پژوهشی طولی روی ۹۶۱۹ دانش‌آموز ژاپنی نشان می‌دهد ویژگی‌های مرتبط با اوتیسم و ADHD ممکن است از مسیرهای اجتماعی متفاوتی با مشکلات سلامت روان ارتباط داشته باشند. ویژگی‌های اوتیسم بیشتر با مشکلات روابط همسالان و علائم درونی مانند اضطراب و افسردگی ارتباط داشت، در حالی که ویژگی‌های ADHD بیشتر با مشکلات تحصیلی، رفتارهای بیرونی و تعارض با بزرگسالان همراه بود.

ویژگی‌های اوتیسم و ADHD چه ارتباطی با سلامت روان دارند؟

دوران کودکی و نوجوانی دوره‌ای مهم برای شکل‌گیری روابط اجتماعی، مهارت‌های تحصیلی و سلامت روان است. برخی کودکان ویژگی‌های مرتبط با اختلال طیف اوتیسم یا اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی (ADHD) را نشان می‌دهند، بدون آنکه الزاماً معیارهای تشخیص بالینی را داشته باشند. پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند همین ویژگی‌ها نیز می‌توانند با دشواری‌هایی در روابط اجتماعی، مدرسه و سلامت روان ارتباط داشته باشند.

مطالعه‌ای جدید که در مجله Psychological Medicine منتشر شده، بررسی کرده است که ویژگی‌های اوتیسم و ADHD در طول سال‌های مدرسه چگونه با مشکلات اجتماعی و سلامت روان ارتباط پیدا می‌کنند. پژوهشگران به‌طور هم‌زمان هر دو نوع ویژگی را بررسی کردند تا مشخص شود آیا مسیرهای رشدی آنها شباهت دارند یا تفاوت‌هایی میان آنها دیده می‌شود.

پژوهش جدید چگونه انجام شد؟

اریکو هاشیموتو و همکارانش داده‌های ۹۶۱۹ دانش‌آموز را بررسی کردند. این دانش‌آموزان از ۱۱ گروه پایه‌ای در مدارس ابتدایی و دوره متوسطه اول ژاپن انتخاب شدند و پژوهشگران اطلاعات آنها را از پایه چهارم تا نهم دنبال کردند.

داده‌ها طی شش مرحله جمع‌آوری شدند و دانش‌آموزان، والدین و معلمان در ارزیابی بخش‌های مختلف رشد و رفتار کودکان نقش داشتند. این روش به پژوهشگران اجازه داد ارتباط میان ویژگی‌های رشدی، روابط اجتماعی و سلامت روان را در طول چند سال بررسی کنند.

پژوهشگران ویژگی‌های اوتیسم را با نسخه کوتاه‌شده پرسشنامه غربالگری طیف اوتیسم و ویژگی‌های ADHD را با مقیاس ADHD Rating Scale-IV ارزیابی کردند. آنها همچنین مشکلات مربوط به همسالان، فعالیت‌های تحصیلی، روابط با معلمان و تعارض‌های خانوادگی را بررسی کردند.

در بخش سلامت روان نیز دو گروه اصلی از مشکلات مورد توجه قرار گرفتند. گروه نخست شامل مشکلات درونی‌شده مانند علائم افسردگی و اضطراب بود. گروه دوم مشکلات برونی‌شده مانند خشم، پرخاشگری و رفتارهای مشکل‌زا را دربر می‌گرفت.

ویژگی‌های اوتیسم بیشتر با مشکلات همسالان ارتباط داشت

یکی از مهم‌ترین یافته‌های مطالعه، ارتباط نسبتاً پایدار ویژگی‌های اوتیسم با مشکلات روابط با همسالان بود.

