اختلافنظر میان پدر و مادر بخش طبیعی زندگی مشترک است؛ اما شیوه برخورد آنها با تعارضها میتواند بر سلامت روان و رفتار فرزندان تأثیر بگذارد. کودکان فقط به حرفهای والدین گوش نمیدهند، بلکه از رفتار آنها نیز الگو میگیرند. نحوه بحث کردن، حل اختلاف و آشتی والدین به فرزندان نشان میدهد که در روابط نزدیک چگونه باید با خشم، ناراحتی و تفاوت دیدگاهها برخورد کنند.
به گزارش روان۲۴، فضای عاطفی خانواده یکی از عوامل مؤثر بر رشد روانی کودکان است. پژوهشهای روانشناسی خانواده نشان میدهند که تعارضهای شدید، مداوم و حلنشده میان والدین میتوانند احساس امنیت کودکان را کاهش دهند. در مقابل، والدینی که اختلافهای خود را با گفتوگو و احترام مدیریت میکنند، فرصت مناسبی برای یادگیری مهارتهای ارتباطی در اختیار فرزندانشان قرار میدهند.
دعوای والدین چگونه بر احساس امنیت کودک اثر میگذارد؟
کودکان در سالهای نخست زندگی برای شناخت محیط اطراف به رفتار والدین توجه زیادی دارند. آنها از واکنش پدر و مادر به اتفاقات روزمره برداشت میکنند و رفتارهایشان را بر اساس همین تجربهها شکل میدهند. وقتی والدین مرتب یکدیگر را سرزنش میکنند، فریاد میزنند یا با سکوت طولانی به اختلافها پاسخ میدهند، کودک ممکن است محیط خانه را فضایی غیرقابل پیشبینی بداند.
بعضی کودکان هنگام مشاجره والدین میترسند و گوشهگیری میکنند. برخی دیگر برای پایان دادن به دعوا، خودشان را مقصر میدانند یا تلاش میکنند میان پدر و مادر صلح برقرار کنند. این وضعیت میتواند فشار عاطفی زیادی به کودک وارد کند؛ بهویژه زمانی که والدین او را وارد اختلافهای خود میکنند.
برای مثال، وقتی یکی از والدین از فرزندش میخواهد پیام ناخوشایندی را به طرف مقابل منتقل کند یا از او میخواهد میان پدر و مادر یکی را انتخاب کند، کودک در موقعیتی دشوار قرار میگیرد. او احساس میکند باید میان دو فرد مهم زندگی خود تصمیم بگیرد؛ درحالیکه مسئولیت اختلافهای والدین بر عهده او نیست.
والدین چگونه اختلافهای خود را مدیریت کنند؟
والدین نمیتوانند همیشه از اختلافنظر جلوگیری کنند، اما میتوانند شیوه برخورد خود را تغییر دهند. نخستین قدم، پرهیز از توهین، تهدید، تحقیر و خشونت در جریان بحث است. پدر و مادر باید به یکدیگر فرصت صحبت بدهند و بهجای حمله به شخصیت طرف مقابل، درباره موضوع اختلاف گفتوگو کنند.
همچنین بهتر است والدین بحثهای حساس و طولانی را در حضور فرزندان ادامه ندهند. اگر گفتوگو به تنش و عصبانیت رسید، میتوانند مدتی به خود فرصت دهند تا آرام شوند و سپس بحث را ادامه دهند. البته سکوت طولانی و قهر کردن نیز راهحل مناسبی نیست؛ زیرا کودک ممکن است این رفتار را نشانه پایان رابطه یا تهدیدی برای امنیت خانواده بداند.
نکته مهم دیگر، آشتی کردن در حضور فرزندان است. وقتی کودک میبیند والدین پس از اختلاف دوباره با احترام با یکدیگر صحبت میکنند، یاد میگیرد که تعارض همیشه به معنای پایان رابطه نیست. والدین همچنین میتوانند متناسب با سن کودک توضیح دهند که اختلاف آنها به رفتار فرزندشان ارتباطی ندارد و بزرگسالان خودشان مسئول حل مشکلاتشان هستند.
آیا اختلافنظر والدین همیشه به کودک آسیب میزند؟
وجود اختلافنظر بهتنهایی نشانه یک خانواده ناسالم نیست. حتی گفتوگوهای محترمانه و سازنده درباره تفاوت دیدگاهها میتوانند مهارت حل مسئله و پذیرش نظر دیگران را به کودکان آموزش دهند.
آنچه اهمیت دارد، شدت و تکرار تعارضها و شیوه مدیریت آنهاست. خانوادهای که اعضای آن میتوانند بدون توهین و تهدید اختلافهایشان را مطرح کنند، فضای مناسبتری برای رشد عاطفی فرزندان فراهم میکند.
اگر اختلافها به خشونت، تهدید یا درگیریهای مداوم تبدیل شوند، والدین باید از متخصصان سلامت روان کمک بگیرند. در چنین شرایطی، حفظ امنیت جسمی و روانی کودک اهمیت زیادی دارد.
جمعبندی
کودکان از رابطه والدین خود درباره عشق، احترام، گفتوگو و حل اختلاف درس میگیرند. پدر و مادر با مدیریت سالم تعارضها میتوانند به فرزندانشان نشان دهند که افراد حتی با وجود تفاوتهای جدی نیز میتوانند به یکدیگر احترام بگذارند. هدف از تربیت در خانواده، حذف تمام اختلافها نیست؛ بلکه آموزش شیوه درست مواجهه با آنهاست.
