درباره تأثیر فیسبوک بر سلامت روان میتوان گفت، فیسبوک دیگر فقط فضایی برای ارتباط با دوستان و انتشار عکس نیست. این شبکه اجتماعی به بخشی از زندگی روزمره بسیاری از افراد تبدیل شده است. با این حال، نحوه استفاده از آن میتواند بر احساس تعلق اجتماعی، رضایت از زندگی و سلامت روان تأثیر بگذارد.
به گزارش روان۲۴، پژوهشهای حوزه روانشناسی رسانه نشان میدهند که تأثیر شبکههای اجتماعی بر سلامت روان به نوع استفاده افراد بستگی دارد. ارتباط فعال با دیگران، گفتوگو و حفظ روابط اجتماعی میتواند تجربه مثبتی ایجاد کند. در مقابل، مقایسه مداوم زندگی شخصی با تصاویر و روایتهای انتخابشده دیگران ممکن است احساس نارضایتی و ناکافیبودن را افزایش دهد.
مقایسه اجتماعی؛ فشار پنهان فیسبوک
بسیاری از کاربران در فیسبوک لحظات خوشایند زندگی خود را منتشر میکنند. سفرها، موفقیتهای شغلی، روابط عاطفی و تجربههای مثبت سهم زیادی از محتوای قابل مشاهده را تشکیل میدهند.
مشاهده مداوم این تصاویر ممکن است افراد را به مقایسه زندگی خود با دیگران سوق دهد. در چنین شرایطی، کاربر معمولاً زندگی واقعی خود را با بخش گزینششدهای از زندگی دیگران مقایسه میکند.
این مقایسه میتواند احساس عقبماندگی، حسادت و نارضایتی از شرایط شخصی را تقویت کند.
ارتباط مجازی همیشه به معنای حمایت اجتماعی نیست
فیسبوک امکان حفظ ارتباط با دوستان، اعضای خانواده و آشنایان را فراهم میکند. این قابلیت برای افرادی که از یکدیگر فاصله جغرافیایی دارند، اهمیت زیادی دارد.
با این حال، تعداد دوستان مجازی لزوماً نشاندهنده کیفیت روابط اجتماعی نیست. دریافت واکنش و نظر زیر یک پست نیز همیشه احساس حمایت واقعی ایجاد نمیکند.
روابط معنادار به گفتوگو، همدلی و توجه متقابل نیاز دارند. تعاملات سطحی و کوتاه ممکن است نتوانند جایگزین این نیازها شوند.
استفاده منفعلانه و افزایش نارضایتی
یکی از الگوهای رایج استفاده از فیسبوک، مرور مداوم مطالب بدون مشارکت در گفتوگوهاست. در این حالت، کاربر بیشتر تماشاگر زندگی دیگران میشود تا فردی که ارتباطی دوطرفه برقرار میکند.
این نوع استفاده میتواند فرصت مقایسه اجتماعی را افزایش دهد. همچنین ممکن است فرد پس از مدتی احساس کند دیگران زندگی شادتر، موفقتر یا کاملتری دارند.
البته این تجربه برای همه کاربران یکسان نیست و ویژگیهای شخصیتی، شرایط زندگی و وضعیت روانی افراد نیز اهمیت دارند.
چگونه استفاده سالمتری از فیسبوک داشته باشیم؟
کاربران میتوانند با چند تغییر ساده، رابطه متعادلتری با این شبکه اجتماعی برقرار کنند.
-
زمان مشخصی برای حضور در فیسبوک در نظر بگیرند.
-
صفحات و حسابهایی را که احساس نارضایتی ایجاد میکنند، محدود کنند.
-
بهجای مرور منفعلانه مطالب، ارتباط معنادارتری با دوستان برقرار کنند.
-
هنگام استفاده از شبکه اجتماعی، احساسات خود را بررسی کنند.
-
برای فعالیتهای حضوری، ارتباط خانوادگی و استراحت زمان کافی اختصاص دهند.
کیفیت استفاده مهمتر از مدت حضور است
فیسبوک بهخودیخود عامل قطعی آسیب روانی نیست. این شبکه اجتماعی میتواند ارتباطات را تقویت کند و دسترسی افراد به حمایت اجتماعی را افزایش دهد. در عین حال، استفاده افراطی و مقایسه مداوم با دیگران ممکن است تجربه ناخوشایندی ایجاد کند.
شناخت الگوی استفاده از شبکههای اجتماعی به کاربران کمک میکند میان ارتباط مجازی و زندگی واقعی تعادل برقرار کنند. در نهایت، آنچه اهمیت دارد فقط مدت حضور در فیسبوک نیست؛ بلکه کیفیت تجربه روانی افراد هنگام استفاده از آن است.
