آسیب به حافظه و عملکرد مغز تنها ۴ روز پس از مصرف فست فود و غذای چرب

بر اساس جدیدترین پژوهش دانشمندان دانشکده پزشکی دانشگاه کارولینای شمالی (UNC) که در مجله علمی Neuron به چاپ رسیده است، مصرف غذاهای پرچرب و فست‌فودها می‌تواند ظرف مدت زمان بسیار کوتاه یعنی تنها چهار روز، مدارهای حافظه در مغز را دچار اختلال و بی‌نظمی کند. این یافته‌های خیره‌کننده نشان می‌دهند که تأثیر منفی رژیم غذایی فست‌فودی بر عملکرد شناختی و اختلال حافظه، بسیار سریع‌تر از بروز اضافه وزن، چاقی یا ابتلا به دیابت ظاهر می‌شود.

مکانیزم اختلال در نورون‌های هیپوکامپ بر اثر مصرف فست‌فود

هیپوکامپ مرکز اصلی یادگیری و پردازش حافظه در مغز انسان است. پژوهشگران دریافتند که رژیم غذایی پرچرب مشابه فست‌فودهای غربی (مانند چیزبرگر و سیب‌زمینی سرخ‌کرده)، توانایی مغز در جذب و دریافت گلوکز (قند سوخت‌ساز سلول‌ها) را تضعیف می‌کند.

این کاهش دسترسی به گلوکز باعث می‌شود گروه خاصی از سلول‌های عصبی به نام اینترنورون‌های CCK در بخش هیپوکامپ، دچار فعالیت بیش از حد و غیرطبیعی شوند. این پرکاری ناگهانی نورون‌ها، پردازش استاندارد حافظه را مختل کرده و فرد را در یادگیری و یادآوری دچار مشکل می‌سازد. پروتئینی به نام PKM2 که مسئولیت تنظیم و کنترل مصرف انرژی در سلول‌های مغزی را بر عهده دارد، نقش کلیدی و مرکزی در بروز این اختلال ایفا می‌کند.

حساسیت بالای مدارهای حافظه به رژیم غذایی و خطر آلزایمر

نکته سورپرایزکننده برای تیم تحقیقاتی این بود که مدارهای عصبی حافظه تا چه اندازه در برابر تغییرات سریع تغذیه‌ای آسیب‌پذیر هستند. مصرف مداوم غذاهای پرچرب و سرشار از چربی‌های اشباع‌شده می‌تواند در طولانی‌مدت ریسک ابتلا به بیماری‌های ناهنجار عصب‌شناختی مانند زوال عقل (دمانس) و بیماری آلزایمر را به‌شدت افزایش دهد.

دانشمندان تأکید می‌کنند که سلامت مغز ارتباط تنگاتنگی با کیفیت تغذیه روزانه دارد و رفتارهای غذایی ناسالم، پیش از آنکه آثار خود را روی ترازو یا آزمایش قند خون نشان دهند، کارایی سیستم عصبی مرکزی را تحت تأثیر قرار می‌دهند.

راهکارهای درمانی و نقش روزه‌داری متناوب در بازسازی مغز

یافته‌های این مطالعه علاوه بر هشدار درباره خطرات فست‌فود، روزنه‌های امیدی را برای بازگرداندن سلامت به مغز نشان داده است:

۱. بازگرداندن سطح گلوکز و آرام‌سازی نورون‌ها

پژوهشگران دریافتند با اتخاذ راهکارهایی که سطح گلوکز مغز را ترمیم و متوازن می‌کنند، می‌توان فعالیت بیش از حد اینترنورون‌های CCK را کاهش داد و عملکرد حافظه را به حالت طبیعی بازگرداند.

۲. اثربخشی روزه‌داری متناوب (Intermittent Fasting)

استفاده از الگوی تغذیه‌ای روزه‌داری متناوب پس از دوره مصرف غذاهای پرچرب، توانست فعالیت اینترنورون‌های CCK را نرمال‌سازی کرده و توانایی یادگیری و حافظه را کاملاً بهبود ببخشد.

۳. مداخلات دارویی و پیشگیری از زوال عقل

کشف نقش پروتئین PKM2 راه را برای تولید داروهای جدیدی هموار می‌کند که می‌توانند از زوال شناختی ناشیم از اختلالات متابولیک و چاقی جلوگیری نمایند.

شناسنامه و منبع مقاله علمی

• عنوان اصلی مقاله: Junk food can scramble memory in just 4 days

• نویسندگان: Taylor Landry, Juan Song et al. (UNC School of Medicine)

• مرجع و مجله: ScienceDaily / Neuron

• شماره ثبت مقاله (PMCID / DOI): DOI: 10.1016/j.neuron.2025.08.016

• لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی: https://www.sciencedaily.com/releases/2025/09/250927031249.htm