کشف کلید پنهان مغز برای ارسال پیام سیری و توقف غذا خوردن

مغز انسان چگونه احساس سیری را پس از مصرف غذا درک می‌کند؟ دانشمندان برای سال‌ها تصور می‌کردند که نورون‌ها یا سلول‌های عصبی اصلی، مسئول انتقال پیام سیری هستند. اما تحقیقات جدید نشان می‌دهد که سلول‌های دیگری در مغز نقش اصلی را در تنظیم اشتها ایفا می‌کنند. این کشف تازه می‌تواند مسیرهای درمانی نوینی برای مقابله با چاقی و اختلالات خوردن ایجاد کند.

نقش آستروسیت‌ها و تانیسیت‌ها در کنترل اشتها

پژوهشگران دانشگاه کنسپسیون شیلی با همکاری دانشگاه مریلند مدار عصبی جدیدی را در هیپوتالاموس کشف کردند. هیپوتالاموس بخش اصلی کنترل‌کننده گرسنگی و سیری در مغز است.

این فرایند با سلول‌های ویژه‌ای به نام «تانیسیت» آغاز می‌شود. تانیسیت‌ها میزان قند خون را پس از مصرف غذا پایش می‌کنند. افزایش گلوکز سبب تولید و آزادسازی ماده‌ای به نام لاکتات توسط تانیسیت‌ها می‌شود. سپس این لاکتات روی سلول‌های دیگری به نام «آستروسیت» تاثیر می‌گذارد.

آستروسیت‌ها که پیش‌تر صرفاً سلول‌های پشتیبان شناخته می‌شدند، گیرنده‌ای به نام HCAR1 دارند. فعال شدن این گیرنده توسط لاکتات، موجب آزادسازی پیام‌رسان‌های شیمیایی و تحریک نورون‌های احساس سیری می‌شود.

اثر دوگانه بر گرسنگی و سیری

دانشمندان متوجه یک ویژگی دوگانه در این مکانیسم شدند. هیپوتالاموس شامل دو دسته نورون با وظایف متضاد است: نورون‌های محرک گرسنگی و نورون‌های مهارکننده گرسنگی.

افزایش لاکتات از طریق آستروسیت‌ها نورون‌های سیری را فعال می‌کند. هم‌زمان، این فرایند می‌تواند فعالیت نورون‌های گرسنگی را نیز کاهش دهد. این اثر دوگانه به مغز کمک می‌کند تا سریع‌تر و دقیق‌تر فرمان توقف خوردن را صادر کند.

افق‌های تازه در درمان چاقی و اختلالات خوردن

با توجه به وجود این سلول‌ها در تمام پستانداران، احتمالاً همین مکانیسم در بدن انسان نیز عمل می‌کند. مرحله بعدی این تحقیقات بررسی اثر دستکاری گیرنده HCAR1 بر تغییر رفتار خوردن است.

کشف این مسیر ارتباطی میان سلول‌های غیرعصبی و نورون‌ها، اهداف دارویی جدیدی به دانشمندان معرفی می‌کند. داروسازان می‌توانند داروهایی برای تحریک این کلید طبیعی سیری بسازند و به درمان چاقی کمک کنند.

شناسنامه و منبع مقاله علمی

• عنوان اصلی مقاله: Tanycyte-derived lactate activates astrocytic HCAR1 to modulate glutamatergic signaling and POMC neuron excitability

• نویسندگان: Sergio López, María de los Ángeles García-Robles, Pablo Araneda et al.

• مرجع و مجله: Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) / انعکاس در ScienceDaily

• شماره ثبت مقاله (PMCID / DOI): PNAS Study Published April 6, 2026

• لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/04/260406192811.htm