ویژگی‌های اوتیسم در مراحل مختلف تحصیلی با افزایش مشکلات مربوط به همسالان در دوره‌های بعدی ارتباط داشتند. ضرایب استاندارد این ارتباط بین ۰٫۱۴۶ تا ۰٫۱۹۰ قرار گرفتند که بر اساس معیارهای مورد استفاده پژوهشگران، در محدوده اثرهای بزرگ قرار می‌گیرند.

در مقابل، پژوهشگران ارتباط پایدار و مشابهی میان ویژگی‌های اوتیسم و مشکلات تحصیلی یا تعارض با معلمان مشاهده نکردند. این الگو نشان می‌دهد که در این نمونه، روابط اجتماعی با همسالان یکی از حوزه‌های مهم همراه با ویژگی‌های اوتیسم بوده است.

ارتباط ویژگی‌های اوتیسم با اضطراب و افسردگی

پژوهشگران همچنین دریافتند ویژگی‌های اوتیسم با مشکلات درونی‌شده در سال‌های بعد ارتباط دارند. ضرایب این ارتباط بین ۰٫۰۶۸ تا ۰٫۰۹۷ قرار گرفتند و بیشتر در محدوده اثرهای کوچک تا متوسط قرار داشتند.

برای نمونه، ارتباط میان ویژگی‌های اوتیسم و مشکلات درونی‌شده در گذار از پایه چهارم به پنجم برابر با β=۰٫۰۹۳ بود. در گذار از پایه هفتم به هشتم نیز این ضریب به β=۰٫۰۹۷ رسید.

مشکلات مربوط به همسالان نیز با افزایش بعدی مشکلات درونی‌شده ارتباط داشتند. این ارتباط در برخی دوره‌ها به β=۰٫۱۲۱ رسید. بنابراین، دشواری در روابط اجتماعی و علائم هیجانی در طول رشد می‌توانند با یکدیگر ارتباط متقابل داشته باشند.

ADHD مسیر متفاوتی را نشان داد

الگوی مربوط به ویژگی‌های ADHD تا حدی متفاوت بود. ویژگی‌های ADHD بیشتر با مشکلات برونی‌شده و دشواری‌های تحصیلی در ارتباط قرار گرفتند.

ارتباط ویژگی‌های ADHD با مشکلات برونی‌شده در دوره‌های مختلف بین β=۰٫۰۶۴ تا β=۰٫۱۱۸ قرار داشت. قوی‌ترین ارتباط‌ها در سال‌های پایانی دوره ابتدایی مشاهده شد؛ برای مثال، ضریب ارتباط از پایه پنجم به ششم به β=۰٫۱۱۸ رسید.

ویژگی‌های ADHD همچنین با مشکلات تحصیلی بعدی ارتباط داشتند. این الگو به‌ویژه در پایه‌های چهارم و پنجم برجسته بود. در مقابل، ارتباط مستقیم ویژگی‌های ADHD با مشکلات درونی‌شده ضعیف‌تر و ناپایدارتر بود.

این تفاوت اهمیت زیادی دارد. یافته‌ها نشان می‌دهند که برای درک ارتباط ADHD با سلامت روان، نباید فقط به علائم هیجانی توجه کرد. تجربه‌های تحصیلی و رفتاری نیز ممکن است در این مسیر نقش داشته باشند.

مشکلات تحصیلی چگونه با سلامت روان ارتباط داشتند؟

یکی از یافته‌های مهم پژوهش به نقش مشکلات تحصیلی مربوط می‌شود. مشکلات تحصیلی در سال‌های ابتدایی مدرسه با افزایش مشکلات درونی‌شده در دوره‌های بعد ارتباط داشتند.

ضرایب این ارتباط بین β=۰٫۰۵۵ تا β=۰٫۰۹۰ قرار گرفتند. این نتیجه با الگوی مشاهده‌شده برای ADHD هماهنگ است؛ زیرا ویژگی‌های ADHD با مشکلات تحصیلی ارتباط داشتند و مشکلات تحصیلی نیز با علائم درونی‌شده ارتباط نشان دادند.

