اضطراب یکی از پیچیدهترین چالشهای سلامت روان در دنیای امروز است. تا پیش از این دانشمندان علت اضطراب را صرفاً در فعالیت نورونها میدیدند. آنها تصور میکردند پیامرسانهای شیمیایی سلولهای عصبی تنها عامل بروز استرس هستند. اما یافتههای جدید دانشمندان دانشگاه یوتا این دیدگاه را تغییر داده است. تحقیقات تازه نشان میدهد کلید اصلی کنترل اضطراب در دست سلولهای ایمنی مغز است. این سلولهای پنهان و نادیدهگرفتهشده «میکروگلیا» نام دارند.
پدال گاز و ترمز بیولوژیکی اضطراب در مغز
میکروگلیاها سلولهای ایمنی اختصاصی سیستم عصبی مرکزی هستند. این سلولها در گذشته فقط به عنوان محافظ و پاکسازیکننده مغز شناخته میشدند. اما مقاله جدید منتشرشده در مجله Molecular Psychiatry ابعاد تازهای را افشا میکند. دانشمندان دریافتند که دو دسته متفاوت از سلولهای میکروگلیا در مغز وجود دارد. این دو دسته مانند «پدال گاز» و «پدال ترمز» برای اضطراب عمل میکنند:
-
سلولهای میکروگلیای غیر Hoxb8 (پدال گاز): این سلولهای ایمنی پاسخهای اضطرابی را تشدید میکنند. آنها مانند پدال گاز، سطح استرس را در بدن و مغز بالا میبرند.
-
سلولهای میکروگلیای Hoxb8 (پدال ترمز): این زیرمجموعه خاص نقش ترمز اضطراب را ایفا میکنند. آنها میتوانند اثرات اضطرابزای دسته اول را خنثی کنند. در نتیجه سطح اضطراب دوباره به حالت طبیعی بازمیگردد.
آزمایشهای تخصصی و مکانیسم عمل سلولها
این مطالعه به سرپرستی دکتر ماریو کاپچی انجام شده است. او برنده جایزه نوبل و استاد ژنتیک انسانی در دانشگاه یوتا است. محققان در این پژوهش از مدلهای موش آزمایشگاهی فاقد میکروگلیا استفاده کردند. آنها به این روش عملکرد جداگانه این دو گروه سلولی را بررسی نمودند.
نتایج آزمایشها بسیار غافلگیرکننده بود. زمانی که سلولهای میکروگلیای نوع Hoxb8 در مغز غایب بودند، ترمز اضطراب کار نمیکرد. در این شرایط پدال گاز اضطراب بدون هیچ مانعی فعال میماند. حیوانات آزمایشگاهی در این حالت اضطراب شدید و رفتارهای وسواسی نشان دادند. آنها بدنشان را بیش از حد طبیعی تمیز میکردند. اما تزریق و حضور سلولهای Hoxb8 توانست اثرات منفی را خنثی کند. با ورود این سلولها تعادل روانی حیوانات دوباره برقرار شد.
چرا این کشف انقلابی در درمان اضطراب محسوب میشود؟
اکثر داروهای روانپزشکی کنونی برای درمان اضطراب روی نورونها تمرکز دارند. داروهایی مانند بنزودیازپینها یا داروهای SSRI میزان سروتونین را تغییر میدهند. با این حال بسیاری از بیماران به این داروها پاسخ کامل نمیدهند. برخی دیگر نیز دچار عوارض جانبی متعدد میشوند.
شناسایی نقش سیستم ایمنی مغز افقهای تازهای را برای داروسازی میگشاید. این موضوع مسیر درمان اختلالات روانی را تغییر خواهد داد. در آینده نیازی به دستکاری مستقیم نورونهای مغزی نیست. دانشمندان میتوانند داروهایی برای تقویت ترمزهای ایمنی مغز طراحی کنند. این داروهای جدید اثرگذاری بالاتر و عوارض جانبی کمتری خواهند داشت.
شناسنامه و منبع مقاله علمی
-
عنوان اصلی مقاله: Your anxiety may be controlled by hidden immune cells in the brain
-
نویسندگان: University of Utah Health Research Team (Led by Dr. Mario Capecchi)
-
مرجع و مجله: پایگاه خبری ScienceDaily (منبع اصلی: مجله علمی Molecular Psychiatry)
-
شماره ثبت مقاله (PMCID / DOI): کد انتشار خبر ScienceDaily: ۲۵۱۱۱۳۰۷۱۶۰۴
-
لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی: https://www.sciencedaily.com/releases/2025/11/251113071604.htm
