سیده مبینا محسنی تکیه
از اولین قرارهای عاشقانه تا سالگردهای طلایی ازدواج، بعضی کلمات هستند که با گذر زمان ارزش خود را از دست نمیدهند. تعریف و تمجید یکی از همان عناصر ماندگار در روابط عاشقانه است؛ رفتاری ساده اما عمیق که میتواند احساس امنیت، جذابیت و پیوند عاطفی را زنده نگه دارد. پژوهشهای روانشناسی نشان میدهند زوجهایی که رابطهای تثبیتشده دارند، نهتنها از تحسین شریک عاطفی خود خسته نمیشوند، بلکه در طول زمان بیش از پیش آن را ارزشمند میدانند. تعریف و تمجید، برخلاف تصور رایج، مختص دوران آشنایی نیست؛ بلکه یکی از ستونهای پایداری عشق در روابط بلندمدت محسوب میشود.
اولین قرارهای عاشقانه فرصتی هستند برای سنجش گفتوگو، صمیمیت و هماهنگی هیجانی. در چنین موقعیتی، تعریف و تمجید تقریباً همیشه خوشایند است، اما همه تعریفها تأثیر یکسانی ندارند. تعریفهای گزینشی، بهویژه آنهایی که به دستاوردها، سبک فردی یا ویژگیهای شخصیتی اشاره میکنند، تأثیری عمیقتر دارند. این نوع تعریفها بهخصوص برای افرادی که از نظر ظاهری جذاباند و به تحسین ظاهری عادت دارند، تجربهای تازه و دلنشین ایجاد میکند. دیده شدنِ ویژگیهایی فراتر از ظاهر، احساس ارزشمندی را تقویت کرده و جذابیت قرار ملاقات را افزایش میدهد.
وقتی تحسین کمرنگ میشود، رابطه آسیب میبیند
با شروع یک رابطه پایدار، برخی زوجها بهتدریج ابراز تحسین و قدردانی را کنار میگذارند. در چنین شرایطی، یکی از طرفین یا هر دو ممکن است احساس کنند بدیهی فرض شدهاند و دیگر دیده نمیشوند. این پویایی میتواند بهتدریج به رضایت رابطه آسیب بزند. پژوهشها نشان میدهند که این الگو نهتنها ضروری نیست، بلکه برخلاف نیازهای هیجانی زوجهاست. زوجهای تثبیتشده همچنان به تعریف و تمجید شریک عاطفی نیاز دارند و آن را بهعنوان نشانهای از توجه، احترام و عشق تجربه میکنند.
تعریف و تمجید در روابط مبتنی بر احترام از نگاه مغز
مونیکا اکشتاین و همکارانش در سال ۲۰۲۳ با استفاده از تصویربرداری تشدید مغناطیسی عملکردی، به بررسی تعاملات مثبت در زوجهای عاشق پرداختند. در این پژوهش، ۸۴ فرد در رابطه، هنگام ارسال و دریافت پیامهای کوتاه حاوی تعریف و تمجید درباره شریک عاطفی و رابطه خود، مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که این تعاملات باعث فعال شدن نواحیای از مغز میشود که با پردازش پاداش و همدلی در ارتباط هستند. این یافتهها نشان میدهد که تعریف و تمجید، تنها یک رفتار اجتماعی ساده نیست، بلکه پاسخی عصبی ایجاد میکند که میتواند به تثبیت و محافظت از رابطه عاشقانه کمک کند.
تأثیر تعریف و تمجید بر عزتنفس و رضایت رابطه
یافتههای این پژوهش نشان میدهد که بازخورد مثبت، نقش مهمی در افزایش عزتنفس و هیجان مثبت ایفا میکند. تعریف و تمجید بهعنوان نشانهای از ادغام اجتماعی و احساس تعلق عمل میکند و به فرد این پیام را میدهد که دیده و پذیرفته شده است. زوجهایی که ارتباط سازندهتری دارند، معمولاً رضایت بیشتری از رابطه خود گزارش میکنند؛ رضایتی که حتی میتواند کمبود رضایت جنسی را تا حدی جبران کند. در این میان، پژوهشها نشان میدهند زنان نسبت به تعریف و تمجید حساسیت بیشتری دارند، هرچند این رفتار برای هر دو جنس اهمیت دارد.
اکشتاین و همکاران تأکید میکنند که دریافت تعریفهای مشخص و معنادار در یک رابطه عاشقانه، هویت اجتماعی فرد را تقویت میکند. وقتی فرد از سوی شریک عاطفی خود بابت ویژگیها، تلاشها یا نقشهایش تحسین میشود، احساس میکند جایگاه روشنی در رابطه و در دنیای اجتماعی دارد. این تجربه نهتنها بر هیجانات کوتاهمدت اثر میگذارد، بلکه میتواند پیامدهای بلندمدتی برای سلامت روان و کیفیت زندگی داشته باشد.
هدیه رابطهای قدردانی؛ ساده اما قدرتمند
یکی از عناصر مشترکی که هم در پژوهشها و هم در تجربه زیسته زوجها دیده میشود، آرامش ناشی از تعریف و تمجید است؛ آرامشی که ریشه در قدردانی دارد. زوجهایی که برای داشتن یکدیگر شکرگزارند و خود را خوششانس میدانند، معمولاً سطح بالاتری از رضایت، امنیت و بهزیستی را تجربه میکنند. قدردانی میتواند از توجه به عادتهای مثبت، خوب گوش دادن، مهربانی یا حمایت عاطفی آغاز شود.
افرادی که تاکنون بهطور آگاهانه تمرین قدردانی و تحسین را در رابطه خود نداشتهاند، میتوانند از همین امروز شروع کنند. فکر کردن به دلایل ارزشمند بودن شریک زندگی و بیان صادقانه آنها، یکی از سادهترین و در عین حال مؤثرترین راهها برای احیای عشق است. تعریف و تمجید، اگر واقعی و مشخص باشد، نهتنها رابطه را زنده نگه میدارد، بلکه به هر دو طرف یادآوری میکند چرا در وهله اول یکدیگر را انتخاب کردهاند.
