شناسایی اختلال مغزی عامل پرخوری و احساس گرسنگی مداوم

پژوهشگران مغزواعصاب گروهی از سلول‌های عصبی ویژه را در مغز شناسایی کرده‌اند که مسئول ثبت و ذخیره‌سازی «حافظه وعده‌های غذایی» هستند. این نورون‌ها علاوه بر نوع غذا، زمان دقیق مصرف آن را نیز در قالب الگویی اختصاصی رمزگذاری می‌کنند. بررسی‌های اخیر نشان می‌دهد علت پرخوری و اختلال حافظه غذا می‌تواند ناشی از عدم تمرکز یا اختلال در این سلول‌ها باشد، چرا که فراموش کردن وعده‌های غذایی اخیر، مغز را دچار سوءتفاهم کرده و به رفتارهای ناسالم تغذیه‌ای منجر می‌شود.

مکانیسم تشکیل انگرام‌های وعده غذایی در هیپوکامپ

هنگام صرف غذا، سلول‌های عصبی در بخش هیپوکامپ شکمی (Ventral Hippocampus) فعال می‌شوند و ردپای حافظه‌ای ویژه‌ای به نام «انگرام وعده غذایی» (Meal Engram) ایجاد می‌کنند. انگرام‌ها ردپاهای فیزیکی یادگیری و تجربه در مغز هستند که همانند یک پایگاه داده بیولوژیکی عمل کرده و جزئیات دقیق زمان و مکان غذا خوردن را ثبت می‌کنند.

تأثیر حواس‌پرتی و تلفن همراه بر ایجاد گرسنگی کاذب

غذا خوردن بدون تمرکز، مانند تماشای تلویزیون یا کار با تلفن همراه، فرایند ثبت حافظه وعده غذایی را مختل می‌کند. انگرام‌های وعده غذایی در مکث‌های کوتاه میان لقمه‌ها تشکیل می‌شوند؛ لحظاتی که مغز محیط اطراف را ارزیابی کرده و اطلاعات را یکپارچه می‌سازد.

چرا حواس‌پرتی هنگام غذا خوردن خطرساز است؟

وقتی توجه فرد به صفحات نمایش معطوف است، مغز نمی‌تواند تجربه غذایی را به‌درستی ثبت کند و این امر به تشکیل حافظه‌ای ناقص و در نتیجه پرخوری می‌انجامد. همچنین افراد مبتلا به اختلالات حافظه، آلزایمر یا آسیب‌های مغزی به دلیل ناتوانی در به‌خاطرآوردن وعده غذایی قبلی، ممکن است چندین وعده را پشت سر هم مصرف کنند.

ارتباط مستقیم حافظه غذا با مرکز کنترل اشتها

نورون‌های حافظه غذا کاملاً از سلول‌های مرتبط با سایر انواع حافظه مجزا هستند. آزمایش‌ها نشان می‌دهند این نورون‌ها با هیپوتالاموس جانبی، مرکز اصلی کنترل گرسنگی و اشتها در مغز، در ارتباط مستقیم هستند.

پیامد اختلال در مسیر عصبی هیپوکامپ و هیپوتالاموس

قطع یا اختلال در این مسیر ارتباطی باعث می‌شود مغز توانایی تشخیص زمان مصرف غذا را از دست بدهد و پیام گرسنگی کاذب صادر کند. این کشف نشان می‌دهد کنترل اشتها تنها یک فرایند هورمونی یا گوارشی نیست، بلکه پیوند عمیقی با سیستم شناختی و یادگیری مغز دارد.

رویکردهای جدید در درمان چاقی و مدیریت وزن

یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهند درمان‌های سنتی چاقی که تنها بر محدودیت کالری یا افزایش فعالیت بدنی تمرکز دارند کافی نیستند. تقویت حافظه وعده‌های غذایی و افزایش آگاهی و تمرکز هنگام صرف غذا (تغذیه آگاهانه) می‌تواند به‌عنوان یک راهکار بالینی موثر در مدیریت وزن و کنترل پرخوری مورد استفاده قرار گیرد.

شناسنامه و منبع مقاله علمی

• عنوان اصلی مقاله: Ventral hippocampus neurons encode meal-related memory

• نویسندگان: Léa Décarie-Spain, Cindy Gu, Logan Tierno Lauer, Keshav S. Subramanian, Samar N. Chehimi, Alicia E. Kao, Serena X. Gao, Iris Deng, Alexander G. Bashaw, Molly E. Klug, Jessica J. Rea, Alice I. Waldow, Ashyah Hewage Galbokke, Olivia Moody, Kristen N. Donohue, Mingxin Yang, Guillaume de Lartigue, Kevin P. Myers, Richard C. Crist, Benjamin C. Reiner, Matthew R. Hayes, Scott E. Kanoski

• مرجع و مجله: Nature Communications (University of Southern California)

• شماره ثبت مقاله (DOI): 10.1038/s41467-025-59687-1

• لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی: https://www.sciencedaily.com/releases/2025/06/250611084115.htm