پژوهش جدیدی نشان میدهد که زنان دارای بدنهای بزرگتر برداشت یکسانی از ارتباط میان اندازه بدن و فمینیسم ندارند. برخی از زنان، فشارهای اجتماعی درباره لاغری و تبعیض مرتبط با وزن را بخشی از نابرابری جنسیتی میدانند. در مقابل، برخی دیگر اندازه بدن را مسئلهای شخصی میدانند و آن را ارتباط چندانی با فمینیسم نمیبینند.
این مطالعه که در مجله علمی Sex Roles منتشر شده، تلاش کرد دیدگاه خود زنان را درباره این موضوع بررسی کند. پژوهشگران با ۲۰ زن در ایالات متحده مصاحبه کردند و از آنها پرسیدند آیا خود را فمینیست میدانند و آیا «چاقی» را یک مسئله فمینیستی میدانند یا نه.
نتایج نشان داد که حتی میان زنانی که خود را فمینیست معرفی میکردند، درباره این موضوع توافق وجود نداشت. این یافته نشان میدهد که تجربه تبعیض مرتبط با وزن لزوماً به یک برداشت سیاسی یا فمینیستی یکسان منجر نمیشود.
چرا اندازه بدن به مسئلهای اجتماعی تبدیل شده است؟
اندازه بدن فقط یک ویژگی جسمانی نیست و میتواند بر تجربه فرد در محیط اجتماعی اثر بگذارد. افراد دارای بدنهای بزرگتر ممکن است در موقعیتهای مختلف با قضاوت، کلیشهسازی یا تبعیض روبهرو شوند.
پژوهشگران برای این نوع تعصب از اصطلاح ضدچاقی یا انگ مرتبط با چاقی استفاده میکنند. این مفهوم به نگرشها و رفتارهای منفی علیه افرادی اشاره دارد که بدن بزرگتری دارند.
در برخی دیدگاههای فمینیستی، این مسئله با استانداردهای جنسیتی زیبایی ارتباط پیدا میکند. بر اساس این دیدگاه، جامعه فشار بیشتری برای باریک و جوان ماندن بر زنان وارد میکند. در نتیجه، ظاهر جسمانی میتواند به بخشی از ارزشگذاری اجتماعی زنان تبدیل شود.
البته همه زنان این تجربه را از یک زاویه نمیبینند. برخی ممکن است فشارهای مرتبط با وزن را مسئلهای عمومی بدانند که زنان و مردان را تحت تأثیر قرار میدهد. برخی دیگر نیز ممکن است آن را بیشتر به انتخابهای شخصی، سبک زندگی یا مسئولیت فردی مربوط بدانند.
منظور از «چاقی بهعنوان مسئله فمینیستی» چیست؟
عبارت «چاقی یک مسئله فمینیستی است» به این معنا نیست که همه زنان باید یک اندازه بدن داشته باشند یا چاقی صرفاً یک مسئله مربوط به زنان است.
در ادبیات فمینیستی، این ایده بیشتر به رابطه میان بدن، قدرت، جنسیت، استانداردهای زیبایی و تبعیض مربوط میشود.
بر اساس این دیدگاه، فشار برای داشتن بدن لاغر میتواند بخشی از انتظارات اجتماعی درباره زنانگی باشد. اگر جامعه ارزش بیشتری برای زنان لاغر قائل شود و زنان دارای بدنهای بزرگتر را بیشتر سرزنش کند، اندازه بدن میتواند با نابرابری جنسیتی پیوند پیدا کند.
با این حال، این چارچوب تنها یکی از شیوههای تفسیر مسئله است. پژوهش جدید دقیقاً با همین هدف انجام شد تا مشخص شود زنان دارای بدنهای بزرگتر خودشان چگونه این ارتباط را درک میکنند.
پژوهش چگونه انجام شد؟
Breanne Fahs و Eric Swank در این مطالعه با ۲۰ زن در ایالات متحده مصاحبه کردند.
میانگین سنی شرکتکنندگان حدود ۴۰ سال بود و دامنه سنی آنها از ۲۷ تا ۶۶ سال متغیر بود. نیمی از شرکتکنندگان زنان رنگینپوست بودند و ۴۰ درصد نیز خود را دوجنسگرا یا لزبین معرفی کردند.
پژوهشگران شرکتکنندگان را از طریق آگهیهای محلی جذب کردند. مصاحبهها بهصورت ویدئویی انجام شد و هر مصاحبه حدود ۹۰ دقیقه طول کشید.
