مدیر سایت
بیماری آلزایمر یکی از اصلیترین علل ابتلا به دمانس و زوال عقل در جهان است. تشخیص زودهنگام این بیماری نقش مهمی در کنترل و کند کردن روند پیشرفت آن دارد. دانشمندان دانشگاه فناوری نانیانگ در سنگاپور (NTU) به یافته جدیدی دست یافتهاند. آنها دریافتند که انسداد در سیستم پاکسازی و تخلیه زبالههای مغز میتواند یک هشدار زودهنگام برای بروز آلزایمر باشد.
سیستم پاکسازی مغز چگونه کار میکند؟
اطراف عروق خونی مغز کانالهای بسیار کوچکی وجود دارند. این کانالها فضاهای اطراف عروقی نامیده میشوند. عملکرد اصلی این کانالها تخلیه پروتئینهای سمی مانند بتاآمیلوئید و تاو است. این پروتئینهای سمی در صورت تجمع باعث تخریب سلولهای عصبی میشوند.
وقتی سیستم پاکسازی مغز دچار اختلال میشود، این کانالها بزرگتر میشوند. فضاهای اطراف عروقی گشادشده به راحتی در اسکنهای عادی $MRI$ قابل مشاهده هستند. این گشادی نشاندهنده انسداد مسیرهای تخلیه زبالههای زیستی مغز است.
تفاوت در افت شناختی زودهنگام و مغز سالم
پژوهشگران در این مطالعه اسکن مغزی نزدیک به ۱۰۰۰ فرد را بررسی کردند. افراد شرکتکننده شامل افراد سالم و مبتلایان به اختلال شناختی خفیف بودند. اختلال شناختی خفیف اغلب مرحله پیش از ابتلا به آلزایمر محسوب میشود.
نتایج آنالیز دادهها نشان داد که انسداد این کانالها در افراد مبتلا به اختلال شناختی به شدت بیشتر است. تجمع پروتئینهای سمی در مغز این افراد با گشاد شدن فضاهای اطراف عروقی ارتباط مستقیم داشت. همچنین این انسدادها با آسیب به ماده سفید مغز نیز همراه بود.
اهمیت مطالعه روی جوامع آسیایی
بسیاری از پژوهشهای قبلی آلزایمر روی جوامع غربی انجام شده بود. الگوی ژنتیکی نژادهای مختلف در بروز دمانس کاملاً یکسان نیست. برای مثال ژن خطرساز $APOE4$ در بیماران غربی شیوع بالاتری دارد.
این تحقیق یکی از جامعترین بررسیها در میان نژادهای آسیایی است. نتایج نشان میدهد که ارزیابی سیستم پاکسازی مغز روشی جهانشمول برای تشخیص زودهنگام است. این روش نیازی به نمونهبرداریهای تهاجمی از مایع نخاعی ندارد.
روشهای جدید برای تشخیص سریع و کمهزینه
اسکن استاندارد $MRI$ ابزاری در دسترس و غیرتهاجمی است. پزشکان میتوانند با بررسی فضاهای اطراف عروقی در $MRI$ انسدادها را شناسایی کنند. این تشخیص زودهنگام امکان آغاز مداخلات درمانی و تغییر سبک زندگی را فراهم میکند.
تقویت سیستم پاکسازی مغز از طریق خواب کافی و ورزش میسر است. این راهکارها میتوانند روند تجمع پروتئینهای سمی را کاهش دهند. در نتیجه سلامت روان و حافظه فرد در سنین بالاتر بهتر حفظ خواهد شد.
شناسنامه و منبع مقاله علمی
-
عنوان اصلی مقاله: A hidden brain problem may be an early warning for Alzheimer’s
-
نویسندگان: Nanyang Technological University (LKCMedicine Research Team & Assoc Prof Nagaendran Kandiah)
-
مرجع و مجله: پایگاه خبری ScienceDaily (منبع اصلی: دانشکده پزشکی LKCMedicine دانشگاه نانیانگ سنگاپور)
-
شماره ثبت مقاله (PMCID / DOI): کد انتشار خبر ScienceDaily: ۲۵۱۲۲۸۰۲۰۰۱۶
-
لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی: https://www.sciencedaily.com/releases/2025/12/251228020016.htm
