ستایش ایدی زاده
داروی سیماگلوتاید (Semaglutide) که با نامهای تجاری اوزمپیک (Ozempic) و ویگووی (Wegovy) برای درمان دیابت نوع دو و کاهش وزن شناخته میشود، اثرات درمانی غیرمنتظرهای در حوزه سلامت روان نشان داده است. نتایج یک پژوهش ملی و گسترده ۱۵ ساله در سوئد روی حدود ۱۵ هزار مبتلا به اختلال دوقطبی نشان میدهد که مصرف این دارو ریسک بستری شدن در بیمارستان روانپزشکی را به میزان ۲۱ درصد کاهش میدهد.
دانشمندان دانشگاه گریفیت استرالیا دریافتهاند که سیماگلوتاید فراتر از کنترل قند خون و وزن، با مهار التهاب و اثرگذاری بر مسیرهای بیولوژیکی مغز به تثبیت خلقوخو در مبتلایان به اختلال دوقطبی کمک میکند.
کاهش ۲۱ درصدی بستری روانپزشکی با سیماگلوتاید
بیماریهای دیابت، چاقی و اختلال دوقطبی اغلب به صورت همزمان در افراد بروز میکنند و مکانیسمهای بیولوژیکی مشترکی دارند. بر اساس آمارهای سازمان جهانی بهداشت، حدود ۳۷ میلیون نفر در سراسر جهان با اختلال دوقطبی زندگی میکنند.
تیم تحقیقاتی به سرپرستی پروفسور مارک تیلور (Mark Taylor)، دادههای بهداشتی ۱۵ هزار بیمار مبتلا به اختلال دوقطبی را که داروهای خانواده GLP-۱ را دریافت میکردند، تحلیل کردند. مقایسه دورههای مصرف و عدم مصرف دارو نشان داد:
-
کاهش بستری روانپزشکی: مصرف سیماگلوتاید ریسک بستری مجدد در بیمارستانهای روانپزشکی را ۲۱ درصد کاهش میدهد.
-
پیشگیری از عود بیماری: این دارو با ایجاد ثبات در خلقوخو، احتمال بروز فازهای شدید مانیا یا افسردگی را کاهش میدهد.
مکانیسم اثر سیماگلوتاید بر مغز و تفاوت آن با سایر داروها
محققان توضیح میدهند که داروهای گیرنده GLP-۱ از چند طریق بر عملکرد مغز اثر میگذارند:
-
کاهش التهاب عصبی: سیماگلوتاید التهابهای مزمن در سیستم عصبی را مهار میکند.
-
کاهش استرس سلولی: این دارو سلولهای مغزی را در برابر فشارها و استرسهای بیولوژیکی محافظت میکند.
-
تنظیم مسیرهای عصبی: سیماگلوتاید پیامرسانی در مسیرهای بیولوژیکی مرتبط با تنظیم خلق را بهبود میبخشد.
نکته حائز اهمیت این پژوهش تفاوت میان داروهای مختلف این خانواده است. بررسیها نشان داد داروهای دیگری مانند لیراگلوتاید (Liraglutide) و دولاگلوتاید (Dulaglutide) چنین کاهش ریسکی را ایجاد نکردهاند. این مسئله نشان میدهد که اثر مثبت روانپزشکی ممکن است منحصر به داروی سیماگلوتاید باشد و شامل تمام داروهای رده GLP-۱ نشود.
افقهای تازه در درمانهای تکمیلی روانپزشکی
این کشف علمی نویدبخش رویکردهای درمانی جدید برای مبتلایان به اختلال دوقطبی است. با این حال، پژوهشگران تاکید میکنند که برای تایید قطعی این یافتهها، اجرای کارآزماییهای بالینی تصادفیسازیشده (RCT) ضروری است.
در صورت تایید نهایی در آزمونهای بالینی، سیماگلوتاید میتواند به عنوان یک درمان تکمیلی ارزشمند برای بیماران مبتلا به اختلالات خلقی و اختلالات متابولیک همزمان مورد استفاده قرار گیرد.
شناسنامه و منبع مقاله علمی
-
عنوان اصلی مقاله: Use of glucagon-like peptide 1 receptor agonists and the associated risk of hospitalisation in bipolar disorder, from a nationwide cohort, 2009–2024
-
نویسندگان: Mark Taylor and research team
-
مرجع و مجله: Acta Psychiatrica Scandinavica (2026) / Griffith University
-
شماره ثبت مقاله (PMCID / DOI): 10.1111/acps.13789
-
لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی: https://onlinelibrary.wiley.com/journal/16000447