با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که این نتایج به‌تنهایی ثابت نمی‌کنند مشکلات تحصیلی علت افزایش اضطراب یا افسردگی هستند. مدل پژوهش روابط زمانی میان متغیرها را بررسی کرد و یک مسیر علّی قطعی را آزمایش نکرد.

روابط خانوادگی و مدرسه نیز اهمیت داشتند

پژوهش فقط روابط میان کودکان و همسالان را بررسی نکرد. تعارض با والدین و معلمان نیز در تحلیل‌ها قرار داشت.

نتایج نشان دادند مشکلات تحصیلی می‌توانند با افزایش مشکلات خانوادگی در سال بعد ارتباط داشته باشند. ضرایب این ارتباط در دوره‌های مختلف از β=۰٫۱۰۵ تا β=۰٫۱۶۳ متغیر بود.

از سوی دیگر، مشکلات رفتاری نیز با افزایش تعارض با معلمان و والدین ارتباط داشتند. سپس این روابط دشوار با افزایش مشکلات رفتاری در مراحل بعدی همراه می‌شدند.

این یافته‌ها نشان می‌دهند مشکلات کودک در یک حوزه ممکن است با دشواری در حوزه‌های دیگر همراه شود و این ارتباط‌ها در طول زمان ادامه پیدا کنند.

مشکلات اجتماعی و سلامت روان می‌توانند یک چرخه ایجاد کنند

یکی از نکات مهم پژوهش این است که ارتباط‌ها فقط از ویژگی‌های رشدی به سمت مشکلات اجتماعی یا سلامت روان حرکت نمی‌کردند.

برای مثال، مشکلات همسالان با افزایش مشکلات درونی‌شده در دوره بعد ارتباط داشتند. در جهت دیگر، افزایش مشکلات درونی‌شده نیز با مشکلات بیشتر در روابط با همسالان در مراحل بعد همراه بود.

همین الگوی دوطرفه در برخی مشکلات رفتاری و روابط با بزرگسالان نیز مشاهده شد. رفتارهای برونی‌شده با افزایش تعارض با معلمان و والدین ارتباط داشتند و روابط دشوار با بزرگسالان نیز با افزایش بعدی مشکلات رفتاری همراه بودند.

بنابراین، سلامت روان و سازگاری اجتماعی را نمی‌توان همیشه به‌صورت دو موضوع جداگانه در نظر گرفت. تجربه‌های دشوار اجتماعی ممکن است با افزایش مشکلات هیجانی همراه شوند و مشکلات هیجانی نیز می‌توانند روابط اجتماعی را دشوارتر کنند.

آیا محیط اجتماعی می‌تواند بر ویژگی‌های اوتیسم و ADHD اثر بگذارد؟

نتایج مطالعه نکته دیگری را نیز مطرح می‌کنند. پژوهشگران دریافتند برخی مشکلات اجتماعی و رفتاری با افزایش نمره ویژگی‌های اوتیسم یا ADHD در ارزیابی‌های بعدی همراه بودند.

برای نمونه، مشکلات مربوط به همسالان با افزایش ویژگی‌های اوتیسم در مراحل بعد ارتباط داشتند و مشکلات برونی‌شده نیز با افزایش گزارش ویژگی‌های ADHD همراه شدند. در مورد ویژگی‌های اوتیسم، برخی از این ضرایب به حدود ۰٫۱۶۴ رسیدند.

این یافته به معنای آن نیست که محیط اجتماعی «باعث ایجاد» اوتیسم یا ADHD می‌شود. تغییر در نحوه مشاهده و گزارش رفتار کودک، تأثیر تجربه‌های اجتماعی بر رفتار و عوامل رشدی دیگر می‌توانند این ارتباط‌ها را توضیح دهند.

به همین دلیل، نویسندگان بر اهمیت نگاه کردن به ویژگی‌های رشدی در بستر محیط زندگی کودک تأکید کرده‌اند.

