بسیاری از معاملهگران تصور میکنند با بررسی مداوم نمودارها، دنبالکردن اخبار و تغییر پیدرپی سفارشها میتوانند مسیر بازار را بهتر کنترل کنند. این باور گاهی باعث میشود افراد نقش شانس، نوسانهای پیشبینیناپذیر و محدودیت تحلیلهای خود را نادیده بگیرند. روانشناسی ترید این الگوی فکری را با مفهوم «توهم کنترل» بررسی میکند.
به گزارش روان۲۴، توهم کنترل یکی از خطاهای شناختی است که در آن فرد میزان تأثیرگذاری خود بر رویدادهای بیرونی را بیش از حد واقعی ارزیابی میکند. در بازارهای مالی، این خطا ممکن است معاملهگر را به این باور برساند که میتواند با تحلیل بیشتر یا نظارت دائمی، نتیجه معاملات را مطابق انتظار خود تغییر دهد.
وقتی تحلیل بیشتر به تصمیمهای پرخطر منجر میشود
معاملهگری که دچار توهم کنترل است، ممکن است پس از هر تغییر قیمت، نمودارها را دوباره بررسی کند و بارها تصمیم اولیه خود را تغییر دهد. او گاهی تصور میکند اگر زمان بیشتری برای تحلیل صرف کند، میتواند همه حرکتهای بازار را پیشبینی کند. این رفتار همیشه به تصمیم بهتر منجر نمیشود. بررسی بیش از اندازه اطلاعات میتواند تمرکز فرد را کاهش دهد و او را در معرض تصمیمهای عجولانه قرار دهد. گاهی معاملهگر بهجای اجرای استراتژی مشخص، با هر خبر یا نوسان کوچک واکنش نشان میدهد.
توهم کنترل همچنین ممکن است پس از چند معامله موفق تقویت شود. فرد موفقیتهای اخیر را نتیجه مهارت کامل خود میداند و نقش شرایط مساعد بازار را کمتر در نظر میگیرد. در چنین شرایطی، احتمال افزایش حجم معاملات و پذیرش ریسکهای نامتناسب بیشتر میشود.
پذیرش عدم قطعیت؛ راهی برای تصمیمگیری منطقیتر
بازارهای مالی همواره با عدم قطعیت همراه هستند. حتی تحلیلهای دقیق نیز نمیتوانند همه تغییرات قیمت را پیشبینی کنند. معاملهگر زمانی تصمیمهای سنجیدهتری میگیرد که میان موارد تحت کنترل خود و عوامل خارج از اختیارش تفاوت بگذارد. تعیین حد ضرر، مشخص کردن حجم معامله و پایبندی به برنامه معاملاتی از جمله مواردی هستند که فرد میتواند مدیریت کند. در مقابل، واکنش سایر معاملهگران، اخبار پیشبینینشده و تغییرات ناگهانی بازار در اختیار او نیستند.
ثبت دلایل ورود و خروج از معاملات نیز به شناسایی این خطای ذهنی کمک میکند. معاملهگر با مرور سوابق خود میتواند تشخیص دهد کدام تصمیمها بر پایه تحلیل و کدامیک بر اساس احساس تسلط بر بازار گرفته شدهاند. در نهایت، موفقیت در معاملهگری به معنای کنترل بازار نیست؛ بلکه به توانایی مدیریت رفتار و ریسک در شرایط نامطمئن بستگی دارد. پذیرش محدودیتهای پیشبینی و کنار گذاشتن تصور تسلط کامل بر قیمتها میتواند از تصمیمهای هیجانی و پرهزینه جلوگیری کند.
