میسوفونیا در مهمانی‌های خانوادگی؛ چرا صدای جویدن غذا می‌تواند آزاردهنده باشد؟

دورهمی‌های خانوادگی و شام‌های مناسبتی معمولاً فرصتی برای گفت‌وگو، صمیمیت و کنار هم بودن فراهم می‌کنند. اما برای افرادی که میسوفونیا را تجربه می‌کنند، نشستن پشت میز غذا گاهی به موقعیتی پراسترس تبدیل می‌شود. صدای جویدن، قورت دادن، سرفه یا حتی سوت زدن دیگران ممکن است واکنشی شدید و ناخواسته در آن‌ها ایجاد کند.

شیلیِن هِیز-ریموند، درمانگر و مدیر بنیاد بین‌المللی میسوفونیا، در مقاله‌ای در Psychology Today توضیح می‌دهد که چرا مهمانی‌های خانوادگی می‌توانند برای این افراد دشوار باشند و خانواده‌ها چگونه می‌توانند با ایجاد تغییراتی ساده، شرایط راحت‌تری فراهم کنند.

پیام اصلی مقاله این است که خانواده‌ها برای حفظ صمیمیت، مجبور نیستند همه را به یک شکل دور هم جمع کنند. گاهی تغییر برنامه، فراهم کردن فضایی آرام یا اجازه دادن به فرد برای استراحت کوتاه، می‌تواند تجربه حضور در جمع را بهتر کند.

میسوفونیا چیست و چرا بعضی صداها واکنش شدیدی ایجاد می‌کنند؟

میسوفونیا (Misophonia) وضعیتی است که در آن برخی صداهای معمولی، واکنشی شدید و ناخوشایند ایجاد می‌کنند. این صداها ممکن است شامل جویدن غذا، صدای دهان هنگام خوردن، سرفه، صاف کردن گلو یا سوت زدن باشند. واکنش فرد صرفاً به دوست نداشتن یک صدا محدود نمی‌شود؛ گاهی بدن او به‌سرعت وارد حالت آماده‌باش می‌شود.

برای مثال، فرد ممکن است با شنیدن صدای جویدن، افزایش ضربان قلب، تعریق، تنش بدنی یا احساس اضطراب را تجربه کند. برخی افراد نیز احساس خشم، آشفتگی یا میل شدید به ترک محیط دارند. شدت واکنش در افراد مختلف تفاوت دارد و همه افراد تجربه یکسانی ندارند.

اصطلاح میسوفونیا در سال ۲۰۰۱ از سوی پژوهشگران، پاول و مارگارت یاستربوف، مطرح شد. این وضعیت هنوز در همه نظام‌های تشخیصی جهان جایگاه یکسانی ندارد و پژوهشگران همچنان ابعاد مختلف آن را بررسی می‌کنند. برخی مطالعات نیز ارتباط احتمالی میسوفونیا را با تفاوت‌های پردازش حسی و برخی تجربه‌های مرتبط با تنوع عصبی بررسی کرده‌اند.

نکته مهم این است که فرد مبتلا به میسوفونیا معمولاً واکنش خود را به‌سادگی و با تصمیم آگاهانه انتخاب نمی‌کند. بنابراین، سرزنش او به‌خاطر حساسیت به صداها، مشکل را حل نمی‌کند و ممکن است فشار روانی بیشتری ایجاد کند.

چرا شام‌های خانوادگی برای افراد مبتلا به میسوفونیا دشوارند؟

مهمانی‌های خانوادگی معمولاً چند محرک حسی را هم‌زمان در خود جای می‌دهند. صدای غذا خوردن، گفت‌وگوهای بلند، موسیقی، نورهای چشمک‌زن و رفت‌وآمد افراد می‌توانند فشار حسی را افزایش دهند. در چنین شرایطی، فرد ممکن است پیش از پایان مهمانی احساس خستگی یا آشفتگی شدیدی کند.

برای بعضی افراد، دشواری فقط به یک صدای خاص محدود نمی‌شود. وقتی چند محرک در طول زمان کنار هم قرار می‌گیرند، تحمل محیط سخت‌تر می‌شود. فرد ممکن است به فضای آرامی نیاز داشته باشد تا از شدت تحریک حسی بکاهد و دوباره احساس تعادل کند.