تفاوت مسیر اوتیسم و ADHD چه اهمیتی دارد؟

یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که نمی‌توان همه کودکان دارای ویژگی‌های نوروتکاملی را با یک الگوی واحد بررسی کرد.

در مورد ویژگی‌های اوتیسم، روابط با همسالان و مشکلات درونی‌شده برجستگی بیشتری داشتند. در مورد ADHD، مشکلات تحصیلی و رفتارهای برونی‌شده اهمیت بیشتری نشان دادند. البته بسیاری از کودکان ممکن است هم‌زمان ویژگی‌های اوتیسم و ADHD داشته باشند و الگوی تجربه آنها می‌تواند پیچیده‌تر باشد.

این تفاوت می‌تواند برای طراحی حمایت‌های مدرسه‌ای اهمیت داشته باشد. برای کودکی که ویژگی‌های اوتیسم بیشتری دارد، توجه به روابط با همسالان، احساس تعلق و تجربه‌های اجتماعی ممکن است اهمیت ویژه‌ای داشته باشد. برای کودک دارای ویژگی‌های ADHD، حمایت تحصیلی، سازمان‌دهی فعالیت‌ها و مدیریت رفتار نیز می‌تواند بخش مهمی از حمایت باشد.

با این حال، این پیشنهادها از یافته‌های مشاهده‌ای پژوهش به دست می‌آیند و خود مطالعه اثربخشی یک مداخله خاص را آزمایش نکرده است.

آیا این مطالعه ثابت می‌کند اوتیسم یا ADHD باعث مشکلات سلامت روان می‌شود؟

خیر. یکی از مهم‌ترین نکات در تفسیر این پژوهش، توجه به تفاوت میان «ارتباط زمانی» و «رابطه علّی» است.

پژوهشگران از مدل‌های آماری طولی و متقاطع استفاده کردند تا بررسی کنند یک متغیر در یک مرحله چگونه با تغییرات متغیر دیگر در مرحله بعد ارتباط دارد. این روش اطلاعات ارزشمندی درباره روند رشد ارائه می‌دهد، اما به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که یک ویژگی مستقیماً علت ویژگی دیگر است.

عوامل دیگری مانند ویژگی‌های خانوادگی، شرایط مدرسه، محیط اجتماعی، عوامل ژنتیکی و تجربه‌های فردی نیز می‌توانند در این روابط نقش داشته باشند. نویسندگان نیز تأکید کرده‌اند که نتایج باید به‌عنوان الگوهای ارتباطی در طول زمان تفسیر شوند، نه شواهدی برای یک رابطه علّی مستقیم.

پژوهش چه محدودیت‌هایی داشت؟

این مطالعه چند محدودیت مهم دارد. نخست اینکه پژوهش در میان دانش‌آموزان مدارس یک منطقه از ژاپن انجام شد و بنابراین نمی‌توان نتایج را بدون احتیاط به همه کودکان در کشورهای دیگر تعمیم داد.

دوم، پژوهش ویژگی‌های اوتیسم و ADHD را به‌صورت پیوسته در جمعیت عمومی بررسی کرد. بنابراین، نتایج الزاماً تجربه تمام کودکانی را که تشخیص بالینی اوتیسم یا ADHD دارند، توصیف نمی‌کند.

همچنین بخش مهمی از اطلاعات با استفاده از پرسشنامه و گزارش والدین، معلمان و دانش‌آموزان جمع‌آوری شد. چنین روش‌هایی می‌توانند تحت تأثیر برداشت فرد ارزیاب قرار بگیرند.

پژوهشگران همچنین اشاره کرده‌اند که ابزار سنجش ویژگی‌های اوتیسم دامنه محدودی از ویژگی‌های این طیف را پوشش می‌داد و عمدتاً بر ویژگی‌های اجتماعی و رفتاری خاصی تمرکز داشت.

