مدیر سایت
رفتارهای خودآسیبی بدون قصد خودکشی (NSSI) از مقولههای مهم و حساس در سلامت روان کودکان و نوجوانان به شمار میروند. این رفتارهای خودآسیبی شامل هر نوع اقدام عمدی برای وارد ساختن آسیب جسمانی به بدن بدون نیت پایان دادن به زندگی است. انجمن روانشناسی آمریکا (APA) در این راهنمای تخصصی، به بررسی ریشههای روانشناختی این رفتارها، نشانیهای هشداردهنده و پروتکلهای مداخلاتی در محیطهای آموزشی پرداخته است.
دلایل روانشناختی و انگیزههای پنهان رفتارهای خودآسیبی
روانشناسان تأکید میکنند که رفتارهای خودآسیبی نباید صرفاً به عنوان جلب توجه تعبیر شوند. دانشآموزان اغلب از این راهکار برای مواجهه با دردهای عاطفی شدید استفاده میکنند. انگیزههای اصلی بروز این رفتارها عبارتند از:
-
تنظیم هیجانی و کاهش درد روانی: رهایی موقت از احساسات رنجآوری مانند اضطراب شدید، خشم یا غم عمیق.
-
کاهش احساس بیحسی عاطفی: ایجاد حس فیزیکی برای خروج از حالت گسستگی روانی و تجربیات ناخوشایند.
-
ابراز رنج درونی: انتقال پیام درد عاطفی به اطرافیان در شرایطی که فرد توانایی گفتاری برای بیان مشکل ندارد.
نشانههای هشداردهنده و علائم قابل تشخیص در مدرسه
معلمان، مشاوران و کادر آموزشی میتوانند با مشاهده رفتارهای زیر، دانشآموزان در معرض خطر رفتارهای خودآسیبی را شناسایی کنند:
-
پوشش نامتناسب با فصل: پوشیدن لباسهای آستینبلند یا شلوارهای بلند در هوای گرم برای پنهان کردن زخمها.
-
وجود زخمهای مکرر و بیدلیل: مشاهده بریدگی، سوختگی یا کبودیهای پیدرپی با توجیههای غیرمنطقی.
-
تغییرات ناگهانی در خلق و عملکرد: افت تحصیلی، کنارهگیری از جمع دوستان و انزوای اجتماعی شدید.
-
همراه داشتن ابزارهای تیز: همراه داشتن غیرمعمول اشیای تیز مانند تیغ یا سوزن در وسایل شخصی.
نقش پروتکلهای مداخلهای مدرسه و کادر آموزشی
مواجهه صحیح کادر مدرسه با رفتارهای خودآسیبی نقش تعیینکنندهای در بهبودی دانشآموز دارد. واکنشهای نادرست مانند واکنش هیجانی شدید، توبیخ یا پنهانکاری میتواند شرایط فرد را وخیمتر کند. راهکارهای پیشنهادی APA عبارتند از:
-
حفظ آرامش و پاسخ بدون قضاوت: گفتگو با دانشآموز با لحنی همدلانه و بدون ایجاد حس شرم.
-
ارجاع سریع به متخصص سلامت روان: ارزیابی تخصصی توسط روانشناس مدرسه یا ارجاع به رواندرمانگران خارج از مدرسه.
-
درگیر ساختن آگاهانه والدین: اطلاعرسانی به خانواده با رعایت موازین حرفهای برای ایجاد محیطی حمایتی در خانه.
شناسنامه و منبع مقاله علمی
عنوان اصلی مقاله: Self-injurious behaviors: A primer for school psychologists
نویسندگان: American Psychological Association (APA) – Coalition for Psychology in Schools and Education
مرجع و مجله: Education Directorate, American Psychological Association (APA)
شماره ثبت مقاله (PMCID / DOI): ثبتشده در انتشارات و پایگاه آموزشی رسمی انجمن روانشناسی آمریکا (APA)
لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی: https://www.apa.org/ed/schools/primer/self-injurious-behaviors
