بعضیها هر شب سرِ ساعت میخوابند، اما معمولا بین ساعت ۴ تا ۶ صبح، بدون هیچ دلیل منطقی و آگاهانهای بیدار میشوند و دیگر خوابشان نمیبرد یا بهسختی دوباره میخوابند. با آن که بدنشان هنوز خسته است و استراحت کامل نشده است.
«بخشی از این اتفاق به رعایت نکردن کامل بهداشت خواب برمیگردد، اما بخشی دیگر با بههمریختگی ریتم زیستی مغز، افزایش زودهنگام هورمون کورتیزول و حساسیت سیستم خواب مرتبط است؛ عواملی که میتوانند تحت تأثیر استرسهای پنهان و دیگر فشارهای روانی هم قرار گیرند.»
هورمون کورتیزول که وظیفه بیدار کردن تدریجی بدن را دارد، در ریختگی ریتم خواب، زودتر از موعد (بین ۴ تا ۶ صبح) به اوج میرسد. فرد با جسمی خسته اما ذهنی هشیار از خواب میپرد، چون هنوز ملاتونین کافی برای ادامه خواب ندارد. در بسیاری از افراد، عامل اصلی این موضوع، استرس مزمن و اضطراب پنهان است. در این حالت، سطح هورمون کورتیزول که هورمون بیداری است، زودتر از حد طبیعی (مثلا ۵ صبح) بالا میرود و نتیجه این میشود که مغز پیام بیداری دریافت میکند. حتی اگر بدن هنوز خسته باشد.
صفری میگوید: «این وضعیت در بعضی افراد میتواند یکی از نشانههای اولیه افسردگی باشد. در افسردگی به خصوص نوع خفیف تا متوسط، یکی از الگوهای کلاسیک خواب همین بیداریهای سحرگاهی است. فرد معمولاً ساعت ۴ یا ۵ صبح بیدار میشود و دیگر نمیتواند بخوابد یا طول میکشد که دوباره بخوابد.»
اینکه فرد احساس اضطراب آگاهانه ندارد، لزوما به این معنا نیست که سیستم استرس بدنش در حالت فعال نیست. رابطه بین روان و خواب همیشه مستقیم و قابلتشخیص با احساسات روزمره نیست. فرد ممکن است بگوید «من اضطراب ندارم»، اما بدن او در «حالت آمادهباش دائمی، هرچند خفیف» باشد.
چه عواملی ساعت زیستی بدن را مختل میکنند؟استفاده از نور مصنوعی در شب، بینظمی در ساعت خواب، مصرف کافئین دیرهنگام، مصرف شام سنگین و پرچرب، خوابهای طولانی روزانه، مدام در معرض شنیدن اخبار بودن، استفاده از موبایل (به دلیل نور آبی آن) در ساعات نزدیک به زمان خواب میتوانند ساعت زیستی بدن را مختل کنند.
احساساتی که بر کیفیت خواب اثر میگذارنداحساساتی مثل تنهایی، شکست عاطفی، مشکلات مالی، درگیریهای حلنشده عاطفی و امثال آن نیز میتوانند در سطح ناخودآگاه بر کیفیت خواب اثر بگذارند. مغز انسان، احساسات را همیشه به زبان «اضطراب» یا «افسردگی» ترجمه نمیکند. بلکه آنها را به شکل تغییر در خواب، اختلال در خواب، کاهش انرژی، و اختلال در ریتم بیداری نشان میدهد.
بیدارشدن زودهنگام لزوما اختلال نیستبیدار شدن زودهنگام اگر با احساس سرحالی نسبی همراه باشد و عملکرد روزانه را مختل نکند، لزوما یک اختلال محسوب نمیشود. مهم، زمانی است که فرد احساس خستگی روزانه دارد، یا از کمیت و کیفیت خواب خود رضایت ندارد، یا این الگو با کاهش انرژی و خلق پایین همراه است.
