سیده مبینا محسنی تکیه
استفاده از هوش مصنوعی (AI) در آموزش و روانشناسی به سرعت در حال گسترش است. معلمان حرفه‌ای مدت‌هاست از این ابزارها برای بهبود تدریس و مدیریت کلاس استفاده می‌کنند، اما روان‌شناسان مدارس نیز وارد این روند شده‌اند. مطالعه‌ای که اخیراً در مجله School Psychology منتشر شده است، نخستین تحقیق مستند درباره استفاده روان‌شناسان مدارس از هوش مصنوعی و دیدگاه آنها درباره فواید و نگرانی‌های احتمالی آن را ارائه می‌دهد. این مطالعه شواهد تجربی از نقش رو به رشد AI در روانشناسی مدارس فراهم می‌کند و نشان می‌دهد که این روند با سرعت مشابه استفاده از AI در آموزش در حال گسترش است.
نرخ پذیرش هوش مصنوعی در روانشناسی مدارس
طبق نظرسنجی‌های انجمن روانشناسی آمریکا، استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در میان روان‌شناسان به سرعت افزایش یافته است. در سال ۲۰۲۴ تنها ۲۹٪ روان‌شناسان از AI استفاده می‌کردند، اما در سال ۲۰۲۵ این عدد به ۵۶٪ رسیده است. این افزایش سریع نشان می‌دهد که روان‌شناسان مدارس نیز همانند معلمان، به سرعت با فناوریهای نوین سازگار می‌شوند.
مطالعات نشان می‌دهند که در آموزش، حدود ۶۰٪ معلمان K-۱۲ در سال تحصیلی ۲۰۲۴-۲۰۲۵ از ابزارهای AI استفاده کرده‌اند و این میزان در سطوح مختلف تحصیلی کمی متفاوت بوده است: ۵۵٪ معلمان ابتدایی، ۶۷٪ معلمان متوسطه و ۶۶٪ دبیرستان. برای روان‌شناسان مدارس، اطلاعات پیشین محدود بود، اما اکنون مطالعه جدید نشان می‌دهد که تقریباً دو سوم روان‌شناسان مدرسه‌ای آمریکایی در شش ماه گذشته از AI استفاده کرده‌اند.
کاربردهای اصلی هوش مصنوعی در روانشناسی مدارس
روان‌شناسان مدارس بیشترین استفاده را از AI برای تولید توصیه‌ها، نگارش گزارش، پاسخ به سوالات کاری، تولید خلاصه‌ها و ارائه توضیحات ساده و قابل فهم دارند. خوشبختانه ۹۴٪ شرکت‌کنندگان گزارش کردند که تمام محتوای تولید شده توسط AI را پیش از نهایی کردن بررسی می‌کنند تا اطمینان حاصل شود کیفیت و دقت آن با استانداردهای حرفه‌ای مطابقت دارد. کاربردهای کمتر رایج شامل تولید ایمیل، اهداف IEP و اهداف درمانی، تولید محتوای ارائه، تفسیر نتایج آزمون‌ها، فهرست درمان‌های مبتنی بر شواهد، ترجمه متون، تولید برنامه‌های درمانی و یادداشت‌برداری است.
روان‌شناسان مدارس نظر خود را درباره کیفیت محتوای AI با مقیاس لیکرت هفت‌درجه‌ای بیان کردند و پاسخ رایج اکثر افراد «خنثی» بود. با این حال، ۵۰٪ از پاسخ‌دهندگان معتقد بودند که توصیه‌های تولیدشده توسط AI برابر یا بهتر از توصیه‌های خودشان است. این میزان برای اهداف IEP و درمانی ۳۹٪، برنامه‌های درمانی ۲۷.۵٪، یادداشت‌های جلسات ۲۵.۵٪ و تفسیر آزمون‌ها ۲۴.۷٪ بود. از سوی دیگر، درصد افرادی که معتقد نبودند AI کیفیتی برابر با کار خودشان دارد برای گزارش‌های AI ۴۶.۶٪، تفسیر آزمون‌ها ۴۴٪ و برنامه‌های درمانی ۳۲٪ بوده است.
نگرانی‌های اخلاقی و امنیت داده‌ها
یک نکته مهم این است که ۵۹٪ روان‌شناسان مدارس استفاده از AI را به والدین، مدیران یا سایر ذی‌نفعان گزارش نکرده‌اند و تنها ۵٪ از آنها از وجود سیاست‌های کاری درباره AI خبر دارند. نگرانی‌های اخلاقی، به ویژه در زمینه افشای اطلاعات، امنیت داده‌ها و رعایت استانداردهای حرفه‌ای، همچنان یکی از چالش‌های اصلی محسوب می‌شود.
روان‌شناسان مدارس در آمریکا به سرعت از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند و این ابزارها عمدتاً برای مستندسازی و تولید توصیه‌ها به کار گرفته می‌شوند. با این حال، نگرانی‌های اخلاقی و حرفه‌ای، به ویژه در زمینه افشای اطلاعات و امنیت داده‌ها، همچنان باقی است. درک چگونگی استفاده مسئولانه و آگاهانه از AI برای حمایت از روان‌شناسان مدارس، با توجه به بار کاری و پیچیدگی نیازهای دانش‌آموزان، ضروری است.
