ردپای تنهایی در رفتار کاربران

رفتار کاربران در اینستاگرام ممکن است نشانه‌هایی از احساس تنهایی آن‌ها را آشکار کند. یک پژوهش جدید نشان می‌دهد نوع تعامل با دیگران، محتوای نوشته‌ها، زمان انتشار پست‌ها و حتی ویژگی‌های تصاویر پروفایل می‌توانند با ابعاد مختلف تنهایی ارتباط داشته باشند.

به گزارش روان۲۴، پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیا در سن‌دیگو در مطالعه‌ای که ۶ نوامبر ۲۰۲۶ در مجله علمی «پژوهش‌های سلامت روان» منتشر شد، رفتار دیجیتال ۴۱۵ دانشجوی آمریکایی را بررسی کردند. نتایج نشان داد تنهایی عاطفی و تنهایی اجتماعی، الگوهای متفاوتی در فعالیت کاربران اینستاگرام دارند.

بررسی رفتار دیجیتال ۴۱۵ دانشجو

پژوهشگران برای انجام این مطالعه، با رضایت شرکت‌کنندگان به آرشیو اطلاعات حساب‌های اینستاگرام آن‌ها دسترسی پیدا کردند. این اطلاعات شامل تصاویر، کپشن‌ها، نظرات، پسندها و الگوهای فعالیت کاربران بود.

بیش از ۶۰ درصد شرکت‌کنندگان حساب خصوصی داشتند. به همین دلیل، پژوهشگران توانستند رفتار روزمره کاربران را بررسی کنند؛ نه فقط محتوایی را که افراد برای نمایش عمومی انتخاب می‌کنند.

تیم پژوهشی با استفاده از روش‌های یادگیری ماشین، اطلاعات متنی، تصویری و الگوهای فعالیت را تحلیل کرد و نتایج را با پاسخ شرکت‌کنندگان به ابزارهای معتبر سنجش تنهایی مقایسه کرد.

تنهایی عاطفی؛ فعالیت شبانه و زبان منفی

تنهایی عاطفی زمانی شکل می‌گیرد که فرد احساس کند ارتباط نزدیک و معناداری با دیگران ندارد؛ حتی اگر در جمع افراد مختلف حضور داشته باشد.

نتایج پژوهش نشان داد افرادی که تنهایی عاطفی بیشتری گزارش کردند، بیشتر در ساعات پایانی شب فعالیت داشتند. انتشار پست بین ساعت ۱۱ شب تا ۵ صبح، استفاده بیشتر از عبارت‌های دارای بار عاطفی منفی و وجود حالت‌های چهره غمگین یا خشمگین در تصاویر پروفایل، از جمله الگوهای مرتبط با این نوع تنهایی بود.

این افراد همچنین در نوشته‌های خود بیشتر به خانواده و دوستان اشاره می‌کردند. پژوهشگران احتمال می‌دهند چنین الگویی با نیاز به ارتباط نزدیک‌تر و احساس فقدان صمیمیت ارتباط داشته باشد.

تنهایی اجتماعی؛ کاهش تعامل با دیگران

تنهایی اجتماعی با احساس تعلق نداشتن به یک گروه یا شبکه ارتباطی گسترده‌تر همراه است. فرد ممکن است روابط محدودی داشته باشد یا احساس کند در محیط اجتماعی خود جایگاه مشخصی ندارد.

بر اساس یافته‌ها، افرادی که تنهایی اجتماعی بیشتری تجربه می‌کردند، کمتر پست‌های دیگران را لایک می‌کردند و برای آن‌ها نظر می‌نوشتند. این افراد همچنین در آخر هفته فعالیت کمتری داشتند و کمتر از واژه‌هایی مانند «تشکر» و «مراقبت» در نوشته‌های خود استفاده می‌کردند.

پژوهشگران تأکید کردند که تنهایی اجتماعی و تنهایی عاطفی، با وجود ارتباط با یکدیگر، الگوهای رفتاری یکسانی ندارند.

آیا اینستاگرام می‌تواند تنهایی را شناسایی کند؟

یکی از یافته‌های مهم پژوهش این بود که رفتار دیجیتال کاربران می‌تواند اطلاعاتی درباره احساس ذهنی آن‌ها از تنهایی فراهم کند. بااین‌حال، این اطلاعات برای تشخیص میزان انزوای واقعی افراد یا اندازه شبکه حمایتی آن‌ها دقت کمتری داشت.

به بیان دیگر، ممکن است فعالیت یک فرد در شبکه اجتماعی نشانه‌هایی از احساس تنهایی او داشته باشد، اما نتواند مشخص کند در زندگی واقعی چند نفر برای حمایت و همراهی در دسترس او هستند.

پژوهشگران معتقدند ترکیب اطلاعات تصویری، زبانی و رفتاری می‌تواند در آینده به شناسایی زودهنگام افرادی که احساس تنهایی می‌کنند کمک کند.

محدودیت‌های پژوهش و ضرورت حفظ حریم خصوصی

با وجود نتایج قابل توجه، این مطالعه محدودیت‌هایی دارد. شرکت‌کنندگان آن عمدتاً دانشجویان دانشگاهی و بیشتر از میان زنان و افراد آسیایی‌تبار یا سفیدپوست بودند. بنابراین، نمی‌توان نتایج را بدون بررسی بیشتر به همه گروه‌های سنی و جمعیت‌های مختلف تعمیم داد.

همچنین این پژوهش رابطه میان رفتار کاربران و احساس تنهایی را بررسی کرده است و نمی‌تواند مشخص کند که تنهایی باعث تغییر رفتار در اینستاگرام می‌شود یا استفاده از این شبکه اجتماعی در شکل‌گیری احساس تنهایی نقش دارد.

پژوهشگران هشدار می‌دهند که استفاده از داده‌های شبکه‌های اجتماعی برای شناسایی تنهایی باید با رضایت آگاهانه افراد و رعایت دقیق حریم خصوصی همراه باشد. این الگوها نیز نباید به‌عنوان ابزار تشخیص قطعی وضعیت روان‌شناختی افراد استفاده شوند.

اهمیت شناخت ابعاد مختلف تنهایی

این پژوهش نشان می‌دهد تنهایی پدیده‌ای چندبعدی است و نمی‌توان آن را فقط با تعداد دوستان یا میزان ارتباطات اجتماعی سنجید. ممکن است فرد روابط اجتماعی گسترده‌ای داشته باشد، اما همچنان از نبود ارتباط عاطفی عمیق رنج ببرد.

شناخت تفاوت میان تنهایی عاطفی و اجتماعی می‌تواند به متخصصان سلامت روان کمک کند تا تجربه افراد را دقیق‌تر بررسی کنند و برای نیازهای متفاوت آن‌ها راهکارهای مناسب‌تری در نظر بگیرند.

شناسنامه و منبع مقاله علمی

• عنوان اصلی مقاله: Everyday Instagram Behavior Maps Distinct Facets of Loneliness in Young Adults

• نویسندگان: یوئی جیانگ، کوین لوئیس، بارتون دبلیو. پالمر، فی دای و پیوتر وینکلمان

• مجله: پژوهش‌های سلامت روان

• تاریخ انتشار: ۶ نوامبر ۲۰۲۶

• شناسه DOI: ۱۰.۱۰۳۸/s44184-۰۲۶-۰۰۲۵۲-z

• لینک دسترسی مستقیم: https://doi.org/10.1038/s44184-026-00252-z