کشف جدید دانشمندان؛ اصلاح سبک زندگی خطر ابتلا به دمنش را کاهش می‌دهد

دمنش یا زوال عقل یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های سلامت در سنین سالمندی است. این بیماری شامل مجموعه‌ای از علائم اختلال در حافظه و تفکر می‌شود. پژوهش جدید دانشمندان دانشگاه لوند سوئد نشان می‌دهد نزدیک به نصف موارد ابتلا به دمنش با عوامل خطر قابل تغییر در سبک زندگی ارتباط دارند. اصلاح این عوامل می‌تواند روند تخریب سلول‌های مغزی را مهار کند.

نقش عوامل خطر قابل تغییر در بروز آسیب‌های عروقی مغز

عوامل مختلفی بر میزان خطر ابتلا به دمنش تاثیر می‌گذارند. برخی از این موارد مانند سن، جنسیت و ژنتیک تغییرناپذیر هستند. در مقابل، رفتارهایی مانند مصرف سیگار، بیماری‌های قلبی، چربی خون بالا و فشار خون بالا قابلیت پیشگیری و کنترل دارند.

پژوهشگران دانشگاه لوند در یک مطالعه طولی چهارساله، وضعیت مغزی نزدیک به ۵۰۰ شرکت‌کننده را آنالیز کردند. این افراد در ابتدای مطالعه هیچ‌گونه علامتی از اختلال شناختی نداشتند.

تیم تحقیقاتی تغییرات ماده سفید مغز (ارتباطات عروقی) و میزان تجمع پروتئین‌های سمی آمیلوئید و تاو را ارزیابی کرد. نتایج نشان داد عوامل خطر قابل تغییر به‌طور مستقیم باعث آسیب به عروق مغزی و تخریب سریع‌تر ماده سفید می‌شوند.

روش‌شناسی پژوهش و بررسی شاخص‌های زیستی

دانشمندان برای ارزیابی دقیق روند بیماری، آزمایش‌های تصویربرداری و بررسی پروتئین‌های مغزی را در طول چهار سال تکرار کردند.

یافته‌های اصلی این مطالعه مواردی زیر را فاش ساخت:

• ابتلا به بیماری‌های قلبی-عروقی و فشار خون بالا، تخریب ماده سفید مغز را به‌شدت سرعت می‌بخشد.

• این آسیب‌های عروقی در نهایت زمینه را برای بروز دمنش عروقی (Vascular Dementia) فراهم می‌سازند.

• دیابت با افزایش تجمع پروتئین آمیلوئید بتا در مغز مبتلایان به آلزایمر ارتباط مستقیم دارد.

• کاهش شدید شاخص توده بدنی (BMI) روند تجمع پروتئین تاو را در سلول‌های عصبی تسریع می‌کند.

اهمیت پیشگیری همزمان از آلزایمر و آسیب‌های عروقی

بسیاری از بیماران مبتلا به زوال عقل به‌طور همزمان از دو بیماری آسیب عروقی و آلزایمر رنج می‌برند. کنترل فاکتورهای خطرساز در سبک زندگی، تاثیر ترکیبی این دو پدیده تخریبی را به حداقل می‌رساند.

یافته‌های اصلی پژوهش دانشمندان

• امکان به تاخیر انداختن علائم دمنش: اصلاح سبک زندگی زمان بروز علائم آلزایمر و زوال عقل عروقی را عقب می‌اندازد.

• تمرکز بر سلامت عروق و متابولیسم: کنترل قند خون و فشار خون حتی برای افراد دارای زمینه ژنتیکی آلزایمر نیز مفید است.

• کاهش بار همزمان بیماری‌ها: مهار عوامل خطر قابل تغییر، از تخریب همزمان عروق و تجمع پروتئین‌های سمی جلوگیری می‌کند.

ایزابل گلنز، سرپرست این پژوهش می‌گوید: «اکثر عوامل خطر قابل تغییر با آسیب به عروق مغزی و تجمع سریع‌تر تغییرات ماده سفید ارتباط دارند. تمرکز بر این عوامل کلید اصلی کاهش آمار ابتلا به دمنش در جامعه است.»

پیامدهای بالینی و روانشناختی برای ارتقای سلامت جامعه

کاهش خطر ابتلا به زوال عقل، کیفیت زندگی سالمندان و سلامت روان خانواده‌های آنان را تضمین می‌کند. آموزش و اصلاح سبک زندگی می‌تواند استرس ناشی از افت توانایی‌های شناختی را در سنین بالا به شدت کاهش دهد.

شناسنامه و منبع مقاله علمی

• عنوان اصلی مقاله: Nearly half of dementia cases may be linked to risks you can change

• نویسندگان: Isabelle Glans, Oskar Hansson, and Research Team at Lund University

• مرجع و مجله: ScienceDaily / Lund University Research News

• شماره ثبت مقاله (PMCID / DOI): ScienceDaily Release ID: 260803080923

• لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/08/260803080923.htm