عشق یکی از مهمترین انگیزهها برای ازدواح است اما مشاور خانواده، نفیسه شفیعی باور دارد برای ساختن یک زندگی مشترک پایدار عشق کافی نیست. بسیاری از زوجها با امید به عشق و علاقه وارد زندگی مشترک میشوند، بیآنکه شناخت کافی از انتظارات متقابل، مسئولیتهای زندگی و مهارتهای لازم برای مدیریت اختلافها داشته باشند. نبود آموزش مؤثر پیش از ازدواج میتواند زمینهساز شکلگیری تعارضهایی شود که زوجها تا پیش از مواجهه با آنها، آمادگی لازم برای مدیریتشان را نداشتهاند.
نفیسه شفیعی، روانشناس، مشاور خانواده و سکستراپیست، در گفتگو با روان۲۴، با اشاره به تجربه خود در حوزه مشاوره معتقد است آموزش پیش از ازدواج باید فراتر از جلسات محدود و بررسیهای اولیه باشد و مهارتهایی را در بر بگیرد که زوجها برای ساختن یک رابطه سالم به آنها نیاز دارند.
آمادگی برای ازدواج، فراتر از آزمایشهای پیش از ازدواج
یکی از دغدغههای مطرحشده از سوی شفیعی، محدود بودن آموزشهای پیش از ازدواج است. به گفته او، بسیاری از افرادی که برای حل مشکلات زندگی مشترک به مشاوره مراجعه میکنند، پیش از ازدواج آموزش مشخص و کافی درباره مهارتهای ارتباطی و شناخت متقابل دریافت نکردهاند.
او معتقد است جلسات مشاوره پیش از ازدواج نباید صرفاً به بررسیهای اولیه یا موضوعات محدود زناشویی اختصاص پیدا کند. زوجها پیش از ورود به زندگی مشترک باید با مفاهیمی مانند همدلی، حل مسئله، جرئتمندی، کنترل خشم، عزتنفس و اعتمادبهنفس آشنا شوند.
این مهارتها به افراد کمک میکنند تا علاوه بر شناخت بهتر خود، نیازها و انتظارات طرف مقابل را نیز درک کنند و برای مواجهه با اختلافهای احتمالی آمادگی بیشتری داشته باشند.
چرا انتظارات غیرواقعبینانه به روابط آسیب میزنند؟
یکی از چالشهای مهم در روابط زوجین، شکلگیری انتظارات متعدد و گاهی غیرواقعبینانه از شریک زندگی است. برخی افراد انتظار دارند همسرشان در تمام زمینهها، از وضعیت مالی و تحصیلی گرفته تا موقعیت اجتماعی، تفریحات و سبک زندگی، کاملاً مطابق خواستههای آنها باشد.
شفیعی در این زمینه به یک تصور رایج در روابط اشاره میکند: «اگر من را دوست داشت، به خاطر من این کار را انجام میداد.»
به باور او، چنین انتظاری میتواند نشاندهنده نادیده گرفتن نیازها و خواستههای مستقل طرف مقابل باشد. هر فرد با مجموعهای از انتظارات، نیازها و انگیزههای شخصی وارد رابطه میشود و ازدواج به معنای کنار گذاشتن کامل این ویژگیها نیست.
از این منظر، شناخت انتظارات متقابل و پذیرش تفاوتهای فردی پیش از ازدواج اهمیت زیادی دارد. زوجها باید بدانند قرار نیست تمام نیازهای خود را صرفاً از طریق طرف مقابل برطرف کنند؛ بلکه زندگی مشترک نیازمند تعامل، سازگاری و مسئولیتپذیری دوطرفه است.
ازدواج یک شراکت دوطرفه است
نفیسه شفیعی برای توضیح مفهوم ازدواج، آن را به یک شراکت تشبیه میکند؛ رابطهای که در آن هر دو نفر باید سهم خود را در ساختن زندگی مشترک بشناسند.
او معتقد است افراد باید پیش از ازدواج از خود بپرسند که چه چیزی به این رابطه میآورند و در مقابل، چه انتظاراتی از شریک زندگی خود دارند. چنین نگاهی میتواند به شناخت واقعبینانهتر مسئولیتها کمک کند و مانع از آن شود که تمام بار تأمین نیازهای عاطفی و فردی بر دوش یک نفر قرار بگیرد.