دلیل بیدار شدن ساعت ۴ صبح چیست؟
مدیر سایت
خبرنگار
اشتراگ گذاری
▼
X
Facebook
LinkedIn
Telegram
WhatsApp
Email
Pinterest
مطالب مرتبط
▼۵ راهی که طبیعت به سلامت هیجانی ما کمک میکند
ارتباط با طبیعت فقط فرصتی برای استراحت و فاصله گرفتن از زندگی روزمره نیست. پژوهشهای روانشناختی و علوم اعصاب نشان میدهند که حضور در محیطهای طبیعی میتواند بر احساسات، توجه، استرس، خواب و حتی برخی فرایندهای مرتبط با سیستم ایمنی…
۱۴۰۵/۰۷/۲۹ ۱۴:۵۷
بیماری مزمن چگونه احساس امنیت روانی را تغییر میدهد؟
امنیت روانی در بیماری مزمن: بیماری مزمن فقط جسم را تحت تأثیر قرار نمیدهد. زندگی طولانیمدت با بیماری میتواند احساس امنیت روانی فرد را نیز تغییر دهد و سازگاری با شرایط جدید را دشوارتر کند. لیزا مورتون، روانشناس و مدرس…
۱۴۰۵/۰۷/۲۸ ۱۴:۱۴
داروهای کاهش وزن چگونه تنظیم آب بدن را در مغز و کلیه تغییر میدهند؟
داروهای کاهش وزن فقط اشتها را تغییر نمیدهند داروهای جدید کاهش وزن، بهویژه داروهای فعالکننده گیرنده GLP-۱، به دلیل توانایی خود در کاهش اشتها و وزن بدن شناخته شدهاند. با این حال، پژوهشهای جدید نشان میدهند که اثر این داروها…
۱۴۰۵/۰۷/۲۵ ۰۲:۱۴
فقط ۱۰ دقیقه ورزش روزانه ممکن است خواب عمیقتر و خلق بهتر را به همراه داشته باشد
پژوهشگران دانشگاه تگزاس در آستین دریافتند افرادی که در روزهای بیشتری فعالیت بدنی دارند، معمولاً خواب عمیقتر و ترمیمکنندهتری را تجربه میکنند. این مطالعه نشان داد حتی حدود ۱۰ دقیقه فعالیت بدنی با شدت متوسط تا زیاد در روز با…
۱۴۰۵/۰۷/۲۲ ۲۲:۴۴
قهوه حتی اگر خواب را مختل نکند، ممکن است عمق خواب را کاهش دهد
کافئین ممکن است بدون آنکه فرد را بیدار نگه دارد، کیفیت خواب را کاهش دهد. یک مرور نظاممند جدید نشان میدهد که مصرف کافئین میتواند فعالیت امواج آهسته مغز را هنگام خواب کاهش دهد؛ امواجی که با خواب عمیق و…
۱۴۰۵/۰۷/۱۷ ۲۳:۴۵
پیشنهاد سردبیر/آموزش روانشناسی
▼- برگزیدهها
- پربازدیدها
- آخرین اخبار
فیلم | خشم، وقتی یک دعوا از کنترل خارج میشود
فرسودگی تحصیلی در دانشگاهها
هوش مصنوعی و دگرگونی روابط عاطفی انسانها
وقتی والدین با هم اختلاف دارند، کودکان چه چیزی یاد میگیرند؟
سوگند صیادی؛ مسئولیتهایی که نباید پشت درهای خانواده متوقف شوند
مهارتهای درمانگری از نگاه دکتر بهادری/ افتتاح آکادمی توانمندسازی زنان افروغ
درمانگر | آنسوی دیگر صندلی درمان
مرز تازه فناوری و روان انسان
گفتاردرمانی فراتر از درمان لکنت است
گفتگو | رواندرمانی و آسیب به مراجع
روابط فرازناشویی و بحران رابطه در گفتگو با دکتر رحیم رحمتی
تعارض خانوادگی و خطر خودآسیبی نوجوانان
خطر انزوای اجتماعی سالمندان
ردپای تنهایی در رفتار کاربران
