افرادی که معمولاً مهربان هستند، اغلب در ویژگی شخصیتی «توافقپذیری» نمرهٔ بالایی میگیرند. پژوهشها نشان میدهد توافقپذیری، اگرچه یکی از پنج عامل اصلی شخصیت است، معمولاً در مقایسه با ویژگیهایی مانند برونگرایی یا روانرنجوری کمتر مورد توجه قرار میگیرد. با این حال، همین ویژگی کمتر دیدهشده میتواند در زندگی روزمره نقشی تعیینکننده داشته باشد و افراد را بسیار جلوتر از آنچه انتظار دارند پیش ببرد. افراد بسیار توافقپذیر حتی زمانی که حال روحی خوبی ندارند نیز تمایل دارند با دیگران مهربان و سازگار باقی بمانند.
کیت نمونهای از افرادی است که مهربانی در رفتار روزمرهشان بهوضوح دیده میشود. او تقریباً همیشه سرحال به نظر میرسد و بهندرت اجازه میدهد اتفاقات منفی روی برخوردش با دیگران تأثیر بگذارد. در یکی از تجربههای معمول زندگی، یک فروشگاه اینترنتی هزینهٔ یک کالای حراجی را بیش از حد از حساب او کم کرد. وقتی کیت برای پیگیری این موضوع تماس گرفت، در تمام مکالمه کاملاً آرام، محترمانه و غیرتهاجمی صحبت کرد. نتیجه این برخورد نهتنها حل شدن مشکل بود، بلکه کارشناس خدمات مشتریان یک تخفیف اضافه برای خرید بعدی نیز به او پیشنهاد داد. این تجربه بهخوبی نشان میدهد که مهربانی چگونه میتواند به نتایج ملموس و مثبت منجر شود.
افراد توافقپذیر چگونه توافقپذیر میمانند؟
این پرسش مطرح میشود که افراد توافقپذیر چگونه این سطح از مهربانی را حفظ میکنند. آیا آنها ذاتاً با این ویژگی متولد شدهاند یا این صفت در طول زمان و از طریق تجربههای زندگی شکل گرفته است؟ مطالعهای که در سال ۲۰۲۴ توسط یوجین متس از دانشگاه وسترن ایلینوی انجام شد، نشان میدهد افرادی که از ابتدا مهربانتر هستند، از طریق انتخاب آگاهانه یا ناآگاهانهٔ تجربههای خاص، ممکن است با گذشت زمان حتی مهربانتر هم بشوند. درست مانند کیت، تجربههای مثبت میتوانند به تقویت رفتارهای توافقپذیر منجر شوند.
فرضیه تنظیم هیجان همسو با ویژگی شخصیتی
متس توضیح میدهد که یکی از دلایل ماندگاری توافقپذیری این است که این رفتار افراد را خوشحال میکند. این ایده با عنوان «فرضیه تنظیم هیجان همسو با ویژگی شخصیتی» شناخته میشود. پیش از این، این فرضیه بیشتر در مورد برونگرایی و روانرنجوری بررسی شده بود. بر اساس این دیدگاه، افراد روانرنجور تمایل دارند در معرض هیجانهای منفی قرار بگیرند، در حالی که افراد برونگرا به دنبال تجربههای هیجانی مثبت هستند. متس این منطق را به توافقپذیری نیز تعمیم میدهد.
چرا توافقپذیری با احساس خوب گره خورده است؟
در توضیح رابطه میان توافقپذیری و هیجان، سه دیدگاه مطرح میشود. نخست دیدگاه شناختی است که بر اساس آن، جهان برای افراد مهربان زمانی معنادارتر میشود که احساس عشق، همدلی و kindness را تجربه کنند. دیدگاه دوم بر عملکرد تمرکز دارد و بیان میکند افراد توافقپذیر زمانی بهترین عملکرد را دارند که احساساتشان با ویژگی شخصیتیشان هماهنگ باشد. دیدگاه سوم، که جنبهٔ اجتماعی دارد، تأکید میکند افراد مهربان دوست دارند احساس خوبی داشته باشند و این احساس اغلب زمانی ایجاد میشود که دیگران نیز با آنها برخوردی مثبت و دوستانه داشته باشند.
