مفهوم «خیانت سازمانی» به موقعیتهایی اشاره میکند که در آن، نهادها و سازمانها (مانند دانشگاهها، بیمارستانها یا نهادهای نظامی) بهجای حمایت از افراد تحت پوشش خود، در برابر آسیبها، سوءاستفادهها یا تجاوزها دست به سکوت، پنهانکاری یا تنبیه قربانی میزنند. دکتر جنیفر فرید (Jennifer Freyd)، روانشناس برجسته و استاد دانشگاه اورگن، نظریهپرداز اصلی این ساختار روانشناختی است. پژوهشهای او نشان میدهند که خیانت سازمانی تشدیدکننده ترومای اولیه است و آسیبهای روانشناختی عمیقتری بر سلامت روان افراد وارد میسازد.
ترومای نابینایی ناشی از خیانت و سازوکار خیانت سازمانی
دکتر جنیفر فرید مفهوم «نابینایی ناشی از خیانت» (Betrayal Blindness) را برای توضیح واکنش افراد قربانی معرفی میکند. هنگامی که فرد برای بقا یا موقعیت شغلی و تحصیلی خود به یک سازمان وابستگی شدید دارد، ذهن او بهطور ناخودآگاه سوءاستفاده یا خیانت سازمان را نادیده میگیرد یا انکار میکند. این ناآگاهی یا انکار ناخواسته، روشی دفاعی برای حفظ ارتباط با نهاد حمایتی است؛ هرچند در طولانیمدت به اضطراب مزمن، افسردگی و اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) منجر میشود.
پیامدهای روانشناختی و جسمانی خیانت سازمانی بر قربانیان
خیانت سازمانی ابعاد عمیقتری نسبت به ترومای فردی دارد. سازمانها با نادیدهگرفتن شکایتها، سرزنش قربانی یا ایجاد فرآیندهای اداری پیچیده و فرساینده، آسیب دوم را به فرد وارد میکنند. پژوهشها نشان میدهند که این رفتار سازمانی باعث پیامدهای زیر میشود:
-
تثبیت علائم PTSD: افزایش اضطراب، کابوسهای مکرر و بیداریهای ناگهانی به دلیل احساس بیدفاعی کامل.
-
افت شدید اعتماد اجتماعی: فرد پس از تجربه خیانت سازمانی، اعتماد خود را به تمام سیستمهای اجرایی و حمایتی جامعه از دست میدهد.
-
بروز مشکلات جسمانی: استرس مزمن ناشی از خیانت نهادی به سیستم ایمنی بدن آسیب میزند و دردهای مزمن ایجاد میکند.
مفهوم شجاعت نهادی: راهکار روانشناختی برای اصلاح سازمانها
در مقابل خیانت سازمانی، دکتر فرید مفهوم «شجاعت نهادی» (Institutional Courage) را مطرح میکند. شجاعت نهادی تعهد سازمانها را به شفافیت، پاسخگویی و حمایت واقعی از قربانیان توصیف میکند. نهادها باید بهجای حفظ صوری آبرو و برند سازمانی، اقدامات زیر را اجرا کنند:
-
پذیرش مسئولیت و پاسخگویی شفاف: بررسی دقیق و بدون سوگیری گزارشهای سوءاستفاده و تروما.
-
ایجاد سیستمهای گزارشدهی امن: فراهمکردن کانالهای مستقل و محرمانه برای ثبت شکایتها بدون ترس از تلافی.
-
پشتیبانی عاطفی و درمانی از قربانیان: ارائه خدمات رواندرمانی و حمایتهای تخصصی سلامت روان به افراد آسیبدیده.
شناسنامه و منبع مقاله علمی
عنوان اصلی مقاله: Jennifer Freyd on institutional betrayal and institutional courage
نویسندگان: Zara Abrams
مرجع و مجله: Monitor on Psychology (American Psychological Association – APA), Vol. 56, No. 8
شماره ثبت مقاله (PMCID / DOI): ثبتشده در انتشارات و پایگاه رسمی انجمن روانشناسی آمریکا (APA)
لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی: https://www.apa.org/monitor/2025/11-12/jennifer-freyd-institutional-betrayal