دلبستگی، نقشه پنهان روابط
فشار کاری، تصمیم اخلاقی روانشناسان را دشوار میکند
مقایسه اجتماعی؛ فشار پنهان زندگی دانشجویی
اپلیکیشنهای سلامت روان هنوز با انتظارها فاصله دارند
اختیار شغلی، فرسودگی کمتر
شبکههای اجتماعی و پیوند خانوادگی
فشار جامعه بر روان
بحران اعتماد در مجامع علمی
بیمار (The Patient)، روانشناسی در اتاق اسارت
فشار تحصیلی، کیفیت خواب دانشجویان را تهدید میکند
تنهایی مراجعان در مسیر درمان
هوش مصنوعی و تحول مشاغل روانشناسی
ناامنی شغلی و فرسودگی روانی
سکوت عاطفی در خانواده
برگذاری کارگاه اختلالات خواب
پدر، وقتی حافظه واقعیت را تغییر میدهد
ترس از جا ماندن، دام روانی معاملهگران
هوش مصنوعی در خدمت سلامت روان دانشجویان
وقتی جلسات کاری تمرکز کارکنان را میگیرند
مرز میان زندگی شخصی و کار
اختلافهای حلنشده تهدیدی برای امنیت عاطفی خانواده
انگ درونی وقتی است فرد خودش را بهخاطر مشکلات روانی سرزنش میکند
هوش مصنوعی در سلامت روان فرصتی تازه است یا چالش جدی؟
کودکان چگونه احساسات خود را مدیریت میکنند؟
سیاستگذاری عمومی چگونه بر سلامت روان جامعه تأثیر میگذارد؟
حمایت خانواده چگونه مسیر بهبود سلامت روان را هموار میکند؟
بازدید بالا به معنای اعتبار علمی نیست
از هر شش ویدیوی سلامت روان در تیکتاک، یکی اطلاعات نادرست دارد
فیسبوک و حمایت اجتماعی در سلامت روان
استفاده منفعلانه از لینکدین و افزایش فشار ارتباطی
در آزمونهای روانشناسی آنلاین هر نتیجهای را نباید جدی گرفت
پژوهش تازه: توانایی تنظیم هیجان را نمیتوان با یک نشانگر مغزی سنجید
هفته جهانی آگاهی از استرس، محیط کار چقدر سلامت روان را جدی میگیرد؟
کتاب پسری که همانند سگها پرورش یافت
دانشگاهها با بحران تازهای روبهرو هستند، تنهایی دانشجویان
چرا جوانان برای دریافت کمک روانشناختی اقدام نمیکنند؟
چرا کارکنان در جلسات کاری سکوت میکنند؟
سوگند صیادی؛ مسئولیتهایی که نباید پشت درهای خانواده متوقف شوند
حضور در محل کار بدون بهرهوری واقعی
فشار تحصیلی و اضطراب کودکان
قانونگذاری برای سلامت روان نوجوانان
لوودرمیلک؛ وقتی ترک اعتیاد پایان ماجرا نیست
حال معاملهگر، سبک معامله را تغییر میدهد
تجربهای که نگاه فرد به خودش را تغییر میدهد
همدلی درمانگر، گفتوگوی عمیقتر
تنهایی در مدرسه
شصت سال آموزش و پژوهش در دانشکده روانشناسی دانشگاه تهران
پرسشنامه تنظیم هیجان ERQ-۳۰
تقویت آرامش ذهنی نوجوانان با ورزش
آموزش حمایت روانی امدادگران
کتاب | وقتی نیچه گریست، سفری به اعماق رنج انسان
فیلم | خشم، وقتی یک دعوا از کنترل خارج میشود
وقتی ذهن متوقف نمیشود
توهم کنترل، خطای ذهنی معاملهگران در بازارهای مالی
فرسودگی تحصیلی در دانشگاهها
هوش مصنوعی و دگرگونی روابط عاطفی انسانها