پژوهش‌های آینده چه چیزی را باید بررسی کنند؟

مطالعات آینده می‌توانند این یافته‌ها را در جمعیت‌های متنوع‌تر و کشورهای مختلف بررسی کنند. همچنین استفاده از مشاهده مستقیم رفتار کودکان در کنار پرسشنامه‌ها می‌تواند تصویر دقیق‌تری از روابط اجتماعی و رفتارهای روزمره ارائه دهد.

پژوهشگران پیشنهاد می‌کنند مطالعات آینده بررسی کنند آیا محیط‌های حمایتی می‌توانند ارتباط میان ویژگی‌های نوروتکاملی، مشکلات اجتماعی و سلامت روان را کاهش دهند یا خیر.

همچنین بررسی نقش مداخلات زودهنگام در حوزه‌هایی مانند حمایت تحصیلی، روابط با همسالان و همکاری میان خانواده و مدرسه می‌تواند مسیر مهمی برای پژوهش‌های آینده باشد. چنین مطالعاتی می‌توانند مشخص کنند کدام حمایت‌ها در کاهش چرخه‌های دشوار اجتماعی و هیجانی مؤثرتر هستند.

جمع‌بندی

پژوهش طولی جدید روی بیش از ۹۶۰۰ دانش‌آموز ژاپنی نشان می‌دهد ویژگی‌های اوتیسم و ADHD ممکن است از مسیرهای اجتماعی متفاوتی با مشکلات سلامت روان ارتباط داشته باشند.

ویژگی‌های اوتیسم بیشتر با مشکلات روابط با همسالان و مشکلات درونی‌شده مانند اضطراب و افسردگی ارتباط داشتند. در مقابل، ویژگی‌های ADHD ارتباط بیشتری با مشکلات تحصیلی و رفتارهای برونی‌شده نشان دادند.

در عین حال، روابط میان ویژگی‌های رشدی، محیط اجتماعی و سلامت روان یک‌طرفه نبود. مشکلات اجتماعی و هیجانی می‌توانند در طول زمان بر یکدیگر اثر بگذارند و الگوهای پیچیده‌ای ایجاد کنند.

این یافته‌ها اهمیت توجه هم‌زمان به ویژگی‌های فردی کودک و محیطی را که کودک در آن رشد می‌کند نشان می‌دهند. شناخت این تفاوت‌ها می‌تواند به مدارس، خانواده‌ها و متخصصان کمک کند حمایت‌های متناسب‌تری برای کودکان و نوجوانان فراهم کنند؛ هرچند برای اثبات اثرگذاری چنین حمایت‌هایی به پژوهش‌های مداخله‌ای بیشتری نیاز است.

شناسنامه و منبع مقاله علمی

عنوان اصلی مقاله: Longitudinal associations among autism and ADHD traits, social maladjustment, and mental health in school-aged children

نویسندگان: Eriko Hashimoto، Hiroyuki Ito، Megumi Hamada، Takahiro Nakajima، Nobuya Takayanagi، Mitsunori Myogan، Yasuo Murayama و Masatsugu Tsujii

مرجع و مجله: Psychological Medicine، جلد ۵۶، سال ۲۰۲۶، مقاله e246، منتشرشده توسط Cambridge University Press

تاریخ انتشار مقاله علمی: ۴ اوت ۲۰۲۶

شماره ثبت مقاله: PMID: 42548071 | PMCID: PMC13439244

DOI: 10.1017/S003329172610539X

لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی: مقاله اصلی در Cambridge University Press

لینک مقاله در PubMed: صفحه مقاله در PubMed

منبع خبر

عنوان خبر: Autism and ADHD traits appear to follow different social paths to mental health problems

نویسنده خبر: Eric W. Dolan

منبع: PsyPost

تاریخ انتشار خبر: ۸ اکتبر ۲۰۲۶

لینک خبر: مشاهده خبر در PsyPost