روز روانشناس ورامین فرصتی بود تا بار دیگر اهمیت سلامت روان و نقش کلیدی روانشناسان در مدیریت بحرانهای اجتماعی مورد توجه قرار گیرد. در این مراسم که با حضور مسئولان و متخصصان حوزه روانشناسی برگزار شد، بر لزوم تقویت نگاه پیشگیرانه و ارتقای کیفیت خدمات مشاورهای تأکید شد.
نقش روانشناسان در بحرانهای اجتماعی
در آیین گرامیداشت روز روانشناس ورامین، فرماندار این شهرستان با اشاره به شرایط پرتنش اخیر و جنگ روانی در منطقه، اظهار کرد:
هر بحران، علاوه بر خسارتهای فیزیکی، آسیبهای عمیق روحی و روانی نیز به همراه دارد. در چنین شرایطی، حضور آگاهانه مردم و همراهی داوطلبانه روانشناسان نقش مهمی در کاهش اضطراب و ایجاد آرامش در جامعه دارد.
وی با تأکید بر نگاه مثبت مدیریت شهرستان به مسائل اجتماعی افزود:
بخشی از جامعه با آسیبهای اجتماعی درگیر است و این موضوع، نیاز به برنامهریزی علمی و استفاده از ظرفیت متخصصان روانشناسی را دوچندان میکند.
لزوم برنامهریزی تخصصی در حوزه سلامت روان
به گفته مسئولان، با هماهنگیهای انجامشده، جلسات تخصصی با محوریت مددکاری اجتماعی و روانشناسی برنامهریزی شده است. هدف از این اقدامات، کاهش آسیبهای اجتماعی و افزایش سطح رضایت و کیفیت زندگی مردم در شهرستان ورامین است.
دستهبندی روانشناسان؛ از آسیبزا تا حرفهای
یکی از نکات مهم مطرحشده در این مراسم، دستهبندی روانشناسان بر اساس میزان پایبندی به اخلاق حرفهای بود. یک متخصص روانشناسی، روانشناسان را به پنج گروه تقسیم کرد:
- گروه قرمز: فاقد اخلاق حرفهای و بهشدت آسیبزننده
- گروه نارنجی: آگاه به اصول، اما استفادهکننده از روشهای نادرست
- گروه زرد: نیازمند آموزش و مهارتهای تکمیلی
- گروه سبز: متخصص، بهروز و متعهد به اخلاق حرفهای
- گروه آبی: فراتر از استانداردها، با سطح بالای خودشکوفایی و مسئولیتپذیری
تأکید شد که گروههای قرمز و نارنجی میتوانند آسیبهای جدی به مراجعان وارد کنند و حضور آنها در فضای روانشناسی نگرانکننده است.
تفاوت «شغل» و «حرفه» در روانشناسی
در بخش دیگری از این مراسم، بر تفاوت اساسی میان «شغل» و «حرفه» در روانشناسی تأکید شد.
روانشناسی تنها یک راه کسب درآمد نیست، بلکه حرفهای حساس و مسئولیتمحور است که نیازمند:
- آموزش مستمر
- بهروزرسانی دانش تخصصی
- نظارت بر عملکرد فردی
- پایبندی به اصول اخلاقی
صرف داشتن رفتار اخلاقی، برای یک روانشناس کافی نیست؛ بلکه تخصص، آگاهی و مسئولیتپذیری نیز ضروری است.
چرا روانشناسی از بسیاری مشاغل حساستر است؟
در این نشست عنوان شد که خطای یک روانشناس، میتواند تأثیرات بلندمدتی بر ذهن و زندگی افراد بگذارد.
برخلاف برخی مشاغل که خطاها سریع دیده میشوند، اشتباه در مشاوره ممکن است برای سالها در ذهن فرد باقی بماند و حتی به دیگران منتقل شود. به همین دلیل، حساسیت این حرفه بسیار بالاست.
هشدار نسبت به مشاورههای غیرتخصصی
یکی از چالشهای مهم مطرحشده، فعالیت افراد فاقد صلاحیت در حوزه مشاوره بود.
ارائه مشاوره بدون دانش و رعایت اصول حرفهای، نهتنها کمکی به مراجعان نمیکند، بلکه میتواند آسیبهای جدیتری ایجاد کند.
سلامت روان؛ فراتر از نبود اختلال
در ادامه مراسم، یکی از روانشناسان بالینی با اشاره به برداشتهای نادرست از سلامت روان گفت:
سلامت روان تنها به معنای نداشتن اختلال نیست، بلکه شامل توانایی مدیریت استرس، برقراری ارتباط مؤثر و داشتن معنا در زندگی است.
نمونههایی از چالشهای رایج سلامت روان شامل:
- اضطراب عملکرد در دانشجویان
- فرسودگی شغلی در کارمندان
- مشکلات تصمیمگیری در خانوادهها
- ضعف در ارتباطات بینفردی
تخصصگرایی؛ کلید موفقیت روانشناسان
بر اساس تأکید متخصصان، روانشناسان نباید بهصورت «همهفنحریف» فعالیت کنند.
کار حرفهای در این حوزه نیازمند تمرکز بر یک زمینه تخصصی مشخص است تا خدمات ارائهشده، اثربخشی بیشتری داشته باشد.
تبدیل تهدید به فرصت؛ مهارتی کلیدی در سلامت روان
یکی از مهمترین محورهای مطرحشده، توانایی تبدیل تهدیدها به فرصتها بود. این فرآیند در سه مرحله تعریف شد:
- آزادی نگاه: دیدن جنبههای مثبت در شرایط دشوار
- رهایی از افکار محدودکننده: کنار گذاشتن باور «هیچ کاری نمیشود کرد»
- انتخاب مسیر درست: تمرکز بر اقدام مؤثر با امکانات موجود
افرادی که این مهارتها را دارند، حتی در شرایط سخت نیز میتوانند پیشرفت کنند.
افکار ناکارآمد؛ دشمن پنهان سلامت روان
ذهن انسان روزانه با حجم زیادی از افکار درگیر است، اما بسیاری از این افکار ناکارآمد هستند و مانع رشد فرد میشوند.
اگر فرد نتواند این افکار را مدیریت کند، فرصتها را از دست میدهد و در چرخهای از ترس و خودسرزنشی گرفتار میشود.
جمعبندی
مراسم روز روانشناس ورامین نشان داد که سلامت روان، یکی از مهمترین ارکان توسعه اجتماعی است.
نقش روانشناسان در کاهش آسیبهای اجتماعی، مدیریت بحرانها و ارتقای کیفیت زندگی، غیرقابل انکار است.
رسیدن به جامعهای سالمتر، نیازمند:
- ارتقای سطح آگاهی عمومی
- تقویت اخلاق حرفهای در روانشناسان
- تخصصگرایی در خدمات مشاورهای
- و استفاده از رویکردهای علمی و بهروز
است. تنها در این صورت است که میتوان به شکلگیری یک «فرهنگ موفق روانشناسی» در جامعه امیدوار بود.
