پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیا در لسآنجلس (UCLA) موفق شدهاند دستورالعملهای پنهانی را کشف کنند که نحوه شکلگیری و تکامل مغز انسان پیش از تولد را هدایت میکنند. این کشف بزرگ نشان میدهد سلولهای بنیادی اولیه مغز چگونه تصمیم میگیرند چه نوع سلولهای عصبی را بسازند و چگونه بر رشد قشر مغز تأثیر بگذارند.
نقش سلولهای گلایای شعاعی در رشد مغز
سلولهای گلایای شعاعی (Radial Glia) نوع خاصی از سلولهای بنیادی هستند که بخش عمدهای از قشر پیشمغز را تولید میکنند. این سلولها مسئول اصلی ساخت نورونها در مناطقی از مغز هستند که با تفکر، حافظه و زبان ارتباط دارند. دانشمندان در این پژوهش دریافتند که رفتار این سلولهای بنیادی تحت تأثیر دو عامل بسیار مهم تنظیم میشود:
-
متابولیسم گلوکز: نحوه مصرف و پردازش مواد مغذی و گلوکز تعیین میکند که چه نوع سلولهایی ساخته شوند.
-
سیگنالهای فیزیکی تالاموس: ارتباط و تماس مستقیم فیزیکی رشتههای تالاموس با سلولهای بنیادی، ساخت نورونهای لایههای بالایی قشر مغز را تحریک میکند.
اهمیت یافتهها در درک اختلالات عصبی و رشد مغزی
بررسیهای ژنتیکی جدید نشان میدهند که جهش در ژن NRXN1 که با اختلال طیف اوتیسم مرتبط است، میتواند پیامهای بین تالاموس و سلولهای گلایای شعاعی را تغییر دهد. این یافتهها ثابت میکنند که سوختوساز و ارتباطات سلولی فرایندهایی غیرفعال نیستند، بلکه هدایتگر اصلی تکامل مغز محسوب میشوند. درک دقیق عملکرد این سلولها مسیر جدیدی را برای شناخت ریشه اختلالات تکاملی عصبی و برخی سرطانهای مغزی هموار میسازد.
شناسنامه و منبع مقاله علمی
-
عنوان اصلی مقاله: Metabolic atlas of early human cortex reveals glycolytic remodeling and pentose phosphate pathway control of cell fate transitions
-
نویسندگان: Jessenya Mil, Jose A. Soto, Claudia V. Nguyen, Heather R. Christofk, Aparna Bhaduri and colleagues
-
مرجع و مجله: Cell & Science (بازنشر در ScienceDaily – پژوهش دانشکده پزشکی David Geffen در UCLA)
-
شماره ثبت مقاله (PMCID / DOI): DOI: 10.1016/j.cell.2026.07.023
-
لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/09/260904000308.htm
