مدیر سایت
پژوهش جدید دانشمندان مرکز بیماریهای عصبی آلمان (DZNE) و دانشگاه لودویگ ماکسیمیلیان مونیخ (LMU) نشان میدهد کاهش حس بویایی میتواند یکی از نخستین نشانه های هشداردهنده ابتلا به بیماری آلزایمر باشد که سالها پیش از بروز اختلالات حافظه رخ میدهد.
این پژوهش که در مجله علمی Nature Communications به چاپ رسیده است، سیستم ایمنی مغز را عامل اصلی این تخریب زودهنگام معرفی میکند؛ زیرا سلولهای ایمنی به اشتباه فیبرهای عصبی مرتبط با پردازش بوها را هدف قرار میدهند.
مکانیسم ایمنی تخریب حس بویایی در آلزایمر
اختلال بویایی زمانی رخ میدهد که سلولهای ایمنی مغز یا همان «میکروگلیاها» اتصالات عصبی میان دو ناحیه پیاز بویایی (Olfactory Bulb) و هسته لکوس سرولئوس (Locus Coeruleus) را از بین میبرند. هسته لکوس سرولئوس در ساقه مغز وظیفه تنظیم پردازشهای حسی و حس بویایی را بر عهده دارد.
بررسیها نشان میدهد در مراحل اولیه آلزایمر، تغییراتی در غشای فیبرهای عصبی رخ میدهد. مادهای به نام فسفاتیدیلسرین از سطح داخلی به سطح خارجی غشای سلولی منتقل میشود. این تغییر غشایی سیگنالی تحت عنوان «مرا بخور» به سلولهای میکروگلیا ارسال میکند و موجب میشود این سلولها فیبرهای عصبی بویایی را تخریب نمایند.
پشتیبانی دادهها با تصویربرداری مغزی و بافتشناسی
نتایج این مطالعه با استفاده از بررسی مدلهای آزمایشگاهی، تحلیل بافت مغز بیماران متوفی و اسکنهای مقطعی PET از افراد مبتلا به اختلال شناختی خفیف تأیید شده است.
تحریک بیش از حد نورونها در اثر بروز آلزایمر موجب تغییر ترکیب غشا میشود. دانشمندان اثبات کردند که آسیب به اعصاب بویایی ناشی از یک فرآیند ایمنی است که بسیار زودتر از سایر نشانههای آلزایمر در مغز فعال میگردد.
اهمیت تشخیص زودهنگام در اثربخشی درمانهای نوظهور
توسعه پادتنهای ضد آمیلوئید بتای جدید نشان داده است که درمانهای آلزایمر تنها زمانی بالاترین اثربخشی را دارند که در مراحل اولیه بیماری آغاز شوند.
شناسایی زودهنگام افراد در معرض خطر از طریق بررسی تغییرات حس بویایی امکان انجام آزمایشهای تکمیلی و شروع سریعتر مداخلات درمانی را فراهم میسازد. این دستاورد مسیر را برای بهبود چشمگیر نتایج درمانی در بیماران مبتلا به آلزایمر هموار میکند.
شناسنامه و منبع مقاله علمی
عنوان اصلی مقاله: Early Locus Coeruleus noradrenergic axon loss drives olfactory dysfunction in Alzheimer’s disease
نویسندگان: Carolin Meyer, Theresa Niedermeier, Paul L. C. Feyen, Felix L. Strübing, Boris-Stephan Rauchmann, Katerina Karali, Johanna Gentz, Yannik E. Tillmann, Nicolas F. Landgraf, Svenja-Lotta Rumpf, Katharina Ochs, Karin Wind-Mark, Gloria Biechele, Jessica Wagner, Selim Guersel, Carolin I. Kurz, Meike Schweiger, Danilo Prtvar, Yuan Shi, Richard B. Banati, Guo-Jun Liu, Ryan J. Middleton, Gerda Mitteregger-Kretzschmar, Robert Perneczky, Thomas Koeglsperger, Jonas J. Neher, Sabina Tahirovic, Matthias Brendel, Jochen Herms, Lars Paeger
مرجع و مجله: Nature Communications (بازنشر در ScienceDaily)
شماره ثبت مقاله (PMCID / DOI): 10.1038/s41467-025-62500-8
لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/04/260411043048.htm