پژوهشگران درباره تجربه زنان از بدن خود، برخوردهای اجتماعی و دیدگاههای سیاسی آنها سؤال کردند. دو پرسش اصلی نیز در مرکز تحلیل قرار داشت:
- آیا خودتان را فمینیست میدانید؟
- آیا فکر میکنید چاقی یک مسئله فمینیستی است؟
پژوهشگران برای پاسخ به این پرسشها تعریف مشخصی از فمینیسم به شرکتکنندگان ارائه نکردند. بنابراین، هر زن بر اساس برداشت خودش از مفهوم فمینیسم پاسخ داد.
بیشتر شرکتکنندگان خود را فمینیست میدانستند
از میان ۲۰ زن شرکتکننده، ۱۳ نفر بهطور صریح خود را فمینیست معرفی کردند.
سه نفر گفتند که شاید در رابطه با برخی مسائل از این عنوان استفاده کنند. چهار نفر نیز خود را فمینیست نمیدانستند.
اما زمانی که پژوهشگران درباره ارتباط چاقی و فمینیسم سؤال کردند، پاسخها بسیار متفاوت شد.
هشت نفر گفتند که چاقی یک مسئله فمینیستی است. چهار نفر پاسخ «شاید» دادند و هشت نفر نیز گفتند که چنین ارتباطی وجود ندارد.
این نتیجه یک نکته مهم را نشان میدهد: فمینیست بودن لزوماً به معنای فمینیستی دانستن مسئله اندازه بدن نیست.
حتی برخی از زنانی که خود را فمینیست معرفی کردند، چاقی را موضوعی شخصی میدانستند و آن را از مسائل جنسیتی جدا میکردند.
شش دیدگاه اصلی درباره رابطه چاقی و فمینیسم
پژوهشگران پس از تحلیل مصاحبهها، شش مضمون اصلی را شناسایی کردند.
۱. استانداردهای دوگانه درباره زنان و مردان
برخی شرکتکنندگان معتقد بودند جامعه با بدنهای بزرگ زنان و مردان رفتار یکسانی ندارد.
از نگاه این زنان، مردان دارای بدن بزرگتر گاهی میتوانند بدون فشار شدید برای تغییر ظاهر خود در جامعه حضور داشته باشند. در مقابل، زنان دارای بدن بزرگتر ممکن است بیشتر به دلیل ظاهرشان قضاوت شوند.
این شرکتکنندگان، تفاوت در نوع قضاوت اجتماعی را نشانهای از ارتباط میان اندازه بدن و جنسیت میدانستند.
۲. ظاهر زنان نقش زیادی در ارزشگذاری اجتماعی دارد
گروهی از زنان معتقد بودند جامعه هنوز ارزش زنان را تا حد زیادی بر اساس ظاهر آنها ارزیابی میکند.
از این دیدگاه، وزن تنها یکی از ویژگیهای جسمانی نیست. اندازه بدن میتواند با تصورات اجتماعی درباره زیبایی، زنانگی و جذابیت ارتباط پیدا کند.
این زنان معتقد بودند فشار برای لاغر بودن بخشی از فشار گستردهتری است که زنان برای مطابقت با استانداردهای ظاهری تجربه میکنند.
۳. زنان دارای بدن بزرگتر با تبعیض مواجه میشوند
چهار نفر از شرکتکنندگان به نمونههایی از تبعیض مستقیم اشاره کردند.
آنها از تجربههایی در محیط کار، نظام سلامت، رسانهها، مدارس و خانواده صحبت کردند.
از دیدگاه این زنان، وقتی اندازه بدن بر نحوه برخورد دیگران با یک زن اثر میگذارد، مسئله دیگر فقط یک انتخاب شخصی نیست. آنها این تجربه را بخشی از یک ساختار اجتماعی گستردهتر میدانستند.
برخی زنان ارتباطی میان چاقی و فمینیسم نمیدیدند
در مقابل، بخشی از شرکتکنندگان این ارتباط را رد کردند.
سه زن گفتند اندازه بدن ارتباطی با فمینیسم ندارد. از دیدگاه آنها، وزن بیشتر به انتخابهای شخصی، سبک زندگی و مسئولیت فردی مربوط میشود.
دو نفر نیز معتقد بودند مسئله انگ مرتبط با وزن فقط زنان را تحت تأثیر قرار نمیدهد. بنابراین، آنها این مسئله را نمیخواستند در چارچوب یک مسئله خاص زنان بررسی کنند.
این دیدگاهها نشان میدهند که تجربه تبعیض مرتبط با وزن بهتنهایی تعیین نمیکند فرد چگونه آن را تفسیر کند.
