مصرف هم‌زمان گل و سیگار مولکول شادی را در مغز مختل می‌کند

پژوهش جدید دانشمندان دانشگاه مک‌گیل (McGill) ابعاد تازه‌ای از آسیب‌های مصرف هم‌زمان مواد را روشن می‌کند. طبق این پژوهش، مصرف هم‌زمان گل (کانابیس) و سیگار (تنباکو) عملکرد مولکول‌های تنظیم‌کننده خلق‌وخو را در مغز مختل می‌کند. این تغییرات ساختاری دلیل اضطراب شدید و ترک دشوارتر را در مصرف‌کنندگان هم‌زمان توضیح می‌دهند.

نتایج این مطالعه مولکولی در مجله معتبر Drug and Alcohol Dependence Reports منتشر شده است. این یافته‌ها نخستین شواهد زیستی را درباره آثار مخرب ترکیب تنباکو و گل ارائه می‌دهند.

مولکول احساس خوب یا آناندامید چیست؟

مغز انسان ماده‌ای شیمیایی به نام آناندامید (Anandamide) تولید می‌کند. دانشمندان این ترکیب را «مولکول شادی» می‌نامند. آناندامید نقش مهمی در کاهش استرس، تنظیم خلق‌وخو و ایجاد احساس آرامش دارد.

مغز آنزیمی به نام FAAH نیز تولید می‌کند. کار اصلی این آنزیم تجزیه آناندامید است. وقتی سطح آنزیم FAAH در مغز بالا می‌رود، میزان آناندامید به شدت کاهش می‌یابد. افت این مولکول مفید، زمینه بروز اضطراب، افسردگی و تمایل شدید به مصرف دوباره را فراهم می‌سازد.

اسکن‌های مغزی چه تغییراتی را نشان دادند؟

تیم تحقیقاتی با استفاده از اسکن‌های پیشرفته PET عملکرد مغزی افراد را بررسی کردند. دانشمندان دو گروه از مصرف‌کنندگان را با یکدیگر مقایسه نمودند:

• گروه اول: افرادی که فقط گل مصرف می‌کردند.

• گروه دوم: افرادی که گل و سیگار را به صورت هم‌زمان مصرف می‌کردند.

نتایج اسکن‌ها افزایش چشمگیر آنزیم FAAH را در گروه دوم نشان داد. این یعنی ترکیب تنباکو و گل میزان «مولکول شادی» را در مغز به شکل شدیدی پایین می‌آورد.

دکتر ریچل رابین (Rachel Rabin) سرپرست این پژوهش است. او توضیح می‌دهد که بالا رفتن این آنزیم باعث بروز اضطراب شدیدتر در افراد می‌شود. به همین دلیل ترک مصرف برای مصرف‌کنندگان هم‌زمان بسیار پیچیده‌تر است.

اهمیت این کشف برای روان‌شناسی و ترک اعتیاد

با وجود کاهش کلی مصرف تنباکو در جهان، هنوز اکثر مصرف‌کنندگان گل آن را با سیگار ترکیب می‌کنند. اختلال در سیستم اندوکانابینوئید مغز عوارض روانی متعددی ایجاد می‌کند.

این کشف به روان‌شناسان و متخصصان اعتیاد کمک می‌کند تا برنامه‌های درمانی دقیق‌تری طراحی کنند. درمان‌های روان‌شناختی باید بر مدیریت اضطراب و استرس شدید در این افراد تمرکز کنند. درک مکانیسم زیستی این اختلال، مسیر ساخت داروهای جدید را برای تسهیل روند ترک هموار می‌کند.

شناسنامه و منبع مقاله علمی عنوان اصلی مقاله: A preliminary investigation of tobacco co-use on endocannabinoid activity in people with cannabis use

نویسندگان: Rachel Rabin, Joseph Farrugia, Ranjini Garani, Romina Mizrahi

مرجع و مجله: مجله Drug and Alcohol Dependence Reports (سال ۲۰۲۵) – گزارش شده توسط دانشگاه مک‌گیل (McGill University) در پایگاه ScienceDaily

شماره ثبت مقاله (PMCID / DOI): DOI: 10.1016/j.dadr.2025.100288

لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی: ScienceDaily News Release