در این چارچوب، عشق بهتنهایی نمیتواند تضمینکننده سلامت رابطه باشد. شفیعی برای توضیح این موضوع از تصویر یک ساختمان استفاده میکند: عشق پیِ ساختمان است، اما اعتماد، ارتباط مؤثر و احترام نیز ستونها، در و پنجره و سقف این بنا را تشکیل میدهند.
به اعتقاد او، هیچیک از این عناصر را نمیتوان از یک رابطه سالم حذف کرد و انتظار داشت زندگی مشترک همچنان بهدرستی پیش برود.
مشاوره پیش از ازدواج؛ فرصتی برای شناخت چالشهای آینده
از دیدگاه شفیعی، یکی از کارکردهای مهم مشاوره پیش از ازدواج، کمک به افراد برای شناخت بهتر شرایط و چالشهای احتمالی زندگی مشترک است. این جلسات باید به زوجها کمک کنند تا پیش از تصمیمگیری، درباره تفاوتها، انتظارات، شیوه حل تعارض و مسئولیتهای زندگی مشترک گفتوگو کنند.
او معتقد است در بسیاری از موارد، زوجها زمانی برای دریافت کمک تخصصی مراجعه میکنند که مشکلات و تعارضها شکل گرفتهاند و مدیریت آنها به زمان و تلاش بیشتری نیاز دارد. در حالی که آموزش و آگاهی پیش از ازدواج میتواند به افراد کمک کند با شناخت بیشتری وارد این مرحله از زندگی شوند.
شفیعی همچنین بر ضرورت تقویت آموزشهای پیش از ازدواج تأکید میکند و معتقد است این آموزشها نباید صرفاً به انتخاب فردی زوجها وابسته باشند، بلکه لازم است زمینه دسترسی گستردهتر افراد به خدمات آموزشی و مشاورهای فراهم شود.
آیا تولد فرزند میتواند مشکلات زناشویی را حل کند؟
یکی دیگر از موضوعاتی که شفیعی نسبت به آن هشدار میدهد، تصور نادرستی است که گاهی در روابط زوجین وجود دارد: اینکه با تولد فرزند، اختلافها و مشکلات زندگی مشترک برطرف خواهند شد.
به گفته او، برخی زوجها تصور میکنند حضور فرزند میتواند رابطه آنها را بهبود ببخشد یا فاصلههای میانشان را کمتر کند؛ در حالی که فرزندآوری بهخودیخود راهحل تعارضهای حلنشده نیست.
تولد فرزند مسئولیتهای تازهای را به زندگی مشترک اضافه میکند و نیازمند صرف زمان، توجه و مراقبت مستمر است. بنابراین، انتظار اینکه یک کودک بتواند مشکلات ارتباطی والدین را برطرف کند، میتواند انتظاری نادرست و آسیبزا باشد.
پیش از تصمیمگیری برای فرزندآوری، زوجها باید بتوانند درباره مسائل و اختلافهای خود گفتوگو کنند و برای بهبود رابطهشان مسئولیت بپذیرند.
آموزش پیش از ازدواج؛ سرمایهگذاری برای رابطهای سالمتر
ازدواج تنها آغاز یک رابطه عاطفی نیست، بلکه ورود به مرحلهای از زندگی است که به شناخت، تعهد، مسئولیتپذیری و مهارتهای ارتباطی نیاز دارد. عشق میتواند انگیزه آغاز این مسیر باشد، اما تداوم یک رابطه سالم به عوامل متعدد دیگری وابسته است.
دیدگاه نفیسه شفیعی بر اهمیت آمادهسازی افراد پیش از ازدواج تأکید دارد؛ آمادهسازیای که در آن افراد علاوه بر شناخت شریک زندگی، خودشان، انتظاراتشان و مسئولیتهای یک رابطه دوطرفه را نیز بهتر بشناسند.
در نهایت، آموزش پیش از ازدواج را باید فرصتی برای تصمیمگیری آگاهانهتر دانست؛ فرصتی که میتواند به افراد کمک کند پیش از ورود به زندگی مشترک، تصویری واقعبینانهتر از رابطه و چالشهای آن داشته باشند.