هِیز-ریموند از تجربه شخصی خود نیز صحبت می‌کند. او توضیح می‌دهد که در گذشته، گاهی به دلیل شدت ناراحتی حسی نمی‌توانست در بعضی دورهمی‌ها یا وعده‌های غذایی خانوادگی شرکت کند. این تجربه نشان می‌دهد که میسوفونیا می‌تواند بر روابط اجتماعی و مشارکت در مناسبت‌های مهم اثر بگذارد.

در چنین شرایطی، خانواده بهتر است به‌جای تفسیر ترک میز غذا به‌عنوان بی‌احترامی یا بی‌علاقگی، نیاز فرد به مدیریت محرک‌های آزاردهنده را درک کند. البته هر خانواده شرایط خاص خود را دارد، اما گفت‌وگو و انعطاف‌پذیری می‌توانند از سوءتفاهم‌های غیرضروری جلوگیری کنند.

خانواده‌ها چگونه می‌توانند فشار ناشی از میسوفونیا را کاهش دهند؟

۱. انتظارات خود را از دورهمی تغییر دهید

خانواده‌ها گاهی تصور می‌کنند همه اعضا باید در تمام وعده‌های غذایی و برنامه‌های مناسبتی شرکت کنند. اما چنین انتظاری ممکن است برای فردی که میسوفونیا دارد، فشار زیادی ایجاد کند.

بهتر است خانواده‌ها درباره شکل‌های مختلف دورهمی فکر کنند. برای مثال، می‌توانند بخشی از برنامه را به فعالیت‌هایی اختصاص دهند که به غذا خوردن نیاز ندارند؛ مانند پیاده‌روی، تماشای فیلم بدون تنقلات، حل پازل یا تزئین خانه.

این فعالیت‌ها همچنان فرصت ارتباط و همراهی را فراهم می‌کنند، اما ممکن است بعضی از محرک‌های آزاردهنده را کاهش دهند. البته خانواده باید علایق و حساسیت‌های فرد را در نظر بگیرد؛ زیرا همه صداها، نورها یا فعالیت‌ها برای همه افراد یکسان نیستند.

۲. امکان استراحت و فاصله گرفتن از محیط را فراهم کنید

فردی که با میسوفونیا زندگی می‌کند، ممکن است در طول یک مهمانی به استراحت‌های کوتاه نیاز داشته باشد. خانواده می‌تواند فضایی آرام در اختیار او بگذارد تا هر زمان فشار حسی افزایش یافت، برای مدتی از جمع فاصله بگیرد.

این فضا ممکن است اتاقی خلوت، اتاق خواب، حیاط یا حتی گوشه‌ای آرام دور از میز غذا باشد. در مکان‌های عمومی نیز می‌توان از قبل درباره امکان بیرون رفتن کوتاه یا پیدا کردن فضای کم‌صداتر فکر کرد.

استراحت به معنای شکست در مدیریت شرایط نیست. چنین فرصتی می‌تواند به فرد کمک کند فشار ناشی از محرک‌ها را کاهش دهد و در صورت تمایل، دوباره به جمع بازگردد.

۳. از هدفون و ابزارهای کاهش صدا کمک بگیرید

برخی افراد با استفاده از هدفون‌های حذف نویز یا ابزارهای محافظت از شنوایی، بهتر می‌توانند صداهای محیط را مدیریت کنند. البته میزان فایده این ابزارها به نوع حساسیت فرد، محیط و شدت محرک‌ها بستگی دارد.

بهتر است خانواده به‌جای انتقاد از فرد به‌خاطر استفاده از هدفون، درباره راه‌هایی گفت‌وگو کند که هم نیازهای حسی او را در نظر می‌گیرند و هم امکان ارتباط اجتماعی را حفظ می‌کنند.

هیچ ابزار واحدی برای همه افراد مناسب نیست. فرد می‌تواند با توجه به تجربه خود، راهکارهای مختلف را امتحان کند و در صورت نیاز از متخصص کمک بگیرد.

۴. مرزهای روشن و محترمانه تعیین کنید

برخی اعضای خانواده ممکن است میسوفونیا را نشناسند یا در ابتدا دلیل نیاز فرد به استراحت و تغییر برنامه را درک نکنند. در این شرایط، توضیح ساده و روشن درباره این وضعیت می‌تواند به افزایش آگاهی کمک کند.

فرد یا اعضای خانواده می‌توانند توضیح دهند که بعضی صداها واکنش جسمی و عاطفی شدیدی ایجاد می‌کنند و استراحت یا تغییر محیط به مدیریت این واکنش کمک می‌کند. هدف از این گفت‌وگو، مجبور کردن دیگران به پذیرش یک برداشت خاص نیست؛ بلکه فراهم کردن درکی مشترک از نیازهای فرد است.