ممکن است دو زن تجربههای مشابهی داشته باشند، اما یکی آن تجربه را نتیجه تبعیض جنسیتی بداند و دیگری آن را مسئلهای مربوط به وزن و انتخاب فردی تفسیر کند.
برخی شرکتکنندگان حتی تمسخر زنان چاق را قابل قبول میدانستند
یکی از یافتههای بحثبرانگیز پژوهش به دیدگاههایی مربوط بود که در آن برخی شرکتکنندگان تمسخر افراد دارای بدن بزرگتر را قابل توجیه میدانستند.
سه زن معتقد بودند افراد دارای بدن بزرگتر ممکن است به دلیل وزن خود هدف تمسخر قرار بگیرند و اگر نمیخواهند چنین برخوردی را تجربه کنند، باید وزن خود را کاهش دهند.
این دیدگاه نشاندهنده نوعی سرزنش فردی است. در این چارچوب، مسئولیت اصلی بر عهده خود فرد قرار میگیرد و عوامل اجتماعی یا ساختاری اهمیت کمتری پیدا میکنند.
چنین دیدگاهی با رویکردهایی که انگ مرتبط با وزن را نتیجه ساختارهای اجتماعی میدانند، تفاوت اساسی دارد.
چرا زنان درباره یک تجربه مشابه برداشتهای متفاوتی دارند؟
یکی از نکات مهم پژوهش این است که افراد تجربههای اجتماعی خود را به شکل یکسان تفسیر نمیکنند.
یک زن ممکن است با تبعیض به دلیل وزن روبهرو شود و آن را نمونهای از تبعیض جنسیتی بداند. زن دیگری ممکن است همان تجربه را بیشتر به اندازه بدن یا انتخابهای شخصی مرتبط کند.
این تفاوت میتواند به عوامل مختلفی مربوط باشد؛ از جمله باورهای سیاسی، تجربههای خانوادگی، محیط اجتماعی، شناخت فرد از فمینیسم و میزان پذیرش یا درونیسازی انگ مرتبط با وزن.
پژوهشگران معتقدند برخی از دیدگاههای منفی درباره افراد دارای بدن بزرگتر ممکن است نشاندهنده درونیسازی انگ وزنی نیز باشند. در این حالت، فرد بخشی از باورهای منفی رایج درباره بدنهای بزرگتر را درباره خودش یا افراد مشابه به کار میبرد.
البته این مطالعه نمیتواند مشخص کند چرا هر فرد دقیقاً به یک دیدگاه خاص رسیده است. برای پاسخ به این پرسش، تحقیقات بیشتری لازم است.
آیا مسئله چاقی فقط مربوط به زنان است؟
پاسخ سادهای برای این پرسش وجود ندارد.
مطالعه حاضر بر زنان تمرکز داشت، زیرا پژوهشگران میخواستند ارتباط میان وزن، زنانگی و فمینیسم را بررسی کنند.
با این حال، انگ مرتبط با وزن فقط زنان را تحت تأثیر قرار نمیدهد. مردان نیز ممکن است به دلیل اندازه یا شکل بدن خود با فشارهای اجتماعی مواجه شوند.
پژوهشهای پیشین نیز نشان دادهاند که رابطه میان جنسیت و اندازه بدن پیچیده است. برای مثال، برخی مطالعات بر این موضوع تأکید کردهاند که فشار برای تغییر بدن در مردان ممکن است بیشتر در قالب انتظارات مربوط به عضلانی بودن و تناسب اندام ظاهر شود.
بنابراین، بررسی چاقی فقط از زاویه تجربه زنان میتواند بخشی از تصویر را نشان دهد. مطالعات آینده باید تجربه مردان و سایر گروههای جنسیتی را نیز بررسی کنند.
چرا نمیتوان نتایج را به همه زنان تعمیم داد؟
این پژوهش یک مطالعه کیفی با نمونه بسیار کوچک بود.
فقط ۲۰ زن در آن شرکت کردند. بنابراین، نتایج نشاندهنده تجربه این گروه است و نمیتوان بر اساس آن درباره دیدگاه همه زنان دارای بدنهای بزرگتر نتیجهگیری کرد.
همچنین پژوهشگران شرکتکنندگان را در دوران همهگیری کووید-۱۹ و از طریق آگهیهای Craigslist جذب کردند. این روش ممکن است گروه خاصی از زنان را بیشتر وارد مطالعه کرده باشد.
