درمان «تقویت بهبودی مبتنی بر ذهنآگاهی» (Mindfulness-Oriented Recovery Enhancement یا MORE) بهطور همزمان تروما، درد مزمن و اعتیاد را هدف قرار میدهد. این روش با ترکیب تمرینهای ذهنآگاهی، بازارزیابی شناختی و لذتآگاهی، به بیماران کمک میکند هیجانات منفی را تنظیم کرده و چرخههای ولع مصرف را تضعیف کنند.
بهعنوان یک دانشمند و درمانگر، سالهاست که متوجه شدهام تروما، درد مزمن و اعتیاد اغلب همراه یکدیگر ظاهر میشوند. این سه مشکل در بسیاری از بیماران گره خوردهاند و درمان جداگانه آنها به نتیجه مطلوب نمیرسد. اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) در میان افراد مبتلا به درد مزمن و اختلال مصرف مواد افیونی (OUD) بسیار شایع است اما درمانهای مبتنی بر شواهد برای این همابتلایی محدود هستند.
نتایج پژوهشهای جدید در زمینه MORE
مطالعهای با حمایت مؤسسه ملی سلامت آمریکا (NIH) که در مجله Nature Mental Health منتشر شده، شامل ۲۴۱ بیمار مبتلا به PTSD، درد مزمن و سوءمصرف مواد افیونی است. نتایج نشان داد درمان MORE در ۵۹ درصد از شرکتکنندگان کاهش قابل توجهی در علائم PTSD ایجاد کرده است. علاوه بر این، بیماران توانستند پاسخهای سیستم عصبی خود را بهتر تنظیم کنند و میزان سوءمصرف مواد افیونی در آنها کاهش یافت. این نشان میدهد که ترمیم تروما نقش کلیدی در کاهش وابستگی به مواد مخدر ایفا میکند.
مهارت بازارزیابی در MORE
بازارزیابی، که هسته اصلی MORE است، یک مهارت شناختی است که به بیماران آموزش داده میشود تا معنای تجارب استرسزا یا آسیبزا را بازتعریف کنند و تاثیر هیجانی آنها را کاهش دهند. این مهارت کمک میکند تا افکار مخرب و ولع مصرف مواد کنترل شود. برخلاف درمان شناختیرفتاری سنتی، MORE با افزودن تمرینهای ذهنآگاهی به فرآیند بازارزیابی، الگوهای منفی فکری را مختل کرده، هیجانات مثبت را تقویت و انعطافپذیری روانشناختی را افزایش میدهد.
در این روش درمانگران به مراجعان کمک میکنند تا ابتدا واکنش هیجانی خود را به موقعیتهای استرسزا مشاهده و مکث کنند. سپس افکار منفی یا تفسیرهای ناراحتکنندهشان را شناسایی میکنند، ذهنآگاهی را بهکار میگیرند تا این الگوهای منفی را شکسته و بر سیستم عصبی خودمختار تأثیر مثبت بگذارند. پس از آن، معنای جدیدی برای رویداد استرسزا در نظر میگیرند که با دیدگاههای مثبتتر و واقعبینانهتر همراه است و در نهایت اقداماتی سازنده برای مقابله با مشکل انجام میدهند.
درمان بدون نیاز به بازآفرینی خاطرات آسیبزا
یکی از مزایای برجسته MORE این است که به بیماران کمک میکند بدون بازسازی خاطرات تروما و مواجهه مستقیم با آنها، علائم PTSD را کاهش دهند. برخلاف درمانهای سنتی که معمولا بر مواجهه و پردازش خاطرات تمرکز دارند و ممکن است برای بیماران دشوار باشد، MORE با تلفیق ذهنآگاهی، بازارزیابی و لذتآگاهی به تنظیم هیجانی ملایمتر ولی مؤثر دست مییابد.
نقش ذهنآگاهی، بازارزیابی و لذتآگاهی در روند درمان
ذهنآگاهی به بیماران میآموزد افکار و احساسات مرتبط با تروما را بدون قضاوت مشاهده کنند و از نشخوار ذهنی و برانگیختگی زیاد جلوگیری کنند. بازارزیابی به آنها کمک میکند معنای منفی تجارب را به نشانهای از تابآوری و قدرت تبدیل کنند. لذتآگاهی نیز با پرورش هیجانات مثبت و تمرکز بر لحظات امن و خوشایند، مسیرهای پاداش مغز را تقویت میکند و حس امید را بازمیگرداند.
این یافتهها برای درمانگرانی که با بیماران مبتلا به تروما، درد مزمن و اعتیاد کار میکنند بسیار مهم است. آنها باید به طور مستقیم تروما را هدف قرار دهند چرا که علائم PTSD میتوانند به طور فعال سوءمصرف مواد را افزایش دهند. آموزش مهارتهای مبتنی بر ذهنآگاهی و بازارزیابی میتواند به تغییر رابطه بیماران با درد و ولع مصرف کمک کند. همچنین، درمان باید چندوجهی و همزمان به همه مشکلات بپردازد و تمرکز بر توانمندسازی مراجعان و بازگرداندن حس امید و کنترل در زندگی آنها باشد.
مسیر نوین درمان و چشمانداز آینده
MORE نه تنها در کاهش سوءمصرف مواد افیونی موثر است، بلکه به عنوان یک مداخله قوی برای درمان تروما نیز شناخته میشود. تحقیقات پیشین نشان دادهاند که MORE در کاهش علائم PTSD در افراد مبتلا به اختلال مصرف مواد، بهتر از درمانهای شناختیرفتاری سنتی عمل میکند. این رویکرد به درمانگران ابزاری عملی، مبتنی بر شواهد و جامع میدهد تا بتوانند همزمان چند مشکل را درمان کنند و زندگی بیماران را بهبود بخشند.
هدف اصلی آموزش این مهارتها به درمانگران، ایجاد امید و توانمندسازی بیماران است. اگر شما درمانگر هستید یا به دنبال راهکارهایی برای مقابله با تروما، درد و اعتیاد میگردید، MORE روشی موثر برای بازگرداندن تنظیم هیجانی، کاهش ولع و بازسازی زندگی است.
