اهمیت این بحث در آن است که برخلاف تصور رایج، دانشجویان نهتنها بیشازحد از تسهیلات آموزشی بهرهمند نشدهاند، بلکه همچنان با موانع جدی برای تشخیص و دریافت حمایتهای لازم مواجهاند. بخش بزرگی از واکنشهای منفی ریشه در باورهای تبعیضآمیز دارد؛ باورهایی که ناتوانیهای نامرئی را واقعی نمیدانند و دانشجویان را به تظاهر برای کسب امتیاز متهم میکنند. در عمق ماجرا، این هراس بیش از آنکه درباره عدالت یا استانداردهای آموزشی باشد، به کنترل مسیر موفقیت از طریق نمرهها مربوط است.
موج جدید مقاومت علیه ناتوانیهای نامرئی
دانشآموزان مقاطع K-۱۲ و دانشجویان دانشگاهها، هنگام درخواست تسهیلات برای ناتوانیهای روانی مانند اوتیسم، ADHD، اضطراب و افسردگی، با پدیدهای تازه روبهرو شدهاند: موجی از واکنش منفی و مقاومت علیه حمایت از ناتوانیهای نامرئی. این مقاومت، بهویژه در سالهای اخیر، به شکلی گستردهتر و صریحتر در فضای آموزشی و رسانهای دیده میشود.
در شماره ژانویه ۲۰۲۶ مجله The Atlantic، رز هوروویتچ به بررسی تغییراتی میپردازد که تسهیلات ناتوانی دانشجویان در دانشگاهها ایجاد کردهاند؛ تغییراتی که او آنها را عمدتاً منفی ارزیابی میکند. او مقاله خود را با توصیفی نوستالژیک آغاز میکند و مینویسد زمانی برگزاری امتحان ساده بود و تنها به یک اتاق خالی و چند دفترچه آبی نیاز داشت، اما امروز این سادگی از بین رفته است.
افزایش تشخیص یا سادهسازی تسهیلات؟
بهزعم هوروویتچ، دلیل این پیچیدگی آن است که اساتید اکنون باید خود را با تعداد زیادی از دانشجویانی تطبیق دهند که برچسب رسمی ناتوانی دارند. او این افزایش را به تشخیص بیشتر اختلالاتی مانند ADHD، اضطراب و افسردگی نسبت میدهد و همچنین ادعا میکند که دانشگاهها فرآیند دریافت تسهیلات را آسانتر کردهاند. مشکل اینجاست که چنین روایتی بهطور ضمنی افزایش تشخیصها را به تشخیصهای جعلی پیوند میزند؛ ادعایی که نهتنها توهینآمیز و خطرناک است، بلکه شواهد علمی آن را تأیید نمیکند. افزون بر این، هیچ داده معتبری ارائه نمیشود که نشان دهد دریافت تسهیلات در آموزش عالی امروز سادهتر از ده سال گذشته شده است.
واقعیت میدانی؛ موانع همچنان پابرجاست
پژوهشهای گسترده انجامشده در کتاب A Light in the Tower: A New Reckoning with Mental Health in Higher Education نشان میدهد دانشجویان هنوز هم برای دریافت تسهیلات باید از مسیرهای پیچیده و طاقتفرسا عبور کنند و اغلب با مقاومت یا نگرش منفی اعضای هیئت علمی روبهرو میشوند. در کتاب Your Kid Belongs Here نیز بهروشنی آمده است که دریافت تشخیصهایی که مدارس و دانشگاهها آنها را معتبر بدانند، برای بسیاری از خانوادهها فرآیندی پرهزینه و تقریباً دستنیافتنی است. این شواهد ما را به پرسشی اساسی میرساند: آیا واقعاً دانشجویان بیشازحد از تسهیلات برخوردار شدهاند، یا این تصور حاصل یک روایت نادرست است؟
افسانه «بیشازحد تسهیلگری» و بازتولید آن
ایده «بیشازحد تسهیلگری» بارها در رسانههایی مانند The Wall Street Journal و Chronicle of Higher Education تکرار شده است. در این روایتها، مشکلات واقعی سلامت روان بهعنوان مسائل عادی یا اغراقشده معرفی میشوند. با این حال، دادههای پژوهشی نشان میدهد میزان اضطراب و افسردگی شدید در میان دانشجویان دقیقاً به همان اندازهای است که آمارها گزارش میکنند. در مورد ADHD نیز، متخصصان تأکید میکنند تردیدهای عمومی درباره مشروعیت این اختلال، بیشتر بازتاب ناراحتی جامعه از پذیرش آن است، نه نشانهای از بیشتشخیصی واقعی. به بیان ساده، اساتید با واقعیتی روبهرو هستند که نمیتوان آن را نادیده گرفت: شمار زیادی از دانشجویان واقعاً در رنجاند.
