سیده مبینا محسنی تکیه
به گزارش روان ۲۴ – به نقل از ایرنا در دنیای امروز، کنترل هیجانات و مدیریت خشم به یکی از مهم‌ترین چالش‌های روان‌شناختی جامعه تبدیل شده است. شیوا دولت‌آبادی، روان‌شناس و رئیس پیشین انجمن روانشناسی ایران، در گفت‌وگویی با خبرگزاری ایرنا به بررسی وضعیت خشم در جامعه پرداخته و آمار نگران‌کننده‌ای ارائه کرد. وی تأکید کرد که ۶۰ تا ۷۰ درصد مراجعان مشاوره با مشکل کنترل خشم مواجه هستند و این امر می‌تواند پیامدهای جدی برای زندگی فردی و اجتماعی داشته باشد.
دولت‌آبادی با تأکید بر اهمیت سواد عاطفی و آگاهی از هیجانات، بیان کرد که افراد برای مدیریت خشم خود ابتدا باید احساسات و واکنش‌هایشان را بشناسند و درک کنند. وی گفت: «هرچه افراد درک بیشتری از هیجانات خود داشته باشند، توانایی بیشتری برای کنترل واکنش‌های منفی و رفتارهای پرخاشگرانه خواهند داشت. این آگاهی پایه‌ای‌ترین ابزار برای کاهش خشونت و زندگی آگاهانه است.» به گفته وی، بسیاری از مشکلات روان‌شناختی که به خشونت منجر می‌شوند، ناشی از ناآگاهی افراد نسبت به هیجانات و رفتارهای خود است. این موضوع نشان می‌دهد که آموزش و ارتقای سواد عاطفی می‌تواند به شکل مؤثری در کاهش خشونت‌های فردی و اجتماعی نقش داشته باشد.
رسانه‌های اجتماعی؛ عامل تسریع‌کننده خشونت
شیوا دولت‌آبادی در ادامه به نقش رسانه‌های اجتماعی در تشدید خشم و پرخاشگری اشاره کرد و افزود: «رسانه‌های اجتماعی می‌توانند به‌عنوان یک عامل تسریع‌کننده در بروز خشونت عمل کنند. انتشار اخبار تحریک‌کننده، اطلاعات نادرست و محتوای هیجانی باعث افزایش احساسات منفی و پرخاشگری در افراد می‌شود.» وی تأکید کرد که کاربران فضای مجازی باید مهارت‌های مدیریت هیجانات و تحلیل محتوای رسانه‌ای را بیاموزند تا از تشدید خشونت و رفتارهای پرخاشگرانه جلوگیری شود. همچنین خانواده‌ها و مربیان نقش مهمی در آموزش مهارت‌های دیجیتال و تاب‌آوری هیجانی به نوجوانان و جوانان دارند.
راهکارهای علمی مقابله با خشم
دولت‌آبادی بر ضرورت آموزش مهارت‌های زندگی و تاب‌آوری در برابر استرس تأکید کرد و توضیح داد: «مهارت‌های زندگی شامل توانایی حل مسئله، مدیریت زمان، ارتباط مؤثر و تنظیم هیجانات است. افرادی که این مهارت‌ها را دارند، در مواجهه با موقعیت‌های تنش‌زا واکنش‌های بهتری نشان می‌دهند و کمتر دچار رفتارهای پرخاشگرانه می‌شوند.» وی افزود که روان‌شناسان باید ضمن ارائه مشاوره‌های فردی، کارگاه‌ها و برنامه‌های آموزشی برای عموم جامعه برگزار کنند تا سطح آگاهی و مهارت‌های مقابله‌ای افراد افزایش یابد. این اقدامات می‌توانند به کاهش خشونت‌های خانوادگی، اجتماعی و حتی آنلاین کمک کنند و سلامت روان جامعه را ارتقا دهند.
نتیجه‌گیری؛ ضرورت ورود آموزش روانشناسی به مدارس و دانشگاه‌ها
با توجه به افزایش میزان مراجعه افراد به مراکز مشاوره برای کنترل خشم، اهمیت آموزش مهارت‌های زندگی و ارتقای سواد هیجانی در جامعه بیش از پیش احساس می‌شود. شیوا دولت‌آبادی معتقد است که آموزش کنترل خشم و مدیریت هیجانات باید از سنین نوجوانی آغاز شود و در مدارس و دانشگاه‌ها به شکل برنامه‌های منظم و عملیاتی اجرا شود تا جامعه‌ای با سلامت روان بهتر و خشونت کمتر شکل گیرد. این روان‌شناس خاطرنشان کرد که با افزایش آگاهی و آموزش علمی، افراد می‌توانند یاد بگیرند که به جای واکنش‌های پرخاشگرانه، هیجانات خود را به شکل سازنده مدیریت کنند و روابط فردی و اجتماعی بهتری برقرار نمایند.
ضرورت پژوهش و حمایت از مطالعات روانشناسی
دولت‌آبادی همچنین بر اهمیت پژوهش‌های علمی در زمینه کنترل خشم تأکید کرد و گفت: «حمایت از تحقیقات و مطالعات روانشناسی می‌تواند به شناسایی عوامل زمینه‌ای خشونت و ارائه راهکارهای علمی و کاربردی کمک کند. پژوهش‌های ایرانی در این حوزه باید با توجه به فرهنگ و ویژگی‌های جامعه ما انجام شود تا نتایج عملی و قابل استفاده باشند.» وی افزود که همکاری نهادهای آموزشی، رسانه‌ها و روان‌شناسان حرفه‌ای می‌تواند به کاهش خشونت و ارتقای سلامت روان جامعه کمک کند و اثرات مثبتی بر کیفیت زندگی افراد داشته باشد.
گزارش شیوا دولت‌آبادی نشان می‌دهد که کنترل خشم یک چالش جدی و رو به افزایش در جامعه است. با این حال، با بهره‌گیری از آموزش مهارت‌های زندگی، ارتقای سواد هیجانی و استفاده درست از رسانه‌ها، می‌توان سطح خشونت را کاهش داد و سلامت روانی جامعه را بهبود بخشید. این مسیر نیازمند توجه جدی خانواده‌ها، مدارس، دانشگاه‌ها و نهادهای تخصصی روانشناسی است تا نسل‌های آینده با توانایی مدیریت بهتر هیجانات و واکنش‌های خود، زندگی سالم و آگاهانه‌تری تجربه کنند.