اگر بعضی اعضای خانواده همچنان نیازهای حسی فرد را نادیده بگیرند، تعیین مرزهای مشخص اهمیت پیدا می‌کند. برای مثال، فرد می‌تواند از قبل درباره مدت حضور خود در مهمانی تصمیم بگیرد یا مشخص کند که در صورت افزایش ناراحتی، محیط را برای مدتی ترک خواهد کرد.

آیا میسوفونیا به معنای پایان دورهمی‌های خانوادگی است؟

زندگی با میسوفونیا می‌تواند دشوار باشد، اما لزوماً به معنای کنار گذاشتن روابط خانوادگی نیست. خانواده‌ها می‌توانند با ایجاد تغییرات عملی، فرصت‌های بیشتری برای ارتباط فراهم کنند. مهم‌تر از همه، باید بپذیرند که همه افراد از محیط‌های اجتماعی به یک شکل تأثیر نمی‌گیرند.

هِیز-ریموند از تجربه خانواده خود مثال می‌زند. او برای مدیریت تحریک حسی از استراحت‌های منظم، تماشای فیلم بدون تنقلات و امکان رفت‌وآمد انعطاف‌پذیر استفاده کرده است. به‌تدریج، این تغییرات برای برخی اعضای خانواده به بخشی عادی از برنامه‌ها تبدیل شده‌اند.

این تجربه نشان می‌دهد که سازگاری همیشه به تغییرات بزرگ نیاز ندارد. گاهی چند توافق ساده، مانند اجازه ترک موقت میز غذا یا انتخاب فعالیتی متفاوت، می‌تواند به فرد کمک کند با آسودگی بیشتری در برنامه‌ها شرکت کند.

البته میسوفونیا درمان قطعی شناخته‌شده‌ای ندارد و پژوهشگران همچنان درباره سازوکارهای آن و راه‌های کمک به افراد مبتلا تحقیق می‌کنند. بااین‌حال، نبود درمان قطعی به این معنا نیست که فرد و خانواده هیچ راهی برای مدیریت شرایط ندارند. شناخت محرک‌ها، تنظیم محیط و دریافت حمایت مناسب می‌توانند به کاهش فشار روزمره کمک کنند.

حمایت خانواده از درک و احترام آغاز می‌شود

یکی از مهم‌ترین پیام‌های مقاله این است که اعضای خانواده لازم نیست تجربه میسوفونیا را کاملاً درک کنند تا به نیازهای فرد احترام بگذارند. ممکن است فردی که این وضعیت را تجربه نمی‌کند، نتواند شدت واکنش به صدای جویدن یا سرفه را تصور کند. بااین‌حال، می‌تواند بپذیرد که این تجربه برای عضو خانواده‌اش واقعی و دشوار است.

خانواده‌ها با گوش دادن، پرهیز از سرزنش و ایجاد تغییرات متناسب می‌توانند فضای امن‌تری فراهم کنند. در مقابل، نادیده گرفتن نیازهای حسی یا متهم کردن فرد به حساسیت بیش از حد، ممکن است استرس او را افزایش دهد.

در نهایت، هدف دورهمی‌های خانوادگی صرفاً حضور همه افراد پشت یک میز نیست؛ بلکه ایجاد فرصتی برای ارتباط معنادار و لذت بردن از همراهی یکدیگر است. گاهی برای رسیدن به این هدف، لازم است سنت‌ها را کمی تغییر دهیم و به نیازهای متفاوت اعضای خانواده توجه کنیم.

شناسنامه و منبع مقاله

عنوان اصلی: The Challenges of Misophonia at the Holiday Dinner Table

عنوان فارسی: چالش‌های میسوفونیا هنگام شام‌های مناسبتی و دورهمی‌های خانوادگی

نویسنده: Shaylynn Hayes-Raymond, MA, LCT-C

مرجع انتشار: Psychology Today، بخش Eclectic Approaches

تاریخ انتشار: ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶

بازبین: Monica Vilhauer, Ph.D.

نوع محتوا: مقاله آموزشی و تحلیلی مبتنی بر تجربه شخصی نویسنده و دانش حرفه‌ای او؛ نه گزارش یک کارآزمایی بالینی جدید

شناسه DOI / PMCID: در صفحه منبع درج نشده است.

لینک دسترسی مستقیم: https://www.psychologytoday.com/us/blog/eclectic-approaches/202610/the-challenges-of-misophonia-at-the-holiday-dinner-table