ستایش ایدی زاده
بیماری آلزایمر یکی از مهم‌ترین چالش‌های روانشناسی شناختی و علوم اعصاب است. این بیماری باعث افت شدید حافظه و تحلیل رفتن توانایی‌های ذهنی می‌شود. سال‌ها دانشمندان به دنبال راهی برای توقف این روند تخریبی بوده‌اند. اکنون پژوهشگران سوئیسی و اسپانیایی به پیشرفت تازه‌ای دست یافته‌اند. آنها راهی برای بازسازی سلول‌های ایمنی مغز پیدا کرده‌اند.
در این مطالعه، مولکول جدیدی به نام OLE شناسایی شده است. این مولکول توان دفاعی مغز را دوباره احیا می‌کند. سیستم ایمنی مغز با کمک این ماده، پلاک‌های سمی را از بین می‌برد. در نتیجه، عملکرد حافظه در مدل‌های آزمایشگاهی بهبود چشمگیری پیدا می‌کند.
برنامه‌ریزی مجدد میکروگلیاها و کاهش پلاک‌های سمی
تجمع پلاک‌های پروتئینی بتا-آمیلوئید عامل اصلی آسیب به سلول‌های عصبی است. سلول‌های ایمنی مغز یا میکروگلیاها در ابتدا این پلاک‌ها را پاکسازی می‌کنند. اما با پیشرفت بیماری، این سلول‌ها کارایی خود را از دست می‌دهند. ضعف میکروگلیاها روند تخریب نورون‌ها را سرعت می‌بخشد.
مولکول OLE رفتار سلول‌های ایمنی را تغییر می‌دهد. این ماده میکروگلیاها را دوباره فعال و بازسازی می‌کند. سلول‌های ایمنی بازسازی‌شده به سمت پلاک‌های سمی حرکت می‌کنند. آنها دیواری محافظ به دور پلاک‌ها تشکیل می‌دهند. این سد دفاعی مانع تماس پلاک‌ها با نورون‌های سالم می‌شود.
نتایج امیدوارکننده در آزمایش‌های رفتاری و شناختی
پژوهشگران اثر این مولکول را روی مدل‌های مختلف جانوری بررسی کردند. آزمایش‌های اولیه روی کرم‌های آزمایشگاهی انجام شد. این داروی جدید تجمع پروتئین‌های سمی را در کرم‌ها کاهش داد. همچنین توان حرکتی آنها به شکل معناداری بهتر شد.
در مرحله بعد، موش‌های مبتلا به آلزایمر به مدت سه ماه تحت درمان قرار گرفتند. موش‌های درمان‌شده عملکرد بسیار بهتری در تست‌های حافظه نشان دادند. بررسی‌های بافتی نیز کاهش حجم پلاک‌های سمی را در مغز آنها تایید کرد. آنالیزهای تک‌سلولی نشان داد که میکروگلیاها بیشترین پاسخ درمانی را به این مولکول داده‌اند.
افق‌های تازه در درمان‌های روانشناسی و علوم اعصاب
این یافته‌ها راه را برای تولید داروهای نسل جدید هموار می‌سازد. درمان‌های فعلی بیشتر بر کنترل علائم بیماری تمرکز دارند. اما بازسازی سیستم ایمنی، ریشه بیماری را هدف قرار می‌دهد. این روش مانع از تخریب سیناپس‌ها و افت رفتاری بیمار می‌شود.
نتایج این تحقیق به ثبت اختراع بین‌المللی رسیده است. دانشمندان امیدوارند آزمایش‌های بالینی این دارو به زودی آغاز شود. این دستاورد امیدی تازه برای حفظ سلامت شناختی و تقویت حافظه در سالمندان ایجاد کرده است.
شناسنامه و منبع مقاله علمی
عنوان اصلی مقاله: The PM20D1-OLE pathway induces microglia rewiring to ameliorate Alzheimer disease
نویسندگان: Victoria Pozzi-Ruiz, Aida Giner de Gracia, Liliane Glauser, Mario Romani, Fatima Gunter-Rahman, Alejandro González-Ramón, Mahmood Haj-Yahya, Rajasekhar Kolla, Allison M. Burns, Hilal A. Lashuel, Johan Auwerx, Johannes Gräff, Jose V. Sanchez-Mut
مرجع و مجله: Cell Death and Disease (بازنشر در ScienceDaily به نقل از دانشگاه میگل هرناندز الچه)
شماره ثبت مقاله (PMCID / DOI): 10.1038/s41419-026-08791-1
لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/06/260619020506.htm
