سلامت روان؛ نخستین نیاز جامعه در روزهای بحران
به گزارش روان ۲۴ به نقل از ایرنا، ارتقای سلامت روان یکی از مهمترین نیازهای جوامع در شرایط بحرانی است. هرچند در زمان وقوع جنگ یا بلایای طبیعی، توجه افکار عمومی بیشتر به خسارتهای فیزیکی معطوف میشود، اما تحقیقات علمی نشان میدهد که آسیبهای روانی میتوانند سالها پس از پایان بحران ادامه داشته باشند و کیفیت زندگی افراد را تحت تأثیر قرار دهند.
اضطراب، افسردگی، اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)، بیخوابی و احساس ناامنی از شایعترین پیامدهای روانی بحرانها هستند که نهتنها بازماندگان، بلکه افرادی را که اخبار جنگ و حوادث را دنبال میکنند نیز درگیر میکنند. به همین دلیل، ارتقای سلامت روان باید در کنار امدادرسانیهای فیزیکی، یکی از اولویتهای اصلی مدیریت بحران باشد.
خدمات بهزیستی برای ارتقای سلامت روان
سازمان بهزیستی کشور در سالهای اخیر برنامههای متعددی را برای حمایت از سلامت روان جامعه اجرا کرده است. از جمله مهمترین این اقدامات میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- فعالیت شبانهروزی اورژانس اجتماعی
- اعزام تیمهای «محب» برای حمایت روانی ـ اجتماعی
- ارائه خدمات مشاوره تخصصی
- تولید محتوای آموزشی از طریق «رادیو بهزیستی»
- آموزش مهارتهای تابآوری فردی و اجتماعی
- حمایت از سالمندان، افراد دارای معلولیت و خانوادههای آسیبدیده
هدف این برنامهها، کاهش پیامدهای روانی بحرانها و کمک به بازگشت افراد به زندگی عادی است.
تابآوری؛ مهارتی فراتر از تحمل بحران
کارشناسان حوزه روانشناسی معتقدند تابآوری تنها به معنای بازگشت به وضعیت قبل از بحران نیست؛ بلکه مفهومی فراتر با عنوان تابآوری تحولآفرین مطرح است.
در این رویکرد، افراد میآموزند:
- بحران را بهتر مدیریت کنند.
- انعطافپذیری ذهنی بیشتری داشته باشند.
- روابط اجتماعی خود را تقویت کنند.
- معنای تازهای برای زندگی پیدا کنند.
- از تجربههای دشوار برای رشد فردی استفاده کنند.
آسیب روانی همیشه پایان راه نیست
به گفته متخصصان، تجربه آسیب روانی یا تروما میتواند علاوه بر پیامدهای منفی، زمینهساز رشد پس از سانحه نیز باشد. بسیاری از افراد پس از عبور از بحران:
- ارزش بیشتری برای روابط خانوادگی قائل میشوند.
- سلامت روان را در اولویت قرار میدهند.
- همدلی بیشتری با دیگران پیدا میکنند.
- تصمیمهای منطقیتر و پختهتری میگیرند.
- احساس معنا و هدف بیشتری در زندگی تجربه میکنند.
البته دستیابی به این مرحله نیازمند دریافت خدمات روانشناختی و حمایت اجتماعی مناسب است.
نقش تیمهای محب در حمایت از جامعه
تیمهای «محب» (مداخلات و حمایتهای روانی ـ اجتماعی در بلایا و حوادث) از جمله مهمترین ظرفیتهای سازمان بهزیستی برای مدیریت بحران محسوب میشوند.
اعضای این تیمها با حضور در مناطق آسیبدیده، ضمن ارائه خدمات مشاوره، آموزش مهارتهای مقابله با استرس، حمایت از خانوادهها و تقویت همبستگی اجتماعی، به کاهش آثار روانی بحران کمک میکنند.
سلامت روان؛ سرمایهای برای آینده
کارشناسان تأکید میکنند که هدف درمان آسیبهای روانی، حذف خاطرات تلخ نیست؛ بلکه کمک به فرد برای بازگرداندن احساس امنیت، کنترل و توان تصمیمگیری است. زمانی که افراد بتوانند تجربههای دشوار را به شکلی سالم در زندگی خود ادغام کنند، مسیر رشد فردی و اجتماعی نیز هموارتر خواهد شد.
از این رو، ارتقای سلامت روان نهتنها یک ضرورت فردی، بلکه سرمایهای ارزشمند برای توسعه اجتماعی، افزایش تابآوری جامعه و ساخت آیندهای پایدار محسوب میشود.
