احساس اضطراب و بیحوصلگی در روزهای آغازین هفته کاری فقط یک تغییر خلقی ساده یا یک مسئله روانی گذرایی نیست، بلکه ردپایی بیولوژیکی و عمیق در بدن انسان برجای میگذارد. پژوهشگران بهتازگی در یافتههای خود نشان دادهاند افرادی که در شروع هفته دچار استرس و اضطراب میشوند، تا ماهها با سطوح بالایی از هورمون استرس دستوپنجره نرم میکنند. این پدیده بیولوژیکی میتواند علت افزایش ناگهانی و شناختهشده سکتههای قلبی در روزهای نخست هفته را توضیح دهد.
اضطراب شروع هفته و جهش هورمون کورتیزول
تیم تحقیقاتی به سرپرستی پروفسور تارانی چاندولا (Tarani Chandola) از دانشگاه هونگکونگ در این مطالعه زیستشناختی به بررسی اثرات استرس روزهای شروع هفته پرداختهاند. دانشمندان با تحلیل نمونههای موی افراد شرکتکننده دریافتند کسانی که در روز شنبه (یا دوشنبه در جوامع غربی) دچار اضطراب میشوند، میزان هورمون کورتیزول در موی آنها تا ۲۳ درصد بیشتر از سایر افراد است.
از آنجا که آنالیز نمونه مو میزان استرس انباشتهشده در طول دو ماه گذشته را نشان میدهد، این نتیجه اثبات میکند که اضطراب آغاز هفته باعث اختلال طولانیمدت در محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-فوقکلیوی (HPA) میشود. این محور وظیفه تنظیم هورمونهای استرس را بر عهده دارد و فعالیت بیش از حد آن زمینهساز بیماریهای زیر است:
-
افزایش فشار خون و بیماریهای قلبی-عروقی
-
مقاومت به انسولین و اختلالات متابولیک
-
تضعیف سیستم ایمنی بدن
حتی بازنشستگان هم از استرس شروع هفته در امان نیستند
یکی از شگفتانگیزترین یافتههای این پژوهش این است که اثرات مخرب بیولوژیکی استرس شروع هفته، تنها محدود به شاغلان و افراد شاغل نیست. بررسیها نشان داد که سالمندان بازنشسته نیز به همان میزان دچار افول سیستم استرس و افزایش کورتیزول میشوند.
این مسئله چالش بزرگی برای نظریههای قبلی ایجاد میکند؛ زیرا نشان میدهد استرس آغاز هفته فقط ناشی از فشارهای شغلی و محیط کار نیست، بلکه ریتمهای اجتماعی و روانی انباشتهشده در طول زندگی به قدری عمیق در سیستم عصبی ما نهادینه شدهاند که حتی پس از پایان دوران شغلی نیز واکنشهای زیستی شدیدی ایجاد میکنند.
ارتباط میان استرس اول هفته و ۱۹ درصد افزایش سکته قلبی
پیش از این، مطالعات آماری نشان داده بودند که آمار سکتهها و حملات قلبی در روزهای اول هفته تا ۱۹ درصد افزایش مییابد. پژوهش حاضر با شناسایی اختلال در محور HPA و ماندگاری هورمون کورتیزول، موفق شد پل ارتباطی و زیستی دقیق میان اضطراب شروع هفته و خطر بروز بیماریهای قلبی-عروقی را کشف کند.
روز شروع هفته به عنوان یک «تقویتکننده فرهنگی استرس» عمل میکند که در صورت عدم مدیریت روانشناختی، سلامت جسمانی فرد را به خطر میاندازد.
راهکارهای مدیریت اضطراب و محافظت از سلامت قلب
پزشکان و روانشناسان توصیه میکنند برای کاهش بار بیولوژیکی استرس اول هفته، تغییراتی در سبک زندگی ایجاد شود:
-
تنظیم الگوی خواب و بیداری یکنواخت در تمام روزهای هفته
-
انجام تمرینات تنفسی و آرامسازی ذهنی در ساعات پایانی تعطیلات
-
برنامهریزی سبکتر برای فعالیتهای سنگین در روز اول هفته
شناسنامه و منبع مقاله علمی
-
عنوان اصلی مقاله: New research shows Monday stress is etched into your biology
-
نویسندگان: پژوهشگران دانشگاه هونگکونگ (HKU) به سرپرستی پروفسور تارانی چاندولا (Tarani Chandola)
-
مرجع و مجله: پایگاه علمی ScienceDaily / دانشگاه هونگکونگ (HKU)
-
شماره ثبت مقاله (PMCID / DOI): Published in ScienceDaily (July 7, 2025) / Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, HKU
-
لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی: https://www.sciencedaily.com/releases/2025/07/250706230309.htm
