بی خوابی مزمن می‌تواند خطر ابتلا به آلزایمر و زوال عقل را تا ۴۰ درصد افزایش دهد

کم‌خوابی و اختلالات خواب مداوم فقط موجب بی‌حوصلگی یا خستگی روزمره نمی‌شوند. پژوهش جدید دانشمندان مایو کلینیک (Mayo Clinic) نشان می‌دهد بی خوابی مزمن می‌تواند روند پیری مغز را تسریع کند. بر اساس این مطالعه، افرادی که از مشکلات خواب طولانی‌مدت رنج می‌برند، با احتمال بیشتری دچار اختلالات شناختی و اختلال حافظه می‌شوند.

بی خوابی مزمن چگونه کارکرد مغز را تغییر می‌دهد؟

بی خوابی مزمن به معنای دشواری در به خواب رفتن یا تداوم خواب حداقل ۳ روز در هفته برای بیش از ۳ ماه است. اسکن‌های مغزی نشان می‌دهند اختلالات خواب با تغییرات ساختاری در مغز همراه هستند. کاهش ساعات خواب، افت عملکرد شناختی فرد را معادل ۴ سال پیرتر شدن مغز نشان می‌دهد.

تصویربرداری‌های انجام‌شده دو تغییر عمده را در مغز افراد مبتلا به بی خوابی نشان می‌دهند:

• افزایش پلاک‌های پروتئینی آمیلوئید که با بروز بیماری آلزایمر ارتباط مستقیم دارند.

• ضایعات عروقی کوچک در ماده سفید مغز که به بافت عصبی آسیب می‌زنند.

نتایج پژوهش مایو کلینیک درباره بی خوابی مزمن

پژوهشگران آکادمی نورولوژی آمریکا و کلینیک مایو نتایج ارزشمندی را از بررسی عملکرد شناختی بیماران ثبت کردند:

• افراد مبتلا به بی خوابی مزمن ۴۰ درصد بیشتر از سایرین در معرض خطر ابتلا به زوال عقل یا اختلال شناختی خفیف قرار دارند.

• افت حافظه و قدرت تفکر در این بیماران معادلی برای ۳.۵ تا ۴ سال پیری زودرس مغز محسوب می‌شود.

• حاملان ژن APOE ε4 (فاکتور ژنتیکی خطر آلزایمر) در صورت ابتلا به بی‌خوابی، افت شدیدتری را در مهارت‌های شناختی تجربه می‌کنند.

• درمان به موقع اختلالات خواب می‌تواند نقش مهمی در تقویت تاب‌آوری مغز و حفظ سلامت آن داشته باشد.

اهمیت درمان بی خوابی در پیشگیری از زوال عقل

پزشکان تاکید می‌کنند خواب باکیفیت صرفاً برای استراحت بدن نیست، بلکه ابزاری حیاتی برای پاکسازی مغز و حفظ حافظه است. درمان بی خوابی مزمن از طریق روان‌درمانی (مانند درمان شناختی رفتاری برای بی‌خوابی) و اصلاح سبک زندگی، یک راهکار پیشگیرانه و مؤثر برای مقابله با آلزایمر و پیری زودرس مغزی به شمار می‌رود.

شناسنامه و منبع مقاله علمی

• عنوان اصلی مقاله: Associations of Chronic Insomnia, Longitudinal Cognitive Outcomes, Amyloid-PET, and White Matter Changes in Cognitively Normal Older Adults

• نویسندگان: Diego Z. Carvalho و همکاران (Mayo Clinic)

• مرجع و مجله: Neurology (مجله رسمی آکادمی نورولوژی آمریکا) / بازنشر در ScienceDaily

• شماره ثبت مقاله (PMCID / DOI): ۱۰.۱۲۱۲/WNL.۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۲۱۰۰۰۰ (گزارش آکادمی نورولوژی آمریکا)

• لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی: https://www.sciencedaily.com/releases/2025/09/250913232924.htm