با ترکیب این توضیحات میتوان نتیجه گرفت که مهربانی تمایل دارد خودش را بازتولید کند. هیجانهای مثبت ناشی از رفتار مهربانانه باعث میشود فرد دوباره و دوباره همان الگو را تکرار کند. در مقابل، اگر افراد توافقپذیر مجبور شوند برخلاف ذات خود پرخاشگرانه یا خشن رفتار کنند، دچار ناراحتی میشوند؛ یا به این دلیل که این رفتار با خود واقعیشان همخوانی ندارد، یا چون واکنش منفی دیگران را تجربه میکنند.
آزمون علمی رابطه توافقپذیری و انتخاب تجربهها
در دو مطالعهٔ انجامشده روی دانشجویان کارشناسی، متس بررسی کرد که آیا افراد با توافقپذیری بالا تمایل دارند تجربههایی را انتخاب کنند که این ویژگی را تقویت کند یا خیر. او همچنین بررسی کرد که آیا افراد با توافقپذیری پایین از طریق انتخاب تجربههای خاص، خشم و خصومت خود را تشدید میکنند. چارچوب اصلی این پژوهش بر انتخابهای سرگرمی متمرکز بود.
نقش موسیقی، فیلم و سرگرمی در تقویت مهربانی
در این پژوهش بررسی شد که آیا افراد مهربان بیشتر به سمت موسیقی، فیلمها و برنامههای تلویزیونی حالخوبکن گرایش دارند، در حالی که افراد پرخاشگرتر محتوای خشونتآمیز را ترجیح میدهند. از شرکتکنندگان خواسته شد سه آهنگ، فیلم و برنامهٔ تلویزیونی محبوب خود را نام ببرند و میزان احساس مهربانی یا خشم ناشی از هر کدام را ارزیابی کنند. سپس این ارزیابیها با نمرات توافقپذیری و پرخاشگری مقایسه شد.
نتایج نشان داد افراد با توافقپذیری بالا سرگرمیهایی را ترجیح میدهند که احساسات مثبت و مهربانانه در آنها ایجاد میکند، در حالی که افراد با توافقپذیری پایین به تجربههای برانگیزانندهٔ خشم گرایش دارند. هرچند این پژوهش همبستگی است و رابطهٔ علت و معلولی را بهطور قطعی مشخص نمیکند، اما وقتی این فرایند را چرخهای دوسویه در نظر بگیریم، اهمیت مسیر دقیق علیت کمتر میشود. آنچه اهمیت دارد این است که افراد توافقپذیر بهتدریج یاد میگیرند چگونه با انتخاب تجربههای خاص، حال خودشان را بهتر نگه دارند.
چرا پرورش توافقپذیری ارزشمند است؟
این یافتهها نشان میدهد شخصیت و انتخاب تجربهها میتوانند یکدیگر را تقویت کنند؛ چه در جهت مثبت و چه منفی. کیت مهربان بودن را دوست دارد، زیرا این رفتار به او احساس خوبی میدهد و واکنشهای مثبت دیگران را به همراه دارد. توضیح یادگیری اجتماعی نیز تأکید میکند که مهربانی اغلب با پاداش همراه است، چه بهصورت احساسی و چه بهصورت کاملاً ملموس.
هر فردی میتواند این موضوع را در زندگی خود امتحان کند. دفعهٔ بعد که با یک مشکل یا شکایت وارد تعامل با فروشنده یا کارشناس خدمات مشتریان میشوید، آگاهانه لحن محترمانه و دوستانهتری انتخاب کنید. بسیاری از کارکنان خدمات مشتری تحت فشار «کار هیجانی» هستند و برخورد محترمانهٔ مشتری میتواند برای آنها آرامشبخش باشد. در چنین شرایطی، مهربانی اغلب با مهربانی پاسخ داده میشود.
در نهایت، مهربان بودن الزاماً چیزی از شما کم نمیکند. برعکس، میتواند به رضایت درونی بیشتر، روابط اجتماعی بهتر و حتی پاداشهای عملی منجر شود. توافقپذیری نهتنها زندگی فرد مهربان را بهبود میبخشد، بلکه تجربهٔ زندگی اطرافیان او را نیز غنیتر میکند؛ و این همان قدرت پنهان مهربانی است.
