نادیدهگرفتن احساسات کودکان میتواند بر اعتمادبهنفس، امنیت روانی و توانایی آنها در بیان هیجانها تأثیر بگذارد. والدین با توجه به احساسات فرزندان، به رشد عاطفی و شکلگیری روابط سالم در آینده آنها کمک میکنند.
به گزارش روان۲۴، کودکان در سالهای نخست زندگی هنوز نمیتوانند احساسات خود را بهخوبی بشناسند، نامگذاری کنند و مدیریت کنند. آنها برای یادگیری این مهارتها به همراهی بزرگسالان نیاز دارند. واکنش والدین به ترس، خشم، غم و شادی فرزندان، بر نحوه شناخت و مدیریت هیجانها در سالهای بعد تأثیر میگذارد.
چرا شنیدن احساسات کودکان اهمیت دارد؟
وقتی والدین به احساسات کودک توجه میکنند، به او نشان میدهند که تجربههای عاطفیاش ارزشمند هستند. والدین با این رفتار، احساس امنیت و اعتماد را در رابطه با فرزندان تقویت میکنند.
کودکی که بدون ترس از تمسخر یا سرزنش درباره احساساتش صحبت میکند، بهتدریج یاد میگیرد نیازهای خود را بیان کند و هنگام مشکلات از دیگران کمک بخواهد.
سرکوب احساسات چه پیامدهایی دارد؟
جملاتی مانند «گریه نکن»، «این که ترس ندارد» یا «بچه خوب عصبانی نمیشود» ممکن است با هدف آرامکردن کودک بیان شوند. اما تکرار این جملات میتواند این تصور را در کودک ایجاد کند که والدین بعضی احساسات او را نمیپذیرند.
کودک در چنین شرایطی ممکن است ناراحتی و نگرانی خود را پنهان کند. این رفتار بهمرور تشخیص نیازهای عاطفی و برقراری ارتباط مؤثر با دیگران را برای او دشوار میکند.
چگونه به احساسات کودک پاسخ دهیم؟
والدین برای تقویت رشد عاطفی فرزندان به روشهای پیچیدهای احتیاج ندارند. گاهی چند رفتار ساده میتواند کیفیت ارتباط با کودک را تغییر دهد:
-
با دقت به صحبتهای کودک گوش دهید و حرف او را قطع نکنید.
-
احساساتش را نامگذاری کنید؛ مثلاً بگویید: «به نظر میرسد از این اتفاق ناراحتی».
-
بهجای کوچکشمردن ترس یا نگرانی، درباره علت آن سؤال کنید.
-
به کودک اجازه دهید احساساتش را بدون ترس از قضاوت بیان کند.
-
میان پذیرش احساسات و محدودکردن رفتارهای آسیبزا تفاوت قائل شوید.
-
هنگام عصبانیت کودک، ابتدا به آرامشدن او کمک کنید و سپس درباره رفتار مناسب توضیح دهید.
پذیرش احساسات به معنای تأیید همه رفتارها نیست
والدین باید میان احساس و رفتار کودک تفاوت قائل شوند. کودک حق دارد عصبانی، ناراحت یا ناامید باشد؛ اما این احساسات به او اجازه نمیدهند به دیگران آسیب بزند یا رفتار پرخاشگرانه نشان دهد.
والدین میتوانند همزمان احساس کودک را بپذیرند و برای رفتار او حدومرز مشخص کنند. برای مثال، گفتن جمله «میدانم عصبانی هستی، اما اجازه نمیدهم کسی را بزنی» به کودک کمک میکند احساساتش را بهتر بشناسد و راه مناسبتری برای ابراز آنها پیدا کند.
رشد عاطفی از رابطه والدین و فرزندان آغاز میشود
سلامت روان کودکان تنها به آموزش و امکانات تحصیلی وابسته نیست. کیفیت ارتباط عاطفی با والدین نیز در این مسیر اهمیت زیادی دارد. کودکانی که احساس میکنند والدین آنها را میشنوند و درک میکنند، فرصت بیشتری برای یادگیری مهارتهای هیجانی و ارتباطی دارند.
والدین با شنیدن احساسات فرزندان، پذیرش تجربههای عاطفی و آموزش شیوههای سالم ابراز هیجان، پایههای رشد روانی و اجتماعی آنها را تقویت میکنند.
