سیده مبینا محسنی تکیه
به گزارش روان ۲۴ به نقل از ایسنا، پس از تجربه حوادث ناگوار یا قرار گرفتن در موقعیتهای استرسزا، بروز احساساتی مانند اضطراب، نگرانی یا سردرگمی امری طبیعی است. با بهرهگیری از برخی راهکارهای روانشناختی میتوان ضمن حفظ آرامش، بهتر از سلامت روان مراقبت کرد. دکتر اسماعیل موسوی اصل، مدیر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد مرکز بهداشت استان خوزستان، در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: افراد در شرایط مختلف زندگی، احساسات گوناگونی را تجربه میکنند که برخی از آنها ممکن است سلامت جسم و روان را تحت تأثیر قرار دهد. این سؤال مطرح میشود که کدام احساسات طبیعی هستند؟
وی توضیح داد: احساس ترس، نگرانی و دلواپسی نسبت به آینده، دشواری در به خواب رفتن یا خواب ناآرام، تکرار افکار منفی و تمرکز بر جنبههای منفی شرایط، بیقراری، تپش قلب و کاهش تمرکز در انجام فعالیتهای روزمره از واکنشهای طبیعی افراد در مواجهه با موقعیتهای مختلف زندگی به شمار میرود. موسوی اصل تأکید کرد: توجه به این نکته ضروری است که چنین واکنشهایی نشانه ضعف فرد نیست، بلکه علائم استرس پس از سانحه، واکنشی طبیعی ذهن انسان به تجربههای ترسناک محسوب میشود.
برای مدیریت اضطراب در شرایط بحرانی چه باید کرد؟
وی در ادامه با اشاره به راهکارهای کنترل اضطراب گفت: برای آرامسازی ذهن در شرایط بحرانی که احساسات شدید میتواند منجر به اضطراب شود، روشهای ساده و کاربردی وجود دارد که به کمک آنها میتوان میزان اضطراب را کاهش داد. مدیر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد مرکز بهداشت استان خوزستان افزود: نخستین اقدام، تمرین «تنفس عمیق» است. با انجام تنفس منظم میتوان نشانههای اضطراب را کاهش داد. روش تنفس ۴-۷-۸ شامل چهار ثانیه دم عمیق، هفت ثانیه نگه داشتن نفس و هشت ثانیه بازدم است که تکرار چندباره آن طبق مطالعات علمی به کاهش سطح اضطراب کمک میکند.
وی «محدود کردن دریافت اخبار» را دومین توصیه در شرایط بحرانی عنوان کرد و گفت: پیگیری مداوم اخبار و رسانهها میتواند باعث تشدید اضطراب شود. بهتر است تنها از منابع رسمی و معتبر مانند ایسنا، هلالاحمر و وزارت بهداشت اخبار را دنبال کرده و زمان مشخصی از روز را به این کار اختصاص دهید، چراکه مصرف بیش از حد اخبار و شبکههای اجتماعی به سلامت روان آسیب میزند.
موسوی اصل ادامه داد: «صحبت کردن با دیگران» نیز نقش مهمی در کاهش اضطراب دارد. در میان گذاشتن احساسات با دوستان مورد اعتماد، اعضای خانواده یا هماتاقیها باعث دریافت حمایت اجتماعی میشود که اثرات منفی استرس را کاهش میدهد. همچنین بیان احساسات، روند بهبودی روانی را تسهیل میکند. وی افزود: «حفظ روال عادی زندگی» از دیگر راهکارهای مؤثر در آرامسازی ذهن است. داشتن خواب منظم، تغذیه سالم و فعالیت بدنی منظم، سپری محافظ برای سلامت روان ایجاد میکند. رعایت این اصول ساده موجب تنظیم عملکرد فیزیولوژیک بدن و کاهش اثرات منفی استرس خواهد شد.
مدیر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد مرکز بهداشت استان خوزستان با اشاره به نقش «آرامسازی ذهن» گفت: انجام فعالیتهای آرامشبخش مانند گوش دادن به موسیقی ملایم، خواندن دعا یا تمرین مراقبه و مدیتیشن میتواند مفید باشد. استفاده از اپلیکیشنهای مدیتیشن و تمرینهایی مانند تمرکز بر تنفس یا حضور در لحظه حال، در کاهش اضطراب تأثیرگذار هستند.
وی ادامه داد: «مثبتاندیشی و حفظ امید» را نباید نادیده گرفت. تمرکز بر جنبههای مثبت زندگی و نوشتن چند مورد شکرگزاری روزانه، مانند قدردانی از سلامتی، روابط دوستانه یا حمایت اطرافیان، به بهبود خلقوخو کمک میکند. همچنین گفتوگوی مثبت با خود و یادآوری توانمندیها و نقاط قوت شخصی، از جمله جملات انگیزشی کوتاه، نقش مهمی در افزایش تابآوری دارد. تحقیقات نشان میدهد پرورش امید و خوشبینی توان مقابله با شرایط دشوار را افزایش میدهد.
موسوی اصل تصریح کرد: فعالیت بدنی منظم، تغذیه متعادل و خواب کافی از مهمترین روشهای مقابله با استرس و اضطراب به شمار میروند. این اصول علاوه بر تقویت سیستم ایمنی بدن، باعث کاهش اضطراب و افزایش احساس کنترل بر زندگی میشوند. همچنین انجام فعالیتهای روزمره عادی مانند مطالعه، سرگرمی، عبادت و حضور در فضای باز به تنظیم خلقوخو کمک میکند.
چه زمانی باید از کمک تخصصی استفاده کرد؟
وی در پایان خاطرنشان کرد: اگرچه اضطراب در شرایط بحرانی طبیعی است، اما در صورتی که این اضطراب شدید، مداوم و مانع انجام فعالیتهای روزانه شود، لازم است از کمک متخصصان روانشناسی، مشاوران یا روانپزشکان بهره گرفته شود. مدیر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد مرکز بهداشت استان خوزستان گفت: همواره باید به یاد داشته باشیم که «کنترل همه شرایط در اختیار ما نیست، اما میتوانیم نحوه واکنش خود را مدیریت کنیم». این دیدگاه به معنای پذیرش واقعیتهای خارج از کنترل و تمرکز بر اقداماتی است که در توان ما قرار دارد و با همدلی و همراهی میتوان از شرایط بحرانی عبور کرد.