از سوی دیگر، هر ۲۰ مصاحبه را یکی از پژوهشگران انجام داد. خود پژوهشگران نیز دیدگاههای مشخصی درباره فمینیسم و مسئله بدن داشتند. این موضوع ممکن است بر نحوه گفتوگو یا تفسیر پاسخها اثر گذاشته باشد.
پرسشهای مربوط به فمینیسم نیز پس از حدود یک ساعت گفتوگو درباره چاقی مطرح شدند. بنابراین، موضوعات مطرحشده در بخش اول مصاحبه ممکن است بر پاسخهای پایانی اثر گذاشته باشند.
آیا فمینیست بودن به کاهش انگ مرتبط با وزن کمک میکند؟
این مطالعه پاسخ قطعی به این سؤال نمیدهد.
پژوهشگران فقط بررسی کردند که زنان چگونه خود را تعریف میکنند و مسئله اندازه بدن را چگونه میبینند. آنها تأثیر فمینیست بودن بر سلامت روان، تصویر بدنی یا کاهش انگ مرتبط با وزن را آزمایش نکردند.
حتی در این نمونه، فمینیست بودن همیشه به معنای مخالفت با نگرشهای منفی درباره بدنهای بزرگتر نبود.
این یافته نشان میدهد که هویت سیاسی بهتنهایی نمیتواند تمام نگرشهای فرد درباره بدن را توضیح دهد. ممکن است فرد از نظر فکری از برابری جنسیتی حمایت کند، اما همچنان برخی باورهای منفی درباره وزن را پذیرفته باشد.
اهمیت نگاه کردن به مسئله از زاویه اجتماعی
یکی از پیامهای اصلی این پژوهش، توجه به تفاوت میان مسئولیت فردی و عوامل اجتماعی است.
اندازه بدن میتواند تحت تأثیر عوامل متعددی قرار بگیرد و تجربه هر فرد نیز متفاوت است. با این حال، وقتی افراد به دلیل ظاهرشان در محیط کار، مراکز درمانی، رسانهها یا روابط اجتماعی با رفتار متفاوت مواجه میشوند، مسئله از سطح فردی فراتر میرود.
از این منظر، بررسی انگ مرتبط با وزن میتواند به درک بهتر رابطه میان بدن، قدرت، جنسیت و نابرابری اجتماعی کمک کند.
در عین حال، چنین نگاهی نباید تجربههای فردی را نادیده بگیرد. همانطور که این مطالعه نشان میدهد، خود زنان نیز برداشتهای متفاوتی از رابطه میان بدن و سیاست جنسیتی دارند.
نتیجهگیری
پژوهش جدید نشان میدهد که زنان دارای بدنهای بزرگتر درباره ارتباط میان چاقی و فمینیسم دیدگاه یکسانی ندارند.
در این مطالعه، ۱۳ نفر از ۲۰ شرکتکننده خود را فمینیست معرفی کردند. با این حال، فقط هشت نفر گفتند که چاقی یک مسئله فمینیستی است. چهار نفر پاسخ «شاید» دادند و هشت نفر نیز این ارتباط را رد کردند.
برخی زنان بر استانداردهای دوگانه جنسیتی، قضاوت درباره ظاهر زنان و تبعیض در محیطهای مختلف تأکید داشتند. در مقابل، برخی دیگر وزن را مسئلهای شخصی میدانستند و ارتباطی میان آن و فمینیسم نمیدیدند.
این نتایج نشان میدهد که تجربه انگ مرتبط با وزن لزوماً به یک برداشت سیاسی مشترک منجر نمیشود. برای شناخت بهتر این مسئله، پژوهشهای آینده به نمونههای بزرگتر و متنوعتر نیاز دارند.
همچنین بهتر است مطالعات آینده به جای تمرکز صرف بر هویت «فمینیست» یا «غیرفمینیست»، باورهای مشخص افراد درباره جنسیت، بدن، تبعیض و مسئولیت فردی را بررسی کنند.
شناسنامه و منبع مقاله علمی
عنوان اصلی مقاله:
Does Fatness Politicize Women? Fat Women’s Narratives on Whether Fatness is a Feminist Issue
نویسندگان:
Breanne Fahs، Eric Swank
مرجع و مجله:
Sex Roles، سال ۲۰۲۶، جلد ۹۲، شماره ۴، مقاله ۳۵
تاریخ انتشار مقاله علمی:
اوت ۲۰۲۶
شماره ثبت مقاله (PMCID / DOI):
DOI: 10.1007/s11199-026-01671-0
لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی:
مقاله علمی در پایگاه Arizona Board of Regents
