سیده مبینا محسنی تکیه
از لحظه‌ای که به دنیا می‌آییم، نیاز داریم دیده و شنیده شویم. این نیاز پایه‌ای انسانی، در شکل‌گیری احساس امنیت، هویت و شادی ما نقش کلیدی دارد. اگر در محیط کار یا روابط شخصی‌تان احساس می‌کنید که کسی واقعاً شما را نمی‌بیند یا نمی‌شنود، این می‌تواند عامل اصلی نارضایتی، ناامیدی و حتی ترک آن محیط یا رابطه باشد.
شاید برایتان پیش آمده باشد که وقتی در محل کار با یک مدیر یا همکار صحبت می‌کنید، به نظر برسد که حرف‌هایتان نادیده گرفته شده‌اند. مثالی ساده از یک تجربه واقعی این است که به رهبر محل کار بگویید «احساس می‌کنم حرفم را نشنیدی» و او در پاسخ بگوید «می‌شنومت» اما عملاً توجهی نکند. این نوع نشنیده شدن می‌تواند بسیار ناامیدکننده و حتی تحقیرآمیز باشد.
دیده و شنیده نشدن تنها در محیط‌های کاری اتفاق نمی‌افتد بلکه در جمع‌های اجتماعی، خانواده و حتی در فضای مجازی هم شاهد آن هستیم. از اولین گریه پس از تولد، ما به دنبال این هستیم که دیده و درک شویم. این توجه از سوی اطرافیان ما هویت ما را شکل می‌دهد و اگر این توجه نباشد، حس بی‌اهمیتی و نادیده گرفته شدن جایگزین می‌شود.
صدای بلند در مقابل سکوت نادیده گرفته‌شدگان
یکی از دلایل دیده نشدن افراد در جمع، تمایل برخی به بلند صحبت کردن و جلب توجه است. فردی که بلندتر صحبت می‌کند، ممکن است توجه بیشتری جلب کند، حتی اگر آنچه می‌گوید اهمیت چندانی نداشته باشد. این شرایط مانند نواختن ساز بلند در کتابخانه‌ای ساکت است؛ کسانی که فریاد می‌زنند شنیده می‌شوند و کسانی که آرامند نادیده می‌مانند. برای کسانی که ویژگی‌های متفاوتی مانند جنسیت، نژاد، پیشینه فرهنگی یا علایق متفاوت دارند، احساس نادیده گرفته شدن حتی بیشتر می‌شود. رهبران و گروه‌های غالب ممکن است این افراد را به راحتی حذف کنند و این حس را به آنها القا کنند که صدایشان مهم نیست.
در هر گروه، سازمان یا جامعه، رهبر مسئول ایجاد فضای احترام و توجه است. رهبر خوب باید به طور مستمر نشان دهد که می‌خواهد افراد را بشنود و به آنها اهمیت می‌دهد. این کار با گفتن جملاتی مثل «می‌خواهم صدایت را بشنوم» آغاز می‌شود و با تکرار و بازخورد درست ادامه پیدا می‌کند. اما متأسفانه بسیاری از رهبران به دلیل مشغله یا عدم مهارت، این وظیفه را به درستی انجام نمی‌دهند.
اگر در محیط کاری یا اجتماعی احساس می‌کنید دیده یا شنیده نمی‌شوید، باید موضوع را با رهبر یا مسئول گروه مطرح کنید. واضح و صریح بگویید «احساس می‌کنم نادیده گرفته می‌شوم» تا مشخص شود این رفتار سهوی است یا عمدی. رهبر دلسوز به سرعت واکنش نشان داده و سعی می‌کند مشکل را رفع کند، اما اگر پاسخ‌ها شامل توجیه، نادیده گرفتن بیشتر یا مقصر دانستن شما بود، بهتر است به دنبال جایگزینی باشید.
چالش‌های دیده و شنیده شدن در روابط شخصی
در روابط یک‌به‌یک مانند دوست یا شریک زندگی، مسئولیت دیده و شنیده شدن مشترک است و باید با گفتگوهای صمیمانه و همراه با احترام حل شود. شروع مکالمه با عباراتی مانند «احساس می‌کنم دیده یا شنیده نمی‌شوم، آیا می‌توانیم درباره این موضوع صحبت کنیم؟» می‌تواند گام مؤثری باشد. اگر طرف مقابل به شما اهمیت دهد، تلاش خواهد کرد که شرایط را بهتر کند. اگر نه، بهتر است برای حفظ سلامت روانی خود فاصله بگیرید.
تداوم احساس نادیده گرفته شدن می‌تواند به مشکلات عاطفی، روانی و حتی جسمانی منجر شود. زندگی کوتاه است و ارزش ندارد انرژی خود را صرف کسانی کنیم که حاضر نیستند واقعاً ما را ببینند یا بشنوند. حتی ممکن است این افراد متوجه رفتن ما نشوند، زیرا اساساً قادر به دیدن یا شنیدن ما نبوده‌اند.
