به گزارش روان۲۴، پژوهشگران در مطالعهای که ۱۱ نوامبر ۲۰۲۶ در مجله علمی «پلوس وان» منتشر شد، ارتباط میان هماهنگی هیجانی اعضای خانواده و سلامت روان نوجوانان را بررسی کردند. یافتهها نشان داد خانوادههایی که اعضای آنها هماهنگی بیشتری در تجربه هیجانهای مثبت دارند، معمولاً نوجوانانی با احساس بهزیستی بیشتر و پریشانی روانی کمتر دارند. این پژوهش به سرپرستی سعیده حشمتی و با همکاری چهار پژوهشگر دیگر انجام شد. محققان برای بررسی تعاملات عاطفی، بهجای تمرکز بر رابطه جداگانه مادر و فرزند یا پدر و فرزند، کل خانواده را بهعنوان یک نظام ارتباطی در نظر گرفتند.
احساسات اعضای خانواده چگونه بر یکدیگر اثر میگذارند؟
پژوهشگران در این مطالعه ۴۰ خانواده شامل مادر، پدر و یک نوجوان ۱۲ تا ۱۷ ساله را بررسی کردند. در مجموع ۱۲۰ نفر در پژوهش حضور داشتند و محققان طی هفت روز، روزانه سه بار وضعیت هیجانی هر یک از اعضای خانواده را ثبت کردند. تعداد ارزیابیهای انجامشده به ۲ هزار و ۳۶۵ مورد رسید. محققان از روشی استفاده کردند که تجربههای هیجانی افراد را در زندگی روزمره و در زمان وقوع بررسی میکند. این روش به پژوهشگران اجازه داد تغییرات احساسات اعضای خانواده را در موقعیتهای واقعی دنبال کنند و ارتباط میان آنها را بسنجند.
نتایج نشان داد اعضای خانواده در تجربه هیجانهای مثبت، مانند شادی، آرامش و رضایت، هماهنگی بیشتری دارند. همچنین این هماهنگی با بهزیستی بیشتر نوجوانان ارتباط داشت.در مقابل، هماهنگی بیشتر در تجربه هیجانهای منفی، مانند خشم، اضطراب و ناراحتی، در سطح کلی خانواده با الگوی متفاوتی همراه بود. بااینحال، پژوهشگران دریافتند افزایش همزمان هیجانهای منفی در برخی لحظات با بهزیستی بیشتر و استرس کمتر نوجوانان ارتباط دارد. این یافته نشان میدهد نمیتوان هر نوع هماهنگی هیجانی را بهسادگی مثبت یا منفی ارزیابی کرد. برای مثال، وقتی اعضای خانواده در مواجهه با یک اتفاق دشوار احساس ناراحتی مشترکی دارند، این تجربه ممکن است نشانه همدلی و درک متقابل باشد. بنابراین، معنای هیجانها و نحوه واکنش اعضای خانواده به آنها اهمیت زیادی دارد.
چرا فضای عاطفی خانه برای نوجوانان اهمیت دارد؟
دوران نوجوانی با تغییرات جسمی، هیجانی و اجتماعی همراه است. نوجوانان در این دوره بهتدریج استقلال بیشتری میخواهند و ارتباط با دوستان برایشان اهمیت بیشتری پیدا میکند. بااینحال، خانواده همچنان یکی از مهمترین محیطهای تأثیرگذار بر رشد هیجانی و سلامت روان آنهاست. رفتار والدین در موقعیتهای روزمره میتواند بر نحوه مواجهه نوجوان با احساسات مختلف اثر بگذارد. برای مثال، والدینی که هنگام بروز اختلاف آرامش خود را حفظ میکنند و درباره احساساتشان گفتوگو میکنند، فرصت بیشتری برای یادگیری مهارتهای تنظیم هیجان در اختیار فرزندان قرار میدهند.
در مقابل، تنشهای مداوم، واکنشهای هیجانی شدید و نبود گفتوگوی سازنده میتوانند فضای ارتباطی خانواده را دشوار کنند. البته این موضوع به معنای آن نیست که والدین باید همیشه شاد یا آرام باشند. تجربه خشم، نگرانی و ناراحتی بخشی طبیعی از زندگی است. آنچه اهمیت دارد، شیوه بیان این احساسات و نحوه برخورد اعضای خانواده با یکدیگر است. پژوهشگران تأکید میکنند که خانواده را نباید مجموعهای از روابط جداگانه در نظر گرفت. رابطه والدین با یکدیگر، ارتباط هر یک از آنها با فرزند و تعاملات روزمره میان اعضا، همگی در شکلگیری فضای عاطفی خانه نقش دارند.
این مطالعه البته محدودیتهایی نیز دارد. تعداد خانوادههای بررسیشده نسبتاً کم بود و بیشتر آنها از وضعیت اقتصادی و سطح تحصیلات بالایی برخوردار بودند. همچنین پژوهش ارتباط میان هماهنگی هیجانی و بهزیستی نوجوانان را بررسی کرده و بهتنهایی نمیتواند رابطه علت و معلولی میان این عوامل را اثبات کند. با وجود این محدودیتها، نتایج پژوهش اهمیت توجه به فضای هیجانی خانواده را برجسته میکند. ایجاد فرصت برای گفتوگوی صمیمانه، شنیدن احساسات نوجوانان، مدیریت اختلافها و نشان دادن حمایت عاطفی میتواند به شکلگیری روابط سالمتر در خانواده کمک کند.
شناسنامه و منابع
-
عنوان اصلی مقاله: Emotional synchrony in family networks is linked to adolescent well-being in daily life
-
نویسندگان: Saida Heshmati، Jaymes Paolo Rombaoa، Courtney M. Allred، Alexander P. Christensen و Stacey N. Doan
-
مرجع و مجله: PLOS ONE، سال ۲۰۲۶، جلد ۲۱، شماره ۱۱
-
تاریخ انتشار: ۱۱ نوامبر ۲۰۲۶
-
شناسه DOI: ۱۰.۱۳۷۱/journal.pone.۰۳۶۲۷۵۱
-
لینک دسترسی مستقیم: https://doi.org/10.1371/journal.pone.0362751
