خانواده چگونه بر سلامت روان نوجوانان اثر می‌گذارد؟
خانواده نخستین محیطی است که کودک در آن روابط عاطفی، اعتماد و شیوه تعامل با دیگران را تجربه می‌کند. کیفیت این روابط می‌تواند بر احساس امنیت، عزت‌نفس و توانایی مدیریت هیجان‌ها اثر بگذارد.
هنگامی که محیط خانه با تنش مداوم، تحقیر، سرزنش یا تنبیه شدید همراه باشد، نوجوان ممکن است برای بیان احساسات و مشکلات خود احساس امنیت نکند. در چنین شرایطی، احتمال پنهان‌کردن ناراحتی‌ها و فاصله‌گرفتن از اعضای خانواده افزایش می‌یابد.
تعارض خانوادگی چه پیامدهایی دارد؟
اختلاف‌نظر میان والدین و فرزندان بخشی طبیعی از زندگی خانوادگی است. بااین‌حال، تداوم مشاجره، بی‌توجهی عاطفی و ناتوانی در حل اختلاف‌ها می‌تواند فضای خانه را برای نوجوان پراسترس کند.
پژوهشگران در این مطالعه دریافتند که اختلال در عملکرد خانواده و شیوه‌های منفی فرزندپروری با افزایش خطر خودآسیبی و رفتارهای خودکشی‌گرایانه ارتباط دارند.
این یافته‌ها به معنای آن نیست که هر نوجوانی در خانواده پرتنش به خودآسیبی روی می‌آورد. عوامل فردی، اجتماعی و روان‌شناختی دیگری نیز در این زمینه نقش دارند.
حمایت عاطفی؛ عاملی برای محافظت از نوجوان
رابطه امن میان والدین و فرزندان می‌تواند به نوجوان کمک کند هنگام مواجهه با مشکلات، احساس تنهایی نکند و برای دریافت کمک به خانواده مراجعه کند.
والدین برای تقویت این رابطه می‌توانند به احساسات فرزند خود گوش دهند، از سرزنش و تحقیر پرهیز کنند و به جای تحمیل تصمیم‌ها، درباره مشکلات گفت‌وگو کنند.
همچنین توجه به تغییرات رفتاری، انزوای ناگهانی، افت عملکرد تحصیلی و نشانه‌های پریشانی روانی اهمیت دارد. در صورت مشاهده نشانه‌های خودآسیبی یا افکار خودکشی، خانواده باید موضوع را جدی بگیرد و از متخصص سلامت روان کمک بگیرد.
پیشگیری از خودآسیبی با تقویت روابط خانوادگی
یافته‌های این پژوهش اهمیت محیط خانواده را در سلامت روان نوجوانان برجسته می‌کند. پیشگیری از خودآسیبی تنها به مداخلات فردی محدود نمی‌شود و کیفیت روابط خانوادگی نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
آموزش والدین، تقویت مهارت‌های ارتباطی، کاهش خشونت خانگی و دسترسی نوجوانان به خدمات روان‌شناختی می‌توانند بخشی از راهکارهای پیشگیرانه باشند.
خانواده سالم خانواده‌ای بدون اختلاف نیست؛ بلکه محیطی است که اعضای آن می‌توانند بدون ترس از تحقیر و طردشدن، درباره مشکلات خود صحبت کنند و برای حل آنها از یکدیگر کمک بگیرند.
شناسنامه و منبع پژوهش
-
عنوان اصلی: Family dynamics and self-harm and suicidality in children and adolescents: a systematic review and meta-analysis
-
عنوان فارسی: پویایی‌های خانوادگی و خودآسیبی و رفتارهای خودکشی‌گرایانه در کودکان و نوجوانان
-
نویسندگان: نیکول جی. هاموند و همکاران
-
مجله علمی: لنست روان‌پزشکی (The Lancet Psychiatry)
-
تاریخ انتشار: سپتامبر ۲۰۲۵
-
جلد و شماره: جلد ۱۲، شماره ۹، صفحات ۶۶۰ تا ۶۷۲
-
تعداد پژوهش‌های بررسی‌شده: ۳۸ مطالعه با مجموع ۱۰۱٬۸۷۹ شرکت‌کننده
-
شناسه DOI:
10.1016/S2215-0366(25)00217-2 -
شناسه PubMed:
40812960 -
لینک دسترسی: مشاهده مقاله در پایگاه پاب‌مد
