مدیر سایت
پژوهشگران علوم اعصاب در تحقیقی تازهدریافتهاند که مغز چگونه مسیرهای ارتباطی خود را بر اساس مواجهه با اطلاعات جدید یا بازخوانی خاطرات قدیمی تغییر میدهد. مغز انسان با تنظیم دقیق تعادل میان مدارهای مهارکننده نورونی، بهصورت کاملاً انعطافپذیر میان «بازفعالسازی خاطرات تثبیتشده» و «ادغام دادههای حسی جدید» سوییچ میکند. این کشف بزرگ، علاوه بر تغییر دیدگاه ما درباره ریتمهای مغزی، روزنه جدیدی را برای درک بهتر اختلالاتی نظیر آلزایمر، صرع و حواسپرتپذیری گشوده است.
سوییچ پنهان مغز در مواجهه با تازگی و آشنایی
مغز در طول روز بهطور مداوم میان دو حالت در نوسان است: پردازش محیطهای جدید یا فراخوانی تجربیات گذشته. تا پیش از این، نحوه انتخاب دقیق ورودیهای اطلاعاتی توسط مغز مشخص نبود. دانشمندان نشان دادهاند که در محیطهای آشنا، نورونها حالتی از ارتباط مستقیم را ترجیح میدهند که انتقال داده از قشر انترورینال (Entorhinal Cortex) به هیپوکامپ را تسهیل میکند. در این حالت، اولویت اصلی مغز بازفعالسازی سریع خاطرات قبلی است.
اما زمانی که فرد با یک وضعیت جدید مواجه میشود، مغز بلافاصله حالت خود را تغییر داده و ورودیهای حسی تازه را با خاطرات گذشته ترکیب میکند تا درک نوینی از محیط بسازد.
تعامل متقابل ریتمهای تتای آهسته و گامای سریع
یکی از مهمترین بخشهای این پژوهش، نحوه هماهنگی امواج مغزی است. پیشتر تصور میشد امواج آهسته مغزی (ریتم تتا) همیشه تعیینکننده امواج سریعتر (ریتم گاما) هستند؛ اما یافتههای جدید اثبات میکند این تعامل کاملاً دوطرفه است:
-
مهار پیشخور (Feedforward Inhibition): باعث ایجاد تعامل از گاما به تتا میشود.
-
مهار پسخور (Feedback Inhibition): منجر به تعامل از تتا به گاما میگردد.
مدارهای نورونی مغز بهطور طبیعی هر دو مدل مهار را اجرا میکنند و تغییر حالت بین آنها بهصورت پیوسته انجام میشود. شدت اتصالات سیناپسی تعیین میکند که کدام ورودی اطلاعات در لحظه اولویت داشته باشد.
کاربردهای بالینی و روانشناختی این کشف
فهم دقیق این تعادل مهارکننده، در حوزه روانشناسی بالینی و عصبروانشناسی اهمیت فوقالعادهای دارد. اختلال در توانایی مغز برای تغییر بین این دو حالت ارتباطی، میتواند علت اصلی بسیاری از مشکلات شناختی باشد:
۱. آلزایمر و اختلالات حافظه
در بیماران مبتلا به آلزایمر، آسیب به این شبکهها مانع از بازفعالسازی صحیح خاطرات یا ادغام اطلاعات جدید میشود.
۲. صرع و اختلالات پردازش حسی
تغییر نامتناسب در تعادل مهارکننده مدارهای عصبی میتواند نوسانات شدید غیرطبیعی ایجاد کرده و زمینه ناهنجاریهایی چون صرع یا رفتارهای اعتیادآور را فراهم کند.
۳. توجه و تمرکز
توانایی سوییچ بین خاطرات و محرکهای بیرونی، مبنای اصلی توجه و تمرکز در انسان است که اختلال در آن منجر به حواسپرتپذیری میشود.
شناسنامه و منبع مقاله علمی
-
عنوان اصلی مقاله: Brain rhythms reveal a secret switch between old memories and new adventures
-
نویسندگان: Claudio Mirasso, Santiago Canals et al.
-
مرجع و مجله: ScienceDaily / Universidad Miguel Hernandez de Elche
-
شماره ثبت مقاله (PMCID / DOI): The role of feedforward and feedback inhibition in modulating theta-gamma cross-frequency interactions in neural circuits
-
لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی: https://www.sciencedaily.com/releases/2025/09/250916221819.htm
