ستایش ایدی زاده
پیوند تکانشگری و چاقی همواره یکی از موضوعات پیچیده در روانشناسی و سلامت عمومی است. دانشمندان دانشکده مهندسی تاندون دانشگاه نیویورک و موسسه عالی بهداشت ایتالیا پژوهش تازهای انجام دادهاند. نتایج این پژوهش نشان میدهد ارتباط میان اختلال نقص توجه/بیشفعالی (ADHD) و چاقی تنها به ژنتیک و زیستشناسی انسان محدود نمیشود. ساختار و امکانات شهرهای محل سکونت ما نقش تعیینکنندهای در شکستن یا تقویت این زنجیره دارند.
تحلیل سیستمهای پیچیده و قوانین مقیاسگذاری شهری
پژوهشگران برای درک دقیقتر مکانیسمهای حاکم بر این ارتباط، از مدلسازی ریاضی استفاده کردند. آنها قوانین مقیاسگذاری شهری (Urban Scaling Laws) را روی دادههای سلامت بیش از ۹۱۵ شهر آمریکا به کار گرفتند. این چارچوب پیچیده تغییرات ویژگیهای سلامت و رفتاری جامعه را با توجه به اندازه جمعیت شهرها بررسی میکند.
تحلیل دادهها نشان داد که بزرگتر شدن شهرها شیوع سرانه ADHD و چاقی را کاهش میدهد. در واقع کلانشهرها شرایط نسبتاً بهتری در کنترل این بیماریها دارند. در مقابل، دسترسی به خدمات روانپزشکی و مراکز سلامت روان در شهرهای بزرگتر رشد بسیار بیشتری دارد. این امر نشان میدهد شهرهای بزرگ امکانات و زیرساختهای متعددی برای حمایت از افراد مبتلا به رفتارهای تکانشگرانه فراهم میکنند.
مسیرهای علی: از کاهش فعالیت بدنی تا نقش خدمات سلامت روان
محققان اثر اندازه جمعیت را کنار گذاشتند و شاخصهای اصلاحشده را تحلیل کردند. آنها از این طریق شبکه روابط علت و معلولی میان متغیرها را رسم کردند. یافتهها نشان میدهد اختلال ADHD به دو روش خطر چاقی را افزایش میدهد. روش اول مسیر زیستی مستقیم است. روش دوم مسیر غیرمستقیم است که از طریق کاهش میزان فعالیت بدنی عمل میکند.
در این میان، میزان دسترسی شهروندان به خدمات سلامت روان نقش کلیدی دارد. دسترسی مناسب به درمانگران و روانشناسان بیتحرکی افراد را کاهش میدهد. این دسترسی رفتارهای حرکتی را اصلاح میکند و در نتیجه خطر ابتلا به چاقی را پایین میآورد. علاوه بر این، ارتقای سطح آموزش عالی در جامعه آگاهیهای سلامت را افزایش میدهد. همین امر دسترسی بهتر به خدمات درمانی را به همراه دارد.
اهمیت جغرافیای شهری و سیاستگذاریهای منطقهای
این تحلیل تفاوتهای منطقهای چشمگیری را میان شهرهای مختلف نشان داد. برای نمونه، شهرهای جنوب شرقی و جنوب غربی ایالات متحده نابرابریهای بیشتری دارند. این نابرابریها عمدتاً در زمینه دسترسی به خدمات سلامت روان و امنیت غذایی دیده میشوند. این مسئله اثبات میکند که فرهنگ و زیرساختهای شهری مخاطرات رفتاری را تغییر میدهند.
ارزیابی جامع روی بیش از ۱۹,۰۰۰ کودک نیز همین الگو را تایید کرد. کودکان مبتلا به ADHD شدیدتر، در صورت کمبود فعالیت بدنی بیشتر در معرض چاقی قرار میگیرند. پایین بودن سطح آموزش خانوار نیز این خطر را افزایش میدهد. این نتایج اهمیت برنامهریزی شهری را نشان میدهد. توسعه فضاهای ورزشی و دسترسی عادلانه به خدمات روانشناسی راهکاری موثر برای کاهش چاقی در افراد مبتلا به ADHD است.
شناسنامه و منبع مقاله علمی
عنوان اصلی مقاله: Investigating the link between impulsivity and obesity through urban scaling laws
نویسندگان: Tian Gan, Rayan Succar, Simone Macrì, Maurizio Porfiri
مرجع و مجله: PLOS Complex Systems (2025)
شماره ثبت مقاله (PMCID / DOI): 10.1371/journal.pcsy.0000046
لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی: https://www.sciencedaily.com/releases/2025/05/250519131136.htm
