ستایش ایدی زاده
نتایج یک پژوهش گسترده دوساله نشان میدهد که اجرای برنامههای ساختاریافته و چندجانبه اصلاح سبک زندگی، حافظه و تفکر افراد سالمند در معرض خطر آلزایمر را به میزان ۵۵ درصد بیشتر از توصیههای عمومی سلامتی بهبود میبخشد. این کارآزمایی بالینی جامع با عنوان پروژه LatAm-FINGERS در ۱۱ کشور آمریکای لاتین اجرا گردید و نتایج آن در مجله معتبر The Lancet منتشر شد.
دانشمندان نشان دادند که تغییرات همزمان در سبک زندگی مانند ورزش منظم، رژیم غذایی سالم، تمرینات شناختی و تعاملات اجتماعی، عملکرد مغز را در بزرگسالان مسن به شکل قابل توجهی بازسازی و تقویت میکند.
اصلاح ساختاریافته سبک زندگی در برابر توصیههای عمومی
پژوهشگران در این مطالعه ۱۰۶۵ فرد ۶۰ تا ۷۷ ساله را که در معرض خطر زوال عقل قرار داشتند به دو گروه اصلی تقسیم کردند:
-
گروه مداخله ساختاریافته سبک زندگی (SLI): این گروه برنامهای منظم شامل ورزش منظم، مربیگری تغذیه، تمرینات شناختی کامپیوترمحور، کنترل عوامل خطر قلبیعروقی و جلسات گروهی مداوم دریافت کردند.
-
گروه مداخله انعطافپذیر (FLI): افراد این گروه تنها توصیههای عمومی و راهنماییهای پایه سلامتی را دریافت کردند.
در پایان دو سال، شرکتکنندگان گروه مداخله ساختاریافته ۵۵ درصد بهبود بیشتری در نمره ترکیبی عملکرد شناختی کلی نشان دادند. همچنین این افراد پیشرفتهای چشمگیری در حافظه رویدادی، کارکردهای اجرایی و سرعت پردازش اطلاعات تجربه کردند.
بومیسازی برنامههای سلامت مغز طبق فرهنگهای مختلف
یکی از جنبههای کلیدی این پژوهش، انطباق بومی و فرهنگی برنامهها با جوامع مختلف بود. محققان فعالیتها و الگوی تغذیه را متناسب با فرهنگهای محلی طراحی کردند:
-
فعالیتهای بدنی بومی: استفاده از رقصهای محلی مانند سالسا و تانگو و تمرینات گروهی در پارکهای عمومی به جای ورزشهای استاندارد آزمایشگاهی.
-
رژیم غذایی بومیشده MIND: گنجاندن خوراکیهای بومی و در دسترس منطقهای مانند آووکادو، کینوا، آکای، چیا و تخم کدو در رژیم غذایی.
-
پشتیبانی دیجیتال: ارائه آموزشهای ویژه برای افرادی که تجربه کمتری در کار با ابزارهای دیجیتال و برنامههای کامپیوتری تمرین مغز داشتند.
نتایج نشان داد که اصل پیشگیری چندجانبه از زوال عقل قابل تعمیم به تمام جوامع، فرهنگها و سطوح اقتصادی مختلف است.
چرا مداخلات همزمان بر زوال عقل اثرگذارند؟
بیماری آلزایمر و سایر انواع زوال عقل تنها تحت تاثیر یک عامل منفرد ایجاد نمیشوند؛ بلکه مجموعهای از عوامل سلامت جسمی، عروقی و سبک زندگی در بروز آنها نقش دارند. بنابراین، برنامههای پیشگیری نیز باید چندین محور را به طور همزمان هدف قرار دهند:
-
کاهش التهاب و ریسک عروقی: ورزش و تغذیه سالم جریان خون مغزی را بهبود میبخشد و عوامل خطر قلبیعروقی را مهار میکند.
-
تحریک انعطافپذیری عصبی: تمرینات شناختی توانایی مغز را برای بازسازی اتصالات عصبی افزایش میدهد.
-
افزایش تعاملات اجتماعی: جلسات گروهی و مربیگری مداوم با کاهش انزوا، احساس مسئولیتپذیری و انگیزه افراد را برای ادامه برنامه حفظ میکند.
این پژوهش ثابت میکند که ترکیب ساختاریافته ورزش، تغذیه، تمرین ذهنی و حمایت اجتماعی یک راهکار عملی، ارزان و کاملاً موثر برای حفظ سلامت شناختی در سالمندان است.
شناسنامه و منبع مقاله علمی
-
عنوان اصلی مقاله: Multidomain lifestyle intervention for the prevention of cognitive decline in at-risk older adults in Latin America (LatAm-FINGERS): a single-blind, multicentre, randomised controlled trial
-
نویسندگان: Lucia Crivelli, Jesús M. Cortés, Laura D. Baker, Heather M. Snyder and LatAm-FINGERS Study Group
-
مرجع و مجله: The Lancet (2026) / Alzheimer’s Association International Conference
-
شماره ثبت مقاله (PMCID / DOI): 10.1016/S0140-6736(26)01278-X
-
لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی: https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(26)01278-X/fulltext
