بسیاری از مردم تصور میکنند سلامت روان والدین فقط از طریق رفتار بر فرزندان تأثیر میگذارد. همه ما پدر منزوی یا مضطربی را تصور میکنیم که رفتار او الگو قرار میگیرد. اما پژوهشهای جدید نشان میدهند این نگاه کاملاً ناقص است.
افسردگی پدر از مسیرهای زیستی و رفتاری گوناگون به فرزندان منتقل میشود. برخی از این مسیرها حتی پیش از تولد یا نطفهگذاری شکل میگیرند.
تفاوت انتقال افسردگی از مادر و پدر
تحقیقات قبلی بیشتر بر افسردگی مادران تمرکز داشتند. این تمرکز منطقی بود؛ زیرا افسردگی مادر در دوران بارداری از طریق جفت و هورمونها به جنین منتقل میشود.
افسردگی پدر مسیرهای زیستی متفاوتی دارد. تحقیقات روی بیش از ۷ میلیون زوج پدر و فرزند نشان میدهد فرزندانِ پدران افسرده، ۴۲ درصد بیشتر در معرض خطر ابتلا به افسردگی قرار دارند.
سه مکانیسم زیستی در انتقال افسردگی پدر
دانشمندان سه مسیر اصلی را برای انتقال زیستی افسردگی پدر شناسایی کردهاند:
۱. تغییرات اپیژنتیک: افسردگی پدر بر برچسبهای شیمیایی روی DNA تأثیر میگذارد. این برچسبها بدون تغییر در ساختار اصلی ژن، نحوه روشن یا خاموش شدن آنها را تغییر میدهند.
۲. اختلال در محور HPA: این سیستم، واکنش بدن به استرس را کنترل میکند. اختلال در سیستم استرس پدر میتواند نحوه رشد سیستم واکنش به استرس را در فرزند تغییر دهد.
۳. میکروبیوم روده: افسردگی بر باکتریهای مفید روده تأثیر میگذارد. شواهد نشان میدهند الگوی این باکتریها از پدر به فرزند منتقل میشود و رشد عصبی را تحت تأثیر قرار میدهد.
ضرورت توجه به سلامت روان پدران
سیستمهای درمانی معمولاً سلامت روان مادران را در اولویت قرار میدهند. اگر افسردگی پدر مسیرهای زیستی مستقل دارد، باید نگاه متفاوتی به آن داشته باشیم.
بیتوجهی به درمان پدران افسرده، بخشی از خطرات زیستی فرزندان را ناشناخته باقی میگذارد. پژوهشگران تأکید میکنند که برنامههای پیشگیری باید همزمان شامل هر دو والدین باشد.
البته خطر ۴۲ درصدی به معنی مبتلا شدن حتمی فرزند نیست. عوامل محیطی، تربیت مناسب و حمایتهای عاطفی میتوانند اثر این عوامل زیستی را خنثی کنند.
شناسنامه و منبع مقاله علمی
-
عنوان اصلی مقاله: Your Father’s Depression Reaches You Differently
-
نویسندگان: Cell on the Self Blog (به استناد مقاله پژوهشی Ren و همکاران، ۲۰۲۶)
-
مرجع و مجله: Psychology Today (وبلاگ Cell on the Self / برپایه مرور علمی در مجله Neurobiology of Disease)
-
شماره ثبت مقاله (PMCID / DOI): Neurobiology of Disease (2026 Review Article by Ren et al.)
-
لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی: https://www.psychologytoday.com/sg/blog/cell-on-the-self/202607/your-fathers-depression-reaches-you-differently