تابآوری؛ راهحل یا سادهسازی مسئله؟
در برابر این واقعیت، برخی پیشنهاد میکنند راهحل در آموزش «تابآوری» به دانشجویان است. اگرچه آموزش مهارتهای زندگی ارزشمند است، اما هیچکس نمیتواند صرفاً با تابآوری از افسردگی یا اوتیسم عبور کند. تجربه سالها تدریس نشان میدهد دانشجویان دارای ناتوانیهای روانی، اغلب از تابآورترین افرادند؛ زیرا باید همزمان با چالشهای تحصیلی و محدودیتهای ناشی از ناتوانی خود کنار بیایند.
بازیدادن سیستم یا سوءبرداشت جمعی؟
بخش دیگری از این روایت، دانشجویان برخوردار از تسهیلات را به «بازیدادن سیستم» متهم میکند و نمونههایی محدود از دانشگاههای نخبه یا رسواییهای پرسر و صدا را به کل جامعه دانشجویی تعمیم میدهد. این نگاه، آنچه «مغالطه ویلچر» نامیده میشود را بازتولید میکند؛ یعنی اگر ناتوانی قابلدیدن نباشد، پس وجود ندارد. در واقع، ثروت تنها به برخی خانوادهها اجازه میدهد هزینه ارزیابیهای گرانقیمت و مسیرهای پیچیده اداری را طی کنند. بیشتر دانشجویان نیازمند تسهیلات، هرگز آنها را دریافت نمیکنند و بسیاری از دریافتکنندگان نیز از ترس قضاوت منفی اساتید، ناتوانی خود را پنهان میکنند.
در نهایت، ریشه این هراس نه در دغدغه عدالت آموزشی، بلکه در ترس از بیمعناشدن نمرههاست. اگر تسهیلات بتواند عملکرد دانشجویان را تغییر دهد، برخی میترسند نمره دیگر معیار «شایستگی» نباشد. اما این پرسش اساسی مطرح میشود: اگر با کمی حمایت، نمرهها تغییر میکنند، آیا اساساً نمرهها تا امروز چه چیزی را میسنجیدهاند؟ نمونه بارز این بحث، مخالفت با «وقت اضافه» در امتحانهاست. اگر هدف سنجش سرعت است، باید سرعت آموزش داده شود؛ درحالیکه اغلب آموزشها بر درک، تحلیل و تفکر عمیق متمرکزند، نه تندنوشتن.
حسرت بازگشت به «روزهای خوب قدیم» که امتحانگرفتن ساده بود، در واقع افسانهای است که بر نادیدهگرفتن رنج دانشجویان فاقد حمایت بنا شده است. حمایتهای مربوط به ناتوانی، تهدیدی برای آموزش نیستند؛ بلکه گامی ضروری برای عادلانهترشدن آناند. ادامه بحثهای بیپایان درباره «بیشازحد تسهیلگری» نهتنها به دانشجویان دارای ناتوانی، بلکه به کل نظام آموزشی آسیب میزند. زمان آن رسیده است که بهجای مقاومت، راههایی واقعی برای حمایت مؤثر از دانشجویان پیدا کنیم.
