اثرات مصرف مداوم گل بر ریتم استرس بدن: افزایش هورمون کورتیزول هنگام بیداری

بسیاری از افراد از گیاه شاهدانه (گل یا ماری‌جوانا) به عنوان ابزاری برای کاهش استرس، التیام اضطراب و ایجاد آرامش موقت استفاده می‌کنند. اما آیا مصرف مداوم این ماده واقعاً به سیستم عصبی و تعادل هورمونی بدن کمک می‌کند یا در بلندمدت اثر معکوس دارد؟ پژوهش‌های جدید روان‌شناسی و عصب‌شناختی نشان می‌دهند که مصرف زیاد و مداوم گل می‌تواند ریتم طبیعی استرس بدن را دچار اختلال کند.

مطالعه جدیدی که توسط دانشمندان دانشگاه ایالتی اورگن (Oregon State University) انجام شد، ابعاد تازه‌ای از تأثیر مصرف مکرر شاهدانه بر سیستم‌های هورمونی بدن را فاش کرده است. این پژوهش نشان می‌دهد افرادی که به‌طور مرتب از این ماده استفاده می‌کنند، روز خود را با سطح بالاتری از هورمون استرس (کورتیزول) آغاز می‌کنند.

اختلال در محور هیپوتالاموس-آدرنال: وقتی چرخه طبیعی استرس برهم می‌خورد

کورتیزول هورمونی حیاتی است که توسط غدد فوق‌کلیوی ترشح می‌شود و وظایف مهمی مانند تنظیم فشار خون، کنترل قند خون، ایمنی بدن و مدیریت استرس را بر عهده دارد. در ریتم طبیعی بدن، سطح کورتیزول بلافاصله پس از بیداری افزایش می‌یابد تا فرد را برای پاسخگویی به چالش‌های روزانه آماده کند؛ پدیده‌ای که در روان‌شناسی عصبی به آن «پاسخ کورتیزول به بیداری» (CAR) می‌گویند.

در این پژوهش، محققان محور هیپوتالاموس-پیتوییتری-آدرنال (HPA) را بررسی کردند که سیستم اصلی تنظیم استرس در بدن است. نتایج نشان داد گرچه میزان افزایش کورتیزول پس از بیداری در مصرف‌کنندگان و غیرمصرف‌کنندگان مشابه بود، اما نقطه شروع افراد متفاوت بود. مصرف‌کنندگان مداوم گل، درست در لحظه بیدار شدن، میزان کورتیزول پایه بالاتری در گردش خون خود داشتند.

پارادوکس مصرف برای کاهش استرس: چرخه معیوب خوددرمانی

دکتر آنیتا سرونکا (Anita Cservenka)، سرپرست این تیم تحقیقاتی اشاره می‌کند که استرس یکی از دلایل اصلی تمایل جوانان به مصرف گل است. با این حال، استفاده مداوم ممکن است به تدریج همان سیستمی را که مسئول مهار استرس است، دچار اختلال کند.

این مسئله یک «چرخه معیوب روان‌شناختی» ایجاد می‌کند:

• احساس استرس: فرد برای فرار از اضطراب به مصرف گل روی می‌آورد.

• تسکین موقت: ماده به‌طور موقت احساس آرامش ایجاد می‌کند.

• اختلال هورمونی: مصرف مداوم باعث بالا ماندن سطح کورتیزول پایه هنگام بیداری می‌شود.

• افزایش حساسیت به استرس: بدن در ریتم طبیعی خود دچار تنش مزمن شده و فرد دوباره برای تسکین استرس به مصرف بیشتر تشویق می‌شود.

اهمیت زیستی و روان‌شناختی افزایش کورتیزول صبحگاهی

افزایش مزمن سطح کورتیزول هنگام بیداری می‌تواند به عنوان یک نشانگر زیستی-روان‌شناختی برای «مصرف ناهنجار و مسئله‌ساز» تلقی شود. بالا بودن مداوم این هورمون نه تنها کیفیت خواب و خلق‌وخوی صبحگاهی را تحت تأثیر قرار می‌دهد، بلکه در بلندمدت بر حافظه، تمرکز و قدرت مقابله روان‌شناختی فرد در برابر فشارهای روزمره اثر منفی می‌گذارد.

پژوهشگران تاکید می‌کنند که درک دقیق‌تر این فرایند می‌تواند به درمانگران و روان‌شناسان کمک کند تا راه‌کارهای جایگزین و سالمی را برای مدیریت استرس به مراجعان خود معرفی کنند، بدون آنکه سلامت سیستم عصبی-غددی آن‌ها به خطر بیفتد.

شناسنامه و منبع مقاله علمی

• عنوان اصلی مقاله: Frequent cannabis users wake up with their “stress hormone” already elevated

• نویسندگان: Anita Cservenka et al. (Oregon State University)

• مرجع و مجله: ScienceDaily / Journal: Cannabis

• شماره ثبت مقاله (PMCID / DOI): ScienceDaily Release ID: 260808234953

• لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/08/260808234953